Bánh Ngải - Món ăn chứa đựng văn hóa, tâm linh sâu sắc của người Tày

Bánh ngải là món bánh truyền thống đã tồn tại từ bao đời nay, gắn liền với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng được người Tày gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo quan niệm dân gian, lá ngải cứu không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm, mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sức khỏe và may mắn

Ba Bể bát ngát xanh

Vẻ đẹp của một vùng đất khiến người ta trầm trồ thì có rất nhiều, sự chiêm ngưỡng phong cảnh ấy nhanh đến và nhanh đi theo bước chân của những du khách. Nhưng để không thể quên thì hẳn vùng đất ấy phải đem đến những xúc cảm vô cùng đặc biệt. Với tôi, Ba Bể là một sắc màu như thế...

Hồ Ba Bể ngát xanh. Ảnh: Nguyễn Trung

Hấp dẫn du lịch thác suối sườn Đông Tam Đảo

Sườn Đông Tam Đảo trên địa bàn Thái Nguyên từ lâu được thiên nhiên ưu ái ban tặng hệ sinh thái phong phú với những cánh rừng nguyên sinh cùng nhiều thác suối với vẻ đẹp hoang sơ hiếm có. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch trải nghiệm và nghỉ dưỡng sinh thái, khu vực này ngày càng thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là giới trẻ và các gia đình.

Thác Động Tiên.

Thượng Minh - Vùng đất báo chí cách mạng

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, xã Mỹ Phương (huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn; nay thuộc xã Thượng Minh, tỉnh Thái Nguyên) từng là một trong những căn cứ quan trọng của báo chí cách mạng.

Ở những bản làng như Bản Hậu, Khuổi Khún hay trên các triền núi cao như Vằng Kheo, Píc Cáy, đồng bào Tày, Dao phần lớn chưa biết chữ nhưng vẫn một lòng che chở, nuôi giấu và hỗ trợ những người làm báo.

Chính sự đùm bọc ấy đã góp phần giúp các ấn phẩm như: Cứu Quốc, Cứu quốc Việt Bắc, cùng các tờ Tin tức Bắc Kạn, Bắc Kạn thông tin… trở thành vũ khí tuyên truyền hiệu quả, đóng góp thiết thực vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.

Chủ nhiệm Xuân Thủy (quàng khăn) cùng các đồng nghiệp Báo Cứu Quốc tại Việt Bắc. Ảnh T.L

Mùa vàng trên cánh đồng Phương Bá

Cánh đồng Phương Bá, xã Dân Tiến đang khoác lên mình sắc vàng óng của mùa thu hoạch. Trên vùng đất từ lâu nổi tiếng với câu nói “Cơm Phương Bá, cá Bình Long”, những hạt thóc vàng được thu hoạch hôm nay không chỉ mang theo niềm vui được mùa mà còn tiếp tục khẳng định giá trị của một vùng sản xuất lúa đặc sản.

Cánh đồng Phương Bá nằm trên địa bàn các xóm: Phương Bá, Đồng Quán, Làng Chẽ, Thịnh Khánh với tổng diện tích khoảng 150 ha.

Giữ lửa nghề làm bánh phở truyền thống ở Phủ Thông

Khi nhắc đến nghề làm bánh phở ở khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên, nhiều người nghĩ ngay đến thôn Phố Chính, xã Phủ Thông. Từ nhiều năm nay, nghề làm bánh phở tráng tay vẫn được các hộ dân nơi đây duy trì, vừa gìn giữ nghề truyền thống của gia đình, vừa tạo việc làm và từng bước nâng cao thu nhập.

Tỷ lệ pha trộn giữa bột sống và bột chín là bí quyết tạo nên những lá bánh phở mỏng, dẻo và mang hương vị đặc trưng của phở Phủ Thông.

Bánh gio vùng hồ Ba Bể - thức quà của miền di sản

Bánh gio ở vùng hồ Ba Bể là món quà dân dã gắn với đời sống người Tày, Nùng của xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên.

Từ những hạt nếp ngâm nước gio đến vị ngọt dịu của mật mía, món bánh gio mộc mạc, đã trở thành một phần bản sắc ẩm thực của vùng hồ Ba Bể.

Bánh Gio - thức quà của đồng bào Tày, Nùng

'Địa chỉ đỏ' bên đồi Phong Tướng

Ngày 28/5/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng trao Sắc lệnh phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp, Tổng Chỉ huy Quân đội Quốc gia và Dân quân tự vệ Việt Nam; phong quân hàm Trung tướng cho đồng chí Nguyễn Bình, quân hàm Thiếu tướng cho 9 đồng chí. Đã gần 80 năm trôi qua, nhưng sự kiện trọng đại ấy luôn mang một sức sống mãnh liệt. Đồi Pụ Đồn, ở xóm Tỉn Keo (xã Phú Đình) từ bấy giờ còn được gọi là đồi Phong Tướng - một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Hằng năm có trên 1.700 đoàn với hơn 75.800 lượt khách đến dâng hương tại Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở điểm di tích đồi Pụ Đồn.

Ướp trà trong hương Ngọc Lan

Những ngày tháng Sáu, khi tiết Mang Chủng chạm ngõ, đất trời bỗng trở nên gấp gáp một cách kỳ lạ. Mang Chủng là tiết khí thứ chín trong hai mươi tư tiết khí của lịch cổ truyền Á Đông. Tiết khí này bắt đầu từ ngày năm hoặc sáu tháng Sáu, khi Mặt Trời ở xích kinh 75° độ và kết thúc khá chóng vánh vào ngày hai mốt hay hai hai cùng tháng. Chính trong cái nhịp gấp gáp ấy, người làm trà Thái Nguyên lại bắt đầu một cuộc thử nghiệm: Ướp trà hoa Ngọc Lan vào mùa Mang Chủng.

Trong tiết Mang Chủng, sự hòa quyện giữa nét đài các của hoa Ngọc Lan và vị chát hậu ngọt sâu của trà Thái tạo nên một sản phẩm trà có “thời điểm vàng” để thưởng thức.

Thảo thơm trà Thái

Trên dọc dài đất nước Việt Nam, cây chè có mặt ở hầu khắp các tỉnh, thành phố. Chè được trồng nhiều nhất ở các tỉnh thuộc khu vực trung du - miền núi phía Bắc và rải rác ở các tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên, đồng bằng Bắc Bộ - Bắc Trung Bộ. Thái Nguyên là một trong những tỉnh có diện tích chè lớn nhất cả nước, với hơn 24.000 ha. Chè Thái mang hương vị đặc biệt, nên từ trăm năm nay, Thái Nguyên được gắn với thương hiệu “Đệ nhất danh trà”.

Thu hái chè đổi công, một nét đẹp văn hóa trong đời sống lao động của nông dân vùng chè xã Văn Hán.

Lên Phja Khao nghe vọng tiếng thời gian

Giữa những dãy núi trùng điệp của xã Yên Thịnh (Thái Nguyên), đỉnh núi Phja Khao hiện lên vừa hoang sơ vừa trầm mặc. Nơi đây không chỉ có mây núi, rừng xanh và khí hậu mát lành quanh năm, mà còn lưu giữ những dấu tích đặc biệt của việc khai thác quặng dưới thời Pháp thuộc. Những thanh ray cũ kỹ, hệ thống cáp tời phủ màu thời gian và câu chuyện về “núi bạc” vẫn lặng lẽ gợi nhắc ký ức của một vùng đất nhiều thăng trầm.

Đường lên đỉnh Phja Khao.

Báu vật tại danh thắng hồ Ba Bể

Tại danh thắng hồ Ba Bể, có những cổ vật chưa được nhiều người biết đến. Đó là tấm bia cổ được khắc bằng chữ Hán Nôm, cách nay 102 năm.

Tấm bia cổ này hiện được đặt ở rìa, mép nước bên hồ Ba Bể - một vị trí bị che khuất, tại khu vực Bến Đò cũ của hồ, nên chưa được nhiều người biết đến, do đó chưa phát huy giá trị của Di tích danh thắng.

Nhà bia bảo tồn bia cổ ở hồ Ba Bể.

Tới Đát Ngao 'trốn' nắng hè

Giữa những ngày hè oi ả, khi phố xá ngột ngạt bởi nắng nóng và khói bụi, nhiều du khách lại tìm về những miền thiên nhiên xanh mát để “giải nhiệt” và tái tạo năng lượng. Một điểm đến đang dần được nhắc đến nhiều hơn trong bản đồ du lịch sinh thái ở Thái Nguyên là thác Đát Ngao (hay còn gọi là thác Ngao), nằm trên địa bàn xã Quân Chu, dưới chân dãy Tam Đảo hùng vĩ.

Sự hoang sơ, thanh bình tại khu vực thác Đát Ngao níu chân du khách.

Ngày ấy ở Cúc Đường

Những năm 1968 -– 1969 các cơ quan thuộc Khu Tự trị Việt Bắc đang ở thành phố Thái Nguyên thì được lệnh sơ tán lên xã Cúc Đường, huyện Võ Nhai (nay là xã La Hiên), thuộc địa bàn vùng cao của tỉnh Thái Nguyên. Đây là lần sơ tán đầu vì sau này còn có thêm một hai lần sơ tán nữa vào năm 1972.

Cúc Đường vào vụ cấy. Ảnh: Đào Tuấn

Hùng vĩ cánh cung Ngân Sơn

Là một trong bốn cánh cung lớn nhất tại vùng Đông Bắc Việt Nam, cánh cung Ngân Sơn dài khoảng 100 km, bắt đầu từ Năm Quét (Cao Bằng) đến Lang Hít (Thái Nguyên). Dãy núi này đóng vai trò ranh giới khí hậu, nổi tiếng với đỉnh Phja Oắc hùng vĩ (cao 1.931 m so với mặt nước biển), khí hậu mát mẻ và nhiều hang động, đồi cỏ mượt như nhung, được nhiều du khách ưa thích khám phá thiên nhiên tìm đến.

Cánh cung Ngân Sơn lúc hoàng hôn.

"Chợ tình Xuân Dương” - Nơi lưu giữ mạch ngầm văn hóa trăm năm

Ngày 10/5, UBND xã Xuân Dương (tỉnh Thái Nguyên) đã khai mạc Lễ hội văn hóa truyền thống “Chợ tình Xuân Dương” năm 2026. Việc tổ chức lễ hội truyền thống này nhằm tiếp tục khẳng định sức sống mãnh liệt của một di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, nơi những câu hát Sli, hát Lượn làm say lòng du khách thập phương.

Được hình thành từ những năm đầu thế kỷ XX (khoảng năm 1911), trải qua hơn 100 năm thăng trầm của lịch sử, chợ tình Xuân Dương vẫn duy trì được những nét đẹp nguyên sơ, đậm đà bản sắc dân tộc. Đây không đơn thuần là một phiên chợ mua bán, mà là không gian văn hóa cộng đồng, nơi đồng bào các dân tộc trong và ngoài khu vực gặp gỡ, giao lưu và thắt chặt tình đoàn kết.

Khai mạc Lễ hội văn hóa truyền thống “Chợ tình Xuân Dương” năm 2026. Ảnh: Vũ Hoàng Giang - TTXVN

Về Khuổi Đẩy nghe tiếng đàn môi

Cách trung tâm xã Nghĩa Tá khoảng 12 km, thôn người Mông Khuổi Đẩy nằm giữa trùng điệp núi rừng. Vùng đất ấy không có nhiều điều để phô bày, nhưng lại khiến khách phương xa nhớ mãi bởi những thanh âm rất riêng. Đó là tiếng đàn môi của chị Phùng Thị Dế, hòa cùng tiếng sáo của chồng chị, nồng nàn như chén rượu men lá ủ chum vừa mở nắp.

Người Mông ở Khuổi Đẩy trao truyền văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Hát Quan làng: Nét văn hóa độc đáo trong lễ cưới của người Tày

Trong kho tàng văn hóa dân gian phong phú của đồng bào các dân tộc phía Bắc Thái Nguyên, hát Quan làng (có nơi còn gọi là hát “Pả mè”, hát “Thơ lẩu”) của người Tày là một di sản quý giá, vừa mang tính nghi lễ quan trọng, vừa thể hiện chất trữ tình của âm nhạc dân gian, đặc trưng của tộc người.

Hát Quan làng được thực hành trong các đám cưới truyền thống của người Tày.

'Ẩn mình' giữa thiên nhiên Quân Chu

Bình minh vừa lên, nắng đã trải dài như mở rộng thêm tầm nhìn lên những dãy núi xanh thẳm phía Đông Tam Đảo, chúng tôi đến xã Quân Chu với một tâm thế chậm rãi. Nơi đây mở ra một không gian khác biệt - nơi thiên nhiên còn giữ được ít nhiều nét nguyên sơ, con người sống chan hòa với núi rừng, và cũng là nơi mỗi bước chân đều như dẫn ta đến gần hơn với sự tĩnh tại.

Vẻ đẹp thiên nhiên ở xã Quân Chu thu hút du khách đến tham quan, nghỉ ngơi.

Lễ hội Lồng tồng Ba Bể năm 2026: Rộn ràng sắc xuân vùng hồ

Sáng 26-2 (tức mùng 10 tháng Giêng), UBND xã Ba Bể tổ chức khai mạc Lễ hội Lồng tồng Ba Bể năm 2026.

Tham dự Lễ khai mạc có các đồng chí: Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Nguyễn Thanh Bình, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Đỗ Thị Minh Hoa, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành và đông đảo nhân dân, du khách.