Điểm hẹn dưới bóng đa An Hải

Mới đây, tôi đi ngang qua cây đa cổ thụ trên đường Nguyễn Công Trứ, phường An Hải. Nhìn cây đa, tôi chợt nhớ tới câu chuyện từ các chiến sĩ trinh sát an ninh quận 3 kể về một cô gái xinh đẹp, có sức chịu đựng phi thường với đòn roi hung bạo của kẻ thù.

Cô Trần Thị Tiết thời trẻ. Ảnh: Tư liệu

Dưới gốc đa này, cô Trần Thị Tiết đã nhiều lần cung cấp các thông tin tuyệt mật trong nội bộ chính quyền Việt Nam cộng hòa, đặc biệt là các thông tin liên quan đến bộ máy đàn áp của địch tại Đà Nẵng.

Chuyện đặt tên làng xưa ở xứ Quảng

Tên làng (thôn, xã, phường, châu) là một thành tố quan trọng của bản sắc văn hóa. Không đơn thuần là tên đơn vị hành chính, tên làng là ký ức, sợi dây kết nối, nguồn lực tinh thần vô giá của cộng đồng dân cư trong làng.

Tên gọi của những ngôi làng xứ Quảng góp phần làm nên bản sắc của làng . Ảnh: L.T.K

Làng người Việt ở Quảng Nam được thành lập cùng với quá trình xác lập cương vực của quốc gia Đại Việt bắt đầu từ thế kỷ 19. Tuy nhiên, tài liệu sớm nhất đề cập đến tên các làng ở Quảng Nam là sách Ô Châu cận lục của Dương Văn An được viết vào năm 1553. Đây là thư tịch cổ quý giá ghi chép 66 làng vùng Nam Hải Vân thuộc phía Bắc của tỉnh Quảng Nam xưa, trong đó có nhiều làng nổi tiếng như Phiếm Ái, Ái Nghĩa (Ái Đái), Túy Loan (Thúy Loan), Cẩm Toại (Kim Toại), Cẩm Lệ, Câu Nhi…

Gỏi trứng cá chuồn, đến Quảng Nam không ăn quá tiếc

Món gỏi trứng cá chuồn ở miền Trung tỉnh nào cũng có, nhưng gỏi trứng cá chuồn ở Quảng Nam mang hương vị biển khơi hòa quyện với rau gia vị truyền thống như ngổ điếc, củ nén… nên có hương vị rất riêng.

Đĩa gỏi trứng cá chuồn với nhiều màu sắc bắt mắt và hương vị tuyệt vời

Gỏi trứng cá chuồn ngày xưa là món ăn dân dã từ biển khơi, nhưng nay trở thành món ăn đặc sản của nhiều du khách khi đến xứ Quảng.

Về ghềnh đá Bàn Than ăn cá chuồn nướng than

Ghềnh đá Bàn Than hiện lên nổi bật với sự giao hòa của biển xanh, đá đen và món cá chuồn nướng than thơm lừng - tất cả tạo nên một trải nghiệm mộc mạc mà khó lòng quên được.

Cá chuồn nướng than với hương vị đặc trưng

Giữa dải biển từng thuộc Quảng Nam (nay là thành phố Đà Nẵng), xã đảo Tam Hải vẫn vẹn nguyên nét hoang sơ, như một khoảng lặng dịu dàng giữa nhịp sống hiện đại. Nơi đây níu bước chân người đến không chỉ bởi cảnh sắc trong lành, mà còn bởi những hương vị dân dã đậm tình biển.

Những 'báu vật' còn lại tại Phật viện 1.151 năm tuổi ở Đà Nẵng

Từng là trung tâm Phật giáo lớn bậc nhất Đông Nam Á, Phật viện Đồng Dương (Đà Nẵng) nay chỉ còn là phế tích phủ cỏ dại. Song những “báu vật” khai quật tại đây vẫn hé lộ thời kỳ rực rỡ của Phật giáo và nghệ thuật Chămpa hơn một thiên niên kỷ trước.

Phật viện Đồng Dương (xã Đồng Dương, TP Đà Nẵng) được vua Indravarman II xây dựng vào năm 875 để thờ Bồ tát bảo hộ vương triều Laksmindra – Lokesvara (một dạng của Bồ tát Quán Thế Âm). Công trình từng là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Chămpa, có ảnh hưởng rộng trong khu vực Đông Nam Á thời trung đại, được xem như một “thánh địa” Phật giáo của vương quốc này.

Vị tiền hiền làng Trang Điền

Làng Trang Điền nằm về phía nam sông Vu Gia, trước đây thuộc xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc xã Vu Gia, thành phố Đà Nẵng. Nơi đây tọa lạc ngôi mộ vị Tiền hiền của làng giữa cánh đồng lộng gió, như một minh chứng về công lao khai sơn phá thạch, khai canh, khai cư của cha ông ta trên hành trình mở cõi về phương Nam 555 năm trước…

Cổ chỉ lập ngày 30/10 năm Minh Mạng thứ 11 (1830) được tộc Nguyễn Văn làng Trang Điền cất giữ gần 2 thế kỷ. Tư liệu do tộc Nguyễn Văn cung cấp.

Về nhân vật “Đội Đóa” trong khởi nghĩa Duy Tân

Có một nhân vật ở đất Quảng từng đóng vai trò quan trọng trong Cuộc khởi nghĩa vua Duy Tân năm 1916 tưởng chừng bị lịch sử quên lãng, song thật may mắn sau hơn một thế kỷ hành trạng của ông dần được “giải mã”…

Mộ cụ Đội Đóa tại làng Hóa Trung, thôn Phú Hòa, xã Đại Lộc. Ảnh: VT.

Làng Hội An ở Sơn Cẩm Hà

Văn hóa làng được gìn giữ giữa dòng chảy hối hả của thời gian để Hội An giữa lòng xứ núi Sơn Cẩm Hà luôn được nhắc nhớ. Với những nhà cổ được gìn giữ bao đời, với lễ hội Kỳ Yên đặc sắc mỗi dịp Giỗ Tổ, để đứa con xa xứ được trở về sống trong mạch nguồn xứ sở.

Đình làng Hội An hiện nay còn lại hai kiến trúc gồm chính diện là ngôi nhà tự Hiền, kế bên là nhà kho. Ảnh: DIỄM LỆ

Sắc lụa xứ Quảng qua tư liệu xưa

Từ những ghi chép của các nhà du hành, truyền giáo và học giả xưa đã mở ra một bức tranh sinh động về trang phục của người dân xứ Quảng trong lịch sử: rực rỡ, cầu kỳ và giàu tính biểu tượng.

Một nhóm cư dân bên vịnh Đà Nẵng cuối thế kỷ 18. Nguồn: John Barrow

Ký ức “vùng đất lửa” Ao Lầy

Căn cứ Ao Lầy (xã Kỳ Thịnh, huyện Bắc Tam Kỳ, nay là xã Chiên Đàn) từng được mệnh danh là “vùng đất lửa” trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ông Trần Nhật Cân, nguyên Xã đội trưởng xã Kỳ Thịnh (bên phải) cùng đồng đội đến thăm Bia Di tích lịch sử Căn cứ Ao Lầy. Ảnh: N.ĐOAN

Di sản Huỳnh Thúc Kháng từ Tiếng Dân

Hành trình của cụ Huỳnh và tờ Tiếng Dân là chương rực rỡ trong lịch sử công nghiệp văn hóa Việt Nam - nơi "hồn cốt" của xứ sở được chuyển tải một cách khoa học và tâm huyết vào những trang giấy...

Tòa soạn báo Tiếng Dân tại đường Đông Ba, nay là đường Huỳnh Thúc Kháng, thành phố Huế. Ảnh: Tư liệu

Ngựa của tướng quân Phạm Kiệt

“Xuống ngựa buộc cương nở nụ cười/Tiếng gà giục giã hết canh tư/ Người sau bước tiếp, người đi trước/ Thơ đến chào xuân, đã mấy mươi” - bài thơ hồi ức về ngựa ở Liên khu 5 của cụ bà Phạm Thị Trinh vẫn còn nhiều người thuở chiến khu nhớ.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp trên lưng ngựa đi thị sát Chiến dịch biên giới. Thời chống Pháp, phần lớn các chỉ huy chiến trường đều đi ngựa để thị sát chiến trường Ảnh: Tư liệu

Thời chống Pháp, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đồng chí Võ Chí Công, Nguyễn Chánh, Nguyễn Sơn đều cưỡi ngựa thị sát mặt trận. Con ngựa Hồng Tía của Phạm Kiệt khá nổi tiếng.

Cu Đê - Hải Vân: Trạm dừng suy tưởng

Dưới chân đèo Hải Vân hùng vĩ, có một điểm dừng chân lặng lẽ đã đi vào thơ của danh sĩ Phan Thanh Giản, người từng giữ chức Bố chính ở Quảng Nam.

Bản đồ cổ đèo Hải Vân của tác giả Nguyễn Huy Quýnh, thế kỷ 18.

Hành trình nghỉ chân Cu Đê, vượt đèo Hải Vân của Phan Thanh Giản là một cuộc hành trình nội tâm đầy suy tưởng, nơi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ hòa quyện với tâm trạng của một kẻ sĩ trên đường công cán, mang theo nỗi niềm thời thế.

Truông Vực Rắn ở vùng đất Quảng Nam xưa

Hiện nay trong dân gian xứ Quảng vẫn nhắc tới khá nhiều truông như truông Phường Rạnh, truông Nông Sơn (Nông Sơn), truông Dài (Tam Kỳ), truông Sứ, truông Nước (Duy Xuyên, Quế Sơn), truông Tranh (Hòa Vang)... mà ít người biết đến truông Vực Rắn - một cánh truông lớn của vùng đất Quảng Nam xưa.

Một góc đường qua truông Vực Rắn xưa

Chợ Trạm dưới bóng thời gian

Dưới bóng thời gian ngàn năm xứ Quảng, chợ Trạm (xã Núi Thành) là chứng nhân bản địa của sự kết nối địa lý, văn hóa, thương mại nơi phía Nam sông Tam Kỳ, gắn với địa danh lịch sử trạm Nam Vân - điểm dừng chân của thương nhân lữ khách thời nhà Nguyễn.

Chợ Trạm Núi Thành hiện nay.

Sân bay Đà Nẵng - mắt xích chiến lược trên bầu trời Đông Dương

Trong lịch sử hàng không Đông Dương giai đoạn đầu thế kỷ 20, nếu sân bay Gia Lâm (Hà Nội) và Tân Sơn Nhất (Sài Gòn) được ví như hai đầu cầu bận rộn, thì sân bay Tourane (Đà Nẵng) chính là “viên gạch nối” quyết định sự vận hành của toàn bộ hệ thống.

Sân bay quốc tế Đà Nẵng. Ảnh: THÀNH LÂN

Dựa trên những cứ liệu từ công trình “The Hopes and the Realities of Aviation in French Indochina, 1919 - 1940” của Gwendolyn Linda Wright, hình ảnh sân bay Tourane không chỉ là điểm dừng chân có tính kỹ thuật, mà còn là một mắt xích chiến lược trong tham vọng chinh phục bầu trời Đông Dương của người Pháp.

Khoảnh khắc bình yên nơi cây cầu tre độc đáo ở Đà Nẵng

Giữa nhịp sống hối hả của đô thị Đà Nẵng, ở thôn Cẩm Đồng (xã Gò Nổi, Đà Nẵng) vẫn còn một cây cầu tre nhỏ bé, mộc mạc bắc qua sông Vĩnh Điện. Ngắm nhìn cây cầu, người ta có thể cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp bình yên của làng quê xứ Quảng.

Cây cầu tre ở Cẩm Đồng chỉ rộng chưa đầy 1 m, dài vài chục mét, được người dân dựng cao hơn mặt nước để thuận tiện qua lại. Một bên cầu có tay vịn đơn sơ, những thân tre ghép lại với nhau tạo thành lối đi mộc mạc, vừa đủ cho từng bước chân chậm rãi của người làng mỗi ngày.

Thôn Cẩm Đồng, xã Gò Nổi, TP.Đà Nẵng có cây cầu tre gắn với tên thôn. Cầu tre bắc sang bãi bồi Gò Đình bên kia sông Vĩnh Điện. ẢNH: NGUYỄN TRÌNH

Vẻ đẹp của nhà thờ cổ hơn 120 tuổi xây bằng vỏ cây và dây tơ hồng

Nằm cách trung tâm TP Đà Nẵng khoảng 20 km, nhà thờ cổ Tùng Sơn hơn 120 năm tuổi được xây bằng đá, vữa là vôi bột trộn với nhớt cây bời lời và dây tơ hồng giã nhuyễn.

Nhà thờ giáo họ Tùng Sơn (thuộc giáo xứ Phú Thượng, Giáo phận Đà Nẵng) tọa lạc tại phường Hòa Khánh, cách trung tâm TP Đà Nẵng 20 km về phía Tây. Giáo họ là nơi được truyền giáo từ thế kỷ 17.

Ngôi thánh đường được xây dựng từ năm 1904. Đây là một trong số ít nhà thờ cổ còn sót lại ở Đà Nẵng giữ được nguyên vẹn nét cổ kính, hiếm có trong kiến trúc và chất liệu xây dựng.

Bí ẩn chiếc bàn tự xoay trong ngôi nhà cổ bằng gỗ hơn 150 năm tuổi

Những ngôi nhà gỗ mít hơn 150 năm tuổi với hoa văn chạm trổ tinh xảo cùng chiếc bàn gỗ tự xoay đầy bí ẩn càng khiến làng Lộc Yên (thành phố Đà Nẵng) thêm phần độc đáo.

Làng cổ Lộc Yên tọa lạc tại xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Làng có diện tích hơn 279 ha, hình thành và phát triển vào thế kỷ XV-XVI, có những ngôi nhà gỗ cổ, ngõ đá và những vườn cây trái xanh mát. Với bức tranh bình yên, mộc mạc, làng được mệnh danh là vùng đất "tiên cảnh phước lộc".

Làng bánh in nổi tiếng Đà Nẵng gõ 'lốc cốc' từ 2h sáng để kịp đơn hàng Tết

Cận Tết, làng bánh in nổi tiếng Đà Nẵng lại rộn ràng bước vào vụ sản xuất lớn nhất trong năm. Nhiều gia đình phải thức từ 2h sáng, làm việc thâu đêm để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Cả làng "đua nhau gõ lốc cốc" từ 2h sáng

Làng An Lạc (xã Duy Nghĩa, TP Đà Nẵng) từ lâu nổi tiếng với nghề làm bánh in – loại bánh dân dã, quen thuộc với người dân miền Trung. Mỗi dịp Tết đến, trên bàn thờ tổ tiên của nhiều gia đình không thể thiếu vài gói bánh in đặt trang trọng bên cạnh mâm ngũ quả. Chính thói quen này khiến nhu cầu tiêu thụ bánh in luôn tăng mạnh vào dịp cuối năm.

Toàn làng An Lạc hiện có hơn 20 cơ sở gắn bó thường xuyên với nghề làm bánh in, hầu hết chỉ hoạt động rộn ràng trong khoảng một tháng cận Tết. Ngoài ra, vào thời điểm nông nhàn cuối năm, nhiều gia đình khác cũng tranh thủ tham gia sản xuất, nhận gia công cho các cơ sở lớn hoặc làm nhỏ lẻ tại nhà để tăng thêm thu nhập.

Làng bánh in An Lạc vào cao điểm sản xuất dịp Tết.