Dấu xưa mở cõi đất phương Nam: Dấu xưa ở đình Ba Vát

Đình Ba Vát còn gọi là Phước Mỹ Trung, nơi lưu dấu chứng tích trận đánh lịch sử xảy ra vào thế kỷ 18 ở thôn Phước Hạnh, làng Phước Mỹ Trung, H.Tân An, Vĩnh Long (nay thuộc H. Mỏ Cày Bắc, Bến Tre).

Những dấu tích lịch sử

Trải qua hàng trăm năm, chợ Ba Vát nhiều lần thay đổi nhưng ngôi đình bên cạnh vẫn còn lưu giữ chứng tích xưa. Ba Vát là nơi diễn ra trận đánh cuối cùng của Tân Chính vương Nguyễn Phúc Dương với quân Tây Sơn. Đồn binh thất thủ, Tân Chính vương bị bắt rồi bị giết. Vì vậy, đình Phước Mỹ Trung hiện có một chi tiết đặc biệt là thờ cả thần và thánh.

Chợ Ba Vát năm 2019. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Cây dầu rái cổ thụ 'độc nhất vô nhị' ở miền Tây

Giữa những tán cây xanh quen thuộc trên đường Sơn Thông (P.Nguyệt Hóa, Vĩnh Long - trước đây là P.7, TP.Trà Vinh, Trà Vinh), có một cây dầu rái cổ thụ đặc biệt khiến ai đi ngang cũng phải dừng lại ngắm nhìn.

Ông Trần Thanh Hồng (62 tuổi) cho biết, hơn 10 năm mưu sinh với nghề chụp ảnh dạo cũng là chừng ấy thời gian ông "bám trụ" ở khu vực này để chụp ảnh cho du khách đến chiêm ngưỡng cây dầu rái cổ thụ "độc nhất vô nhị" ở miền Tây.

Cây dầu rái trên đường Sơn Thông với tán lá xòe rộng như chiếc dù khổng lồ. ẢNH: DUY TÂN

Du lịch cộng đồng Nhị Hòa (Vĩnh Long) chính thức ra mắt đón khách

Ngày 30/12, đón dịp Tết Dương lịch 2026, mô hình du lịch cộng đồng Nhị Hòa tại xã Nhị Long, tỉnh Vĩnh Long đã chính thức đưa vào hoạt động, tạo thêm một lựa chọn trải nghiệm cho du khách yêu thích không gian miệt vườn, sinh kế sông nước và các giá trị văn hóa bản địa.

Mô hình du lịch cộng đồng Nhị Hòa do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chủ đầu tư, với sự phối hợp triển khai của Trung tâm Xúc tiến Du lịch tỉnh và UBND xã Nhị Long. Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch TP.HCM là đơn vị tư vấn, xây dựng tuyến trải nghiệm và đồng hành hỗ trợ cộng đồng.

Ra mắt mô hình du lịch cộng đồng Nhị Hòa tại xã Nhị Long, tỉnh Vĩnh Long.

Đặc sản Vĩnh Long có tên 'buồn rười rượi', khách sành ăn khen ngon, ngọt hơn cua

Mặc dù mang "dáng vẻ ủ rũ" khác lạ với lớp vỏ sần sùi màu đen nhưng đặc sản này lại là nguyên liệu chế biến được nhiều món ăn ngon hút khách ở Vĩnh Long.

Chù ụ là một loài giáp xác họ nhà cua, thường sống ở các bãi bồi ven biển và cửa sông thuộc khu vực miền Tây, phổ biến hơn cả là ở Vĩnh Long (tỉnh Trà Vinh cũ).

Thoạt nhìn, chù ụ khá giống ba khía nhưng kích thước mập mạp và di chuyển chậm chạp hơn. Hai càng chù ụ to, màu đỏ rực trong khi càng ba khía nhỏ hơn, màu tím.

Chù ụ có vẻ ngoài "cọc cằn, ủ rũ" với những vết hằn sần sùi trên chiếc mai đen nhánh giống như hoa văn. Phần thân phía trước nhìn cũng tựa như một khuôn mặt đang giận dỗi.

Có lẽ bởi thế mà người dân địa phương đặt cho chúng cái tên chù ụ, liên tưởng đến biểu cảm “xị mặt”, không mấy vui vẻ của con người (theo cách gọi miền Tây).

Đặc sản 8 cẳng 2 càng có từ Nam ra Bắc, khách sành ăn khen ngon, ngọt hơn cua

Cùng là loài giáp xác 8 cẳng 2 càng, những đặc sản như chù ụ, cúm núm, cua da… được thực khách từ Nam ra Bắc ưa chuộng, khen ngon, ngọt hơn cua, có thể chế biến được nhiều món hấp dẫn.

Chù ụ - đặc sản có tên "buồn rười rượi" ở Vĩnh Long

Chù ụ là một loài giáp xác họ nhà cua, thường sống ở các bãi bồi ven biển và cửa sông thuộc khu vực miền Tây, phổ biến hơn cả là ở Vĩnh Long (tỉnh Trà Vinh cũ).

Chù ụ có vẻ ngoài "cọc cằn, ủ rũ" với những vết hằn sần sùi trên chiếc mai đen nhánh giống như hoa văn. Phần thân phía trước nhìn cũng tựa như một khuôn mặt đang giận dỗi.

Có lẽ bởi thế mà người dân địa phương đặt cho chúng cái tên chù ụ, liên tưởng đến biểu cảm “xị mặt”, không mấy vui vẻ của con người (theo cách gọi miền Tây).

Con chù ụ mình tròn, hai mắt to, trên mai có nhiều vết sần sùi, tạo "dáng vẻ buồn rầu" nên được gọi với cái tên lạ tai như vậy. Ảnh: Nhiem Nguyen

Chùa Âng, nơi được rắn và chim thần bảo vệ

Tọa lạc tại tỉnh Vĩnh Long (trước đây thuộc địa phận tỉnh Trà Vinh), chùa Âng (tiếng Khmer là Angkorajaborey) là ngôi chùa theo Phật giáo Nam Tông cổ kính bậc nhất Nam bộ.

Nằm trong khuôn viên rộng hơn 3,5 ha (sát di tích cấp quốc gia ao Bà Om), theo truyền thuyết, chùa được khởi dựng từ cuối thế kỷ 10. Năm 1842, chùa được xây lại bằng gỗ quý, quy mô hơn. Đến nay, chùa được trùng tu, sửa chữa nhiều lần nhưng vẫn giữ cơ bản nguyên trạng.

Chánh điện có mái. 3 lớp tượng trưng cho 3 cõi dục giới, sắc giới và vô sắc giới - Ký họa của KTS Thắng Ngô

Đặc sản nem lầu trong mâm cỗ xưa ở miền Tây

Được làm từ nem chua hoặc nem bì, khá giống nem của người miền Bắc, nhưng món đặc sản của bà con miền Tây còn được đan thắt kỳ công, đến mức khách không nỡ ăn vì quá đẹp.

Nem lầu (hay còn gọi là nem bì lầu, bì lầu) là món ăn độc đáo, nổi tiếng một thời ở vùng sông nước miền Tây, đặc biệt ở xứ dừa Vĩnh Long (tỉnh Bến Tre cũ).

Sở dĩ có tên gọi như vậy là bởi món nem này được trang trí vẻ ngoài giống chiếc lầu, thể hiện cách đãi ăn cầu kỳ, riêng biệt của người bản địa.

Theo đó, bà con miền Tây sẽ dùng lá dừa (lá dừa già hoặc non đều được) rồi đan lại thành hình chiếc lầu, bên trên có nhiều tầng và phía dưới là một ngăn rỗng ruột để đựng nem.

Về Vĩnh Long mùa vú sữa chín hái trái ngọt

Bạn đã sẵn sàng cho một chuyến đi khám phá vùng đất trù phú và đậm đà bản sắc miền Tây chưa? Tôi, một người con Miền Tây yêu mến Vĩnh Long, xin mời bạn dừng chân tại đây. Tỉnh Vĩnh Long mới hợp nhất từ ba tỉnh giàu văn hóa (Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh), nằm ở vị trí trung tâm đắc địa của Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL).

Chính nhờ vị thế này, Vĩnh Long trở thành “cửa ngõ vàng”, nơi bạn dễ dàng tìm đến và thuận tiện tỏa đi khám phá vô vàn di sản văn hóa và thắng cảnh tuyệt vời: từ Vương quốc Gạch – Gốm đỏ Mang Thít trầm mặc, tìm về sự an nhiên tại Chùa Âng – Ao Bà Om; hay khám phá sự trù phù và dấu ấn lịch sử tại Cồn Phụng – Di tích Đạo Dừa….Nhưng hôm nay, tôi muốn đưa bạn đến một trải nghiệm ngọt ngào và rộn ràng hơn: Vĩnh Long mùa vú sữa!

Mang Thít - làng gạch gốm trăm năm tuổi ở Vĩnh Long

Nằm bên dòng sông Cổ Chiên thơ mộng là hàng trăm mái vòm lò gốm, lò gạch khổng lồ đỏ rực màu đất nung của làng gạch, gốm Mang Thít.

Trước sắp xếp, làng gạch gốm Mang Thít nằm trải dài 30 km thuộc địa bàn TP Vĩnh Long, thị trấn Long Hồ, huyện Mang Thít (cũ), nay thuộc xã Long Hồ, xã Nhơn Phú. Thời kỳ thịnh vượng nhất (đầu thế kỷ 21) làng có hơn 3.000 lò nung nên được gọi ví như “vương quốc lò gạch” hay “vương quốc đỏ” của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Di tích chùa Long Thành

Chùa Long Thành còn gọi là chùa Xẻo Son tọa lạc ở ấp Long Thuận, xã Lưu Nghiệp Anh, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh - là một trong những ngôi chùa giàu truyền thống cách mạng.

Cổng chùa Long Thành

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, chùa Long Thành là trụ sở của cách mạng. Tại đây thường xuyên có các cơ quan của huyện và xã về đóng như: Thường trực Huyện ủy, Huyện đội, Đảng ủy xã Lưu Nghiệp Anh và nhiều bộ phận khác. Các vị sư và bà con phật tử của chùa bất chấp nguy hiểm sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình để bảo vệ cán bộ, bảo vệ cơ sở cách mạng… Từ đó, ngôi chùa được xem là chỗ dựa vững chắc để cán bộ ta hoạt động và là cái nôi của phong trào cách mạng ở địa phương. Chính tại nơi đây đã xuất phát nhiều trận đánh, đã khởi xướng nhiều phong trào đấu tranh chính trị.

Di tích lịch sử Chùa Phnô Om Pung (Sirivansaràma)

Chùa Phnô Om Pung (Sirivansaràma) hay còn gọi là chùa Long Trường, tọa lạc tại ấp Long Trường, xã Tân Hiệp, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh. Chùa được Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh tại Quyết định số 543/QĐ-UBND ngày 15/3/2016.

Cổng chùa Phnô Om Pung (Sirivansaràma)

Di tích chùa Krapoumchhuok Chral (Chùa Chà)

Chùa Krapoumchhouk Chral còn gọi là chùa Chà tọa lạc tại ấp Sóc Chà B, xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

Cổng Chùa Krapoumchhouk Chral (Chùa Chà)

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Huyện ủy Trà Cú chủ trương vận động sư sãi trong các chùa làm cơ sở cho cách mạng, chủ trương này được các vị sư sãi và nhiều ngôi chùa trong huyện ủng hộ, trong đó có sư sãi, phật tử chùa Chà. Đặc biệt, sư cả Sơn Lêk đã tích cực tham gia công tác mặt trận đoàn kết dân tộc, trực tiếp giải thích để đồng bào Khmer hiểu rõ âm mưu của thực dân Pháp, đồng thời vận động quần chúng Khmer đoàn kết với đồng bào Kinh, cùng đấu tranh chống kẻ thù. Đặc biệt, trong cuộc tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng 8/1945, tại chùa Chà sư cả Sơn Lêk đã trực tiếp kêu gọi nhiều vị sư đang tu tại chùa cùng với lực lượng Thanh niên Tiền phong, quần chúng nhân dân xã Ngãi Xuyên dùng các loại vũ khí thô sơ như gậy gọc, tầm vông vạt nhọn, súng giả nổi dậy biểu tình thị uy rầm rộ và hô vang khẩu hiệu rồi cùng với lực lượng các nơi khác kéo về chợ Ngã Ba, về tới dinh quận buộc phải giao chính quyền về nhân dân, sau đó kéo về chợ Thanh Xuyên. Trước sức ép mạnh mẽ của quần chúng nhân dân và sự vận động tích cực, nhiệt tình của các vị sư, tên quận trưởng Trần Ngọc Báu và bọn Tề xã đã giao lại chính quyền cho cách mạng.

Chùa Điệp Thạch

Chùa Hang là ngôi chùa nổi tiếng của Trà Vinh, tọa lạc ven quốc lộ 54, cách trung tâm thành phố Trà Vinh cũ khoảng 8 km. Trên đường đến đây, khi chỉ mới đi được khoảng 6 km thì cũng trên quốc lộ 54 bỗng nhiên bạn thấy một ngôi chùa Khmer tuyệt đẹp, khiến bạn không đành lòng lướt qua mà phải dừng lại tham quan.

Cổng chùa. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Chùa Sóc Chà

Lại nói về chuyện những chuyến ghé thăm không định trước. Lần này là một ngôi chùa Khmer ở Trà Cú. Mục đích chuyến đi của tui là tới thăm chùa Vàm Rây, ngôi chùa rất lớn do ông Trầm Bê xây dựng, dân ở đây vẫn quen gọi là... chùa Trầm Bê. Thế nhưng dọc đường đi tui bị ấn tượng bởi một bờ tường rất dài vàng rực, kế đó là cổng một ngôi chùa đậm nét Khmer. Quá thích, tui dừng lại và vào viếng thăm chùa cho biết.

Di tích Chùa Chông Bát

Chùa Trô Pras Bat còn được gọi là chùa Chông Bát tọa lạc cách trung tâm thành phố Trà Vinh khoảng 25 km về hướng nam, cách thị trấn Trà Cú khoảng 12 km về hướng đông bắc thuộc ấp Chông Bát, xã Tân Hiệp, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

Cổng chùa Chông Bát

Chùa Trô Pras Bat được xây dựng năm 2190 Phật lịch tức năm 1646 dương lịch trong khuôn viên rộng gần 47 héc ta.

Từ những năm cuối thế kỷ XIX và những thập niên đầu thế kỷ XX, sư sãi, phật tử chùa Chông Bát tích cực hưởng ứng các phong trào yêu nước chống Pháp tiêu biểu nhất là phong trào của Nguyễn An Ninh (1924 – 1925).

Di tích chùa Chrôi Tansa

Chùa Chrôi Tansa tọa lạc ở ấp Bãi Xào Giữa, xã Kim Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh. Chùa nằm cách trung tâm thành phố Trà Vinh khoảng 40 km về hướng nam theo đường chim bay và cách thị trấn Trà Cú khoảng 05 km về hướng tây nam.

Cổng Chùa Chrôi Tansa

Di tích Lưu Cừ II

Di tích Lưu Cừ II nằm trên tọa độ 9º42' vĩ độ bắc, 106º11'15" kinh độ đông, cách thị xã Trà Vinh khoảng 32 km thuộc ấp Lưu Cừ II, xã Lưu Nghiệp Anh, huyện Trà Cú.

Di tích chùa Phnô Sanke Thmây (Chùa Mé Láng)

Di tích chùa Phnô Sanke Thmây còn gọi là chùa Mé Láng tọa lạc cách thành phố Trà Vinh khoảng 50 km về hướng Nam, cách thị trấn Trà Cú khoảng 5 km, thuộc khóm 5, thị trấn Định An, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

Cổng chùa Phnô Sanke Thmây (Chùa Mé Láng)

Những ngôi chùa ‘cưu mang’ đàn chim trời, dơi khổng lồ suốt hàng chục năm

Ở miền Tây có nhiều ngôi chùa trở thành mái nhà bình yên cho những đàn chim, cò dơi. Không ai mời gọi, nhưng từng đàn cò, vạc, dơi quạ cứ thế bay về, làm tổ, sinh sôi, hòa quyện cùng tiếng chuông chùa, tạo nên bức tranh thiên nhiên kỳ thú.

Chùa Cò - "điểm hẹn" của muôn loài chim

Chùa Nodol hay còn gọi chùa Giồng Lớn, chùa Cò, ở xã Đại An, huyện Trà Cú, Trà Vinh cũ - nay là xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long là nơi nổi tiếng bởi có nhiều loài chim, cò quý hiếm về trú ngụ, sinh sản.

Chùa Nodol – được người Khmer gọi là Wat Phnô Đôn vì chung quanh có nhiều dừa (tiếng Khmer Wat là chùa, Phnô là giồng cát, Đôn là cây dừa) nổi bật giữa vùng quê thanh bình với kiến trúc Khmer cổ kính.

Xem những bức ảnh về xứ dừa Bến Tre tuyệt đẹp của chàng trai Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Thông qua kể chuyện bằng hình ảnh, nhiếp ảnh gia Nguyễn Khánh Vũ Khoa đã khắc họa sống động hơi thở cuộc sống người dân xứ dừa qua bộ ảnh ‘Bến Tre - người và đất’.

Người dân phơi xơ dừa - Ảnh: Nguyễn Khánh Vũ Khoa

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Khánh Vũ Khoa (quê TP.HCM) kể với Tuổi Trẻ Online rằng anh thực hiện bộ ảnh Bến Tre - người và đất cách đây một tuần, trong một chuyến công tác ở miền Tây Nam Bộ.