Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Những địa danh huyền thoại

Trong biên khảo Tìm hiểu đất Hậu Giang, nhà văn Sơn Nam chép: "Cà Mau do tiếng Tuk Khmâu (nước đen), gọi trại Khmâu thành Cà Mau. Ở sông Cái Tàu (U Minh Hạ) còn gia phả của họ Đào, là họ xưa nhứt và đông đảo nhứt. Nhưng chúng tôi chưa được xem. Chỉ nghe nói họ Đào đến Tắc Thủ trước thời Gia Long tẩu quốc".

Tên Cà Mau có từ khi nào ?

Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức chép Hà Tiên tục gọi Mang Khảm, người Việt gọi Phương Thành. Năm 1680, vì bất phục nhà Thanh, Mạc Cửu đem gia đình từ phủ Lôi Châu, tỉnh Quảng Đông, chạy về phương Nam… Mạc Cửu thấy ở phủ Sài Mạt có đông người Việt, người Hoa, Cao Miên, Chà Và tụ tập mở sòng bạc thu thuế, gọi là thuế hoa chi, mới lãnh thầu thuế ấy, lại đào được bạc chôn, trở nên giàu có. Mạc Cửu bèn chiêu mộ dân lưu tán người Việt lập thành 7 xã thôn ở các xứ Phú Quốc, Lũng Kỳ, Cần Bột, Vũng Thơm, Rạch Giá, Cà Mau. Tương truyền xứ này thường thấy tiên hiện trên sông, nên gọi là Hà Tiên. Rồi sai thuộc hạ mang biểu văn tới kinh đô Phú Xuân dâng trình, xin làm người đứng đầu xứ.

Trên sông Trèm Trẹm. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Cà Mau có cái Ao Vua

Cà Mau xưa có một xóm gọi là xóm Ao Kho. Tương truyền, nơi đây có cái ao do chúa Nguyễn Ánh ra lệnh đào để lấy nước ngọt cho binh lính sử dụng trong thời gian đồn trú ở vùng này.

Dấu tích Ao Kho hiện không còn, nhưng gần đó có nhà thờ Ao Kho cạnh sông Gành Hào, nay thuộc P.Hòa Thành, Cà Mau.

Nhà tôi xưa ở đất vua…

Bà Bảy Hòa (78 tuổi) nhớ lại: "Vị trí Ao Kho cách đường Huỳnh Thúc Kháng hiện nay hơn 100 m, nhưng bây giờ đã là vườn và ao nuôi tôm của người dân. Gia đình tôi ở xóm này xưa lắm. Lúc 10 tuổi, má tôi thường sai tôi tới Ao Kho gánh nước về xài. Ao rất sâu, rộng khoảng 1 công đất, nước rất trong và ngọt. Bờ ao có hai chỗ xây bậc thang bằng đá để bà con lên xuống gánh nước cho tiện. Ở đây mỗi năm sông Gành Hào có 6 tháng nước mặn, 6 tháng nước ngọt. Vào mùa nước mặn, đầu trên xóm dưới đều nhờ vào cái ao đó. Người ta lấy nước rất đông nhưng nước trong ao không bao giờ cạn. Khi lớn lên, tôi mới nghe kể lại sự tích, đó là cái Ao Vua".

Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Độc đáo tiệc làng ở miếu Ông Bổn

Miếu Ông Bổn xưa có tên là Phước Lãnh Miếu (còn gọi là chùa Ông Bổn) do người Hoa tạo lập. Đây là hội quán của bang Phước Kiến, thờ Phước Đức Chánh Thần, vị thần chủ quản xã thôn bang hội, tương tự như Bổn Cảnh Thành Hoàng của người Việt.

Ngôi miếu xưa 170 năm

Miếu Ông Bổn tọa lạc trên đường Trương Phùng Xuân, P. Lý Văn Lâm, tỉnh Cà Mau. Cổng chính lợp mái ngói cong, trang trí hình rồng ở đỉnh. Phần trên của cổng có hàng chữ Hán màu vàng nổi bật trên nền đỏ: Phước Đức Miếu. Bên dưới là dòng chữ quốc ngữ ghi: Miếu Ông Bổn. Ở gian chánh điện, hai bên cột có câu đối viết bằng chữ Hán ca ngợi Phước Đức Chánh Thần ban sự may mắn bình an cho người dân.

Cổng miếu Ông Bổn. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Truyền thuyết miếu Bà Thiên Hậu

Miếu Bà Thiên Hậu (còn gọi là chùa Bà Mã Châu) là cơ sở tín ngưỡng, đồng thời là Hội quán của các bang Triều Châu, Hải Nam và Quảng Đông (người Hoa) tọa lạc trên đường Lê Lợi, P.An Xuyên, Cà Mau.

Ngôi miếu qua 3 thế kỷ

Thiên Hậu cung, theo bức hoành viết bằng chữ Hán treo giữa cửa vào chánh điện, có lối kiến trúc tương tự kiến trúc phổ biến ở các ngôi chùa miếu người Hoa, theo mô hình "tứ hợp viện" được bố cục theo hình chữ nhật, lấy trục dọc làm trục đối xứng với quần thể gồm tiền điện, sân thiên tĩnh, hương đình, chánh điện và hai dãy nhà dọc hai bên gọi là đông lang và tây lang. Vật liệu trong gian chánh điện hầu hết làm bằng gỗ quý, chạm trổ tinh vi sắc sảo.

Theo lời của các vị trong Ban trị sự, ngôi miếu này ngày xưa gọi là miếu Bà Mã Châu. Miếu được xây dựng từ năm 1882, đầu tiên là một mái lá đơn sơ để thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu; đến năm 1903 được trùng tu, xây cất quy mô. Việc thờ tự được xác nhận ở cổng chùa qua câu đối viết bằng chữ Hán chiết tự hai chữ Thiên Hậu: Thiên ân vĩnh tích kiều cư lạc/ Hậu đức trường lưu miếu mạo tôn.

Cổng miếu Bà Thiên Hậu. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Tri huyện 'Thần Minh nhứt xứ'

Nằm một dải trên đường Nguyễn Thiện Năng (P.An Xuyên, Cà Mau), ngoài đình Tân Xuyên, chùa Phật Tổ, miếu Ngũ Hành, còn có miếu Ông Thần Minh. Đây là ngôi miếu thờ vị quan huyện thanh liêm, hết lòng vì dân.

Trấn áp vụ trộm nổi loạn

Vào thời vua Minh Mạng, đất Cà Mau thuộc H.Long Xuyên, tỉnh Hà Tiên, có quan Tri huyện tên là Nguyễn Văn Năng, người đời sau gọi là Nguyễn Thiện Năng (có tài liệu chép là Nguyễn Hiền Năng) được người dân kính trọng, tôn thờ là "Ông Thần Minh".

Sách Đại Nam thực lục chính biên chép, năm Minh Mạng thứ 14 (1833) người Thanh (tức Hoa kiều) ở phố Lạc Dục, H.Long Xuyên, tỉnh Hà Tiên là Lâm Đại Mạnh, Lâm Nhĩ, Trịnh Đại Nô tự xưng là nhất ca, nhị ca, tam ca, tụ họp đến vài trăm quân giết viên Tri huyện Nguyễn Văn Năng cùng với vợ con và môn thuộc đến 12 người. Cùng lúc, người Thanh ở phố Lạc Tân là Trịnh Thần Thông và Trần Biện tự xưng là chánh phó thống binh, cùng với bọn Lâm Đại Mạnh kết làm bè đảng, cướp bóc dân lành.

Cổng Thần Minh Miếu. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Chuyện xưa ở Âm Dương thần miếu

Âm Dương thần miếu là một trong những di tích xưa, tương truyền có từ thời vua Gia Long mới lên ngôi. Tuy nhiên, hiện nay các hiện vật liên quan đến ngôi miếu không còn nên rất khó truy nguyên nguồn gốc.

Dấu tích ngôi miếu xưa

Ngôi miếu có diện tích khá khiêm tốn, tọa lạc trên đường Quang Trung, P.Tân Thành, Cà Mau, với nhiều tên gọi khác nhau, như: miếu Gia Long, miếu Quốc Công và Âm Dương thần. Bà Châu Kim Yến, người lo việc thắp hương, quét dọn, cho biết hồi xưa ngôi miếu nằm trong khuôn viên Trường tiểu học Quang Trung bên cạnh. Khi xây trường học, miếu được dời ra chỗ hiện nay.

Ở trước miếu có tấm biển đề Âm Dương thần. Bài vị trên bàn thờ chính cũng ghi Đại Nam Âm Dương Vị Tôn Thần. Hai bên cửa ra vào có câu đối viết bằng chữ quốc ngữ: "Một thuở thân đền non nước Việt/Ngàn thu danh rạng đất trời Nam". Bên trong có bàn thờ Tả ban, Hữu ban và bàn thờ Tiền hiền tương tự nghi thức thờ cúng ở các đình làng.

Miếu Âm Dương thần Cà Mau

Chuyện xưa tích cũ xứ Cà Mau: Cổ tích ngã ba sông Giồng Kè

Ngã ba sông Giồng Kè là khu vực giáp ranh giữa P. An Xuyên với 2 xã Tân Lộc và Hồ Thị Kỷ, tỉnh Cà Mau. Ở đây có cơ sở thờ tự nổi tiếng là đình Tân Lộc và miếu thờ liệt nữ Nguyễn Thị Nương. Đặc biệt là khu mộ Bà Đệ huyền thoại, người dân địa phương đã lấy tên bà đặt cho địa danh xóm Bà Đệ và ngã ba sông Bà Đệ.

Bà mụ đỡ đẻ cho… cọp

Tọa lạc trên phần đất hơn 4.000 m² thuộc ấp 4, xã Tân Lộc, cổng chính đình Tân Lộc hướng ra sông Giồng Kè (còn gọi là kinh xáng Bạch Ngưu). Ông Hồ Thành Sơn, Trưởng ban trị sự, kể lại: "Tôi năm nay 82 tuổi và đã gắn bó với ngôi đình này từ năm 14 tuổi. Thuở nhỏ, tôi làm học trò lễ trong các dịp cúng đình. Ngôi đình xưa ở khu vực cầu số 5, cách ngôi đình hiện tại khoảng 5 km. Thời chiến tranh, đình bị lính Tây đốt chỉ còn cái nền. Năm 1992, người dân xin cất lại, nhưng nền đất cũ đã xây trường học rồi nên phải dời tới đây". Theo sắc thần được vua Tự Đức sắc phong ngày 2.11.1852, đình Tân Lộc xưa có tên là đình làng Tân Mỹ, chưa rõ Tân Mỹ đổi thành làng Tân Lộc từ năm nào.

Ngã ba sông Giồng Kè. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Theo dấu các thiền sư thời Lý làm du lịch

Những câu chuyện về các thánh tổ thời Lý như Từ Đạo Hạnh, Nguyễn Minh Không… đều là tài nguyên văn hóa lịch sử cần được tỉnh Ninh Bình phát huy.

Những thánh tổ thời Lý - vừa là thánh vừa là tổ nghề

"Có bao nhiêu thánh tổ thời Lý?" là câu hỏi được nêu ra trong hội thảo Các vị thánh tổ triều Lý trong lịch sử Phật giáo Việt Nam diễn ra ngày 27.12 tại Ninh Bình, do Trường ĐH KHXH-NV Hà Nội, Sở VH-TT Ninh Bình và Công ty dịch vụ du lịch Tam Chúc đồng tổ chức. Theo đó, có luồng ý kiến cho rằng Tam Thánh tổ thời Lý gồm Thiền sư Minh Không, Thiền sư Từ Đạo Hạnh và Thiền sư Giác Hải, cũng có ý kiến cho rằng theo tín ngưỡng ở Ninh Bình, có Tứ vị Thánh tổ triều Lý là các thiền sư Nguyễn Minh Không, Dương Không Lộ, Từ Đạo Hạnh và Giác Hải.

Chùa Thầy, một trong những nơi thờ Thánh tổ triều Lý. ẢNH: NGỮ THIÊN

Tên đường độc lạ ở vùng ven TP.HCM: Ổ Cu Kiến Vàng và ký ức khẩn hoang

Tên đường Ổ Cu Kiến Vàng nghe qua tưởng như một cách gọi vui, nhưng với những bậc cao niên ở xã Tân Nhựt, đây là cả một vùng ký ức về thời khẩn hoang.

Mang cái tên khá lạ lẫm đường Ổ Cu Kiến Vàng, con đường nhựa phẳng lỳ xuyên qua những cánh đồng tại xã Tân Nhựt (huyện Bình Chánh cũ) lại khiến bất kỳ ai ghé thăm cũng phải xiêu lòng bởi vẻ đẹp thanh bình, mướt mát.

Ký ức về vùng đất "chim đậu, kiến bám"

Lần giở lại câu chuyện xưa về tên đường Ổ Cu Kiến Vàng, ông Nguyễn Phi Dũng, Trưởng ấp 15 (ấp 3 cũ), kể: "Hồi đó khu này vắng vẻ lắm, chỉ toàn cây mây, cây bần, tràm, cây lá xum xuê. Vì hẻo lánh nên các loài chim, đặc biệt là chim cu, về đây làm tổ dày đặc như những cái ổ khổng lồ. Trên cây thì kiến vàng đóng tổ khắp nơi. Cái tên đường Ổ Cu Kiến Vàng cũng từ đó mà thành danh".

Đi trên đường Ổ Cu Kiến Vàng dễ dàng cảm nhận được một không khí trong lành và mát mẻ. ẢNH: TRẦN KHA

Chỉ 10 km nhưng có tới 15 nhà thờ: Con đường độc đáo bậc nhất Đồng Nai

Đoạn quốc lộ 1 chỉ dài 10 km ở Đồng Nai nhưng có tới 15 nhà thờ san sát – dấu tích của cộng đồng người Công giáo di cư năm 1954, tạo nên 'con đường nhà thờ' nổi bật ở miền Đông Nam bộ.

Quốc lộ 1 qua Đồng Nai, đoạn từ công viên 30.4 (phường Long Bình) đến ngã ba Giang Điền (xã Trảng Bom) dài chỉ 10 km nhưng có đến 15 nhà thờ. Đó là chỉ mới tính mặt tiền đường, chưa kể những nhà thờ phía bên trong.

Khu vực qua đoạn đường này là một phần của vùng Hố Nai xưa, hình thành từ năm 1954 khi người Bắc di cư vào Nam, lập thành làng của người Công giáo sinh sống dọc hai bên quốc lộ 1. Các nhà thờ sau đó cũng được xây dựng.

Nhà thờ Hà Nội nằm đối diện công viên 30.4. Năm 1954, một số giáo dân dưới sự hướng dẫn của cha Phanxicô Xaviê Vũ Kim Loan di cư đến xã Hố Nai, quận Đức Tu, tỉnh Biên Hòa sinh sống và thành lập giáo xứ Hà Nội. ẢNH: LÊ LÂM

Cây dầu rái cổ thụ 'độc nhất vô nhị' ở miền Tây

Giữa những tán cây xanh quen thuộc trên đường Sơn Thông (P.Nguyệt Hóa, Vĩnh Long - trước đây là P.7, TP.Trà Vinh, Trà Vinh), có một cây dầu rái cổ thụ đặc biệt khiến ai đi ngang cũng phải dừng lại ngắm nhìn.

Ông Trần Thanh Hồng (62 tuổi) cho biết, hơn 10 năm mưu sinh với nghề chụp ảnh dạo cũng là chừng ấy thời gian ông "bám trụ" ở khu vực này để chụp ảnh cho du khách đến chiêm ngưỡng cây dầu rái cổ thụ "độc nhất vô nhị" ở miền Tây.

Cây dầu rái trên đường Sơn Thông với tán lá xòe rộng như chiếc dù khổng lồ. ẢNH: DUY TÂN

Samten Hills Dalat: Khi điểm đến trở thành không gian phục hồi

Thay vì đi thật nhiều trong thời gian ngắn, nhiều du khách đang tìm đến những không gian cho phép họ chậm lại và nghỉ ngơi đúng nghĩa. Khu tham quan du lịch văn hóa tâm linh Samten Hills Dalat là một ví dụ cho xu hướng du lịch "giảm tốc".

Không gian thiên nhiên rộng mở tại Samten Hills Dalat - một điểm đến được nhiều du khách lựa chọn theo xu hướng du lịch “giảm tốc”

Nhà thờ làm từ gỗ cà chít được voi kéo từ rừng về

Hơn 100 năm tuổi, nhà thờ gỗ Kon Tum (13 Nguyễn Huệ, P. Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi) được xem là nhà thờ làm hoàn toàn bằng gỗ lớn và cổ nhất VN.

Mặt bên của nhà thờ - ký họa của họa sĩ Hồ Kim Thạch

Giữa thế kỷ 19, các linh mục Công giáo đã đến Kon Tum truyền giáo và làm những nhà nguyện nhỏ bằng tre nứa. Đầu thế kỷ 20, khi giáo dân tăng nhanh, linh mục người Pháp Giuse Đệ quyết định xây dựng một nhà thờ lớn.

Chiêm ngưỡng nhà thờ Lãng Vân bên đầm ngập nước Vân Long

Nhà thờ giáo xứ Lãng Vân vừa khánh thành sau 10 năm xây dựng, trở thành tòa nhà thờ nguy nga, tráng lệ có sức chứa lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Ngày 8.12, nhà thờ giáo xứ Lãng Vân bên đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân, tỉnh Ninh Bình) chính thức khánh thành sau 10 năm xây dựng (khởi công từ năm 2015). Với sức chứa khoảng 5.000 người trong cung thánh đường - nhà thờ giáo xứ Lãng Vân trở thành nhà thờ có sức chứa lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Nhà thờ giáo xứ Lãng Vân có sức chứa khoảng 5.000 người trong cung thánh đường và khoảng gần 1.000 người dưới tầng hầm. ẢNH: NHÀ THỜ CUNG CẤP

La Vang lung linh mùa Giáng sinh

Trung tâm hành hương Đức Mẹ La Vang những ngày qua tràn đầy không khí Giáng sinh với hang đá lớn được trang trí ngay dưới chân tháp chuông cổ, thu hút cả giáo dân và những người ngoại đạo.

Tối 23.12, ghi nhận của PV Thanh Niên tại Trung tâm hành hương Đức Mẹ La Vang (xã Hải Lăng, Quảng Trị), dù còn 2 ngày nữa mới đến lễ Giáng sinh nhưng đêm nào tại đây cũng đông đúc, tấp nập. Không chỉ giáo dân mà những người ngoại đạo cũng tìm đến chụp ảnh, cảm nhận không khí tại đây.

La Vang lung linh ngay từ cổng vào. ẢNH: BÁ CƯỜNG

Nhà thờ Con Gà và mối tình trong 'Bài thánh ca buồn'

Mỗi mùa Noel, giai điệu Bài thánh ca buồn của nhạc sĩ Nguyễn Vũ lại cất lên trong tâm thức nhiều thế hệ yêu nhạc Việt. Ít ai biết ca khúc của mùa Giáng sinh này gắn liền với hình ảnh nhà thờ Con Gà - một kiến trúc đặc biệt giữa phố núi Đà Lạt (Lâm Đồng).

Không chỉ là công trình kiến trúc tôn giáo, nơi đây còn lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử, nghệ thuật và câu chuyện về tinh thần cộng đồng.

Tên chính thức của nhà thờ Con Gà là nhà thờ Chính tòa Đà Lạt, tước hiệu Thánh Nicôla Bari. Công trình được khởi công ngày 19.7.1931. Từ buổi ban đầu ấy, ngôi thánh đường đã gắn chặt với hành trình hình thành và phát triển của đô thị cao nguyên.

Điều ít biết sau Học viện 'như thần thoại Hy Lạp'

Là điểm chụp hình check-in gây sốt gần đây, Học viện Don Bosco (36 Bùi Thị Xuân, P.Xuân Hương - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) còn nhiều điều thú vị ít người biết.

Điểm thu hút dân tình nườm nượp tới chụp hình chính là Nhà mục vụ (một công trình trong Học viện Don Bosco hoàn thành năm 2021) mang phong cách Tân cổ điển với các cột trụ khổng lồ phỏng theo thức cột Hy Lạp (Doric và Ionic).

Sân bóng cho thanh thiếu niên trong Học viện Don Bosco - ký họa của KTS Trần Xuân Hồng

Chuyện 'người đàn bà hóa đá' trên dãy núi Bà ở biển Gia Lai

Hòn Vọng Phu trên núi Bà, xã Cát Tiến (Gia Lai) gắn với truyền thuyết người đàn bà hóa đá, biểu tượng lòng thủy chung bên biển miền Trung.

Đá vọng phu

Giữa mênh mang gió cát, trên dãy núi Bà thuộc xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc tỉnh Bình Định), có một khối đá mang dáng hình người phụ nữ bế con lặng lẽ hướng mặt ra đại dương. Dân làng gọi khối đá này là đá Vọng Phu. Trải qua ngàn năm nắng gió, đá Vọng Phu không chỉ đứng đó như một hiện tượng địa chất, mà còn như pho sử đá, ghi dấu truyền thuyết buồn về lòng thủy chung, gắn bó bền chặt với đời sống tinh thần của cư dân vùng biển miền Trung.

Trên dãy núi bà có một khối đá mang hình người phụ nữ bế con lặng lẽ hướng mặt ra đại dương. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Chùa cổ 245 năm tuổi được ví như Phượng Hoàng Cổ Trấn ở Gia Lai

Hơn hai thế kỷ tồn tại, chùa cổ Thiên Hưng không chỉ là điểm tựa tâm linh của người dân địa phương mà còn là nơi du khách tìm thấy một khoảng lặng bình yên giữa miền nắng gió xứ Nẫu.

Danh lam cổ tự 245 năm tuổi

Cách phố biển Quy Nhơn 20 km về hướng bắc, chùa cổ Thiên Hưng (P. An Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai; trước đây thuộc TX. An Nhơn, Bình Định) hiện ra lặng lẽ bên QL1. Không chen chúc giữa phố xá đông đúc, cũng không nép sâu trong rừng núi, ngôi chùa cổ hơn 245 năm tuổi này tọa lạc ở một vị trí vừa đủ gần để đón bước chân lữ khách, vừa đủ xa để giữ lại sự tĩnh tại hiếm hoi.

Lối vào chùa cổ Thiên Hưng 245 năm tuổi. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Từ xa, du khách dễ dàng nhận ra chùa nhờ tòa tháp cao vút lên giữa những cánh đồng xanh mượt. Lối vào chùa có 2 tượng hộ pháp khổng lồ đứng canh gác, đôi mắt trừng trừng nhìn xuống những vị khách ghé thăm. Ngay sau lưng các hộ pháp là 2 hàng trúc quân tử trồng bên hàng rào cao vút tạo nên một cảm giác bình yên, thanh thản.

Đi qua con ngõ trúc ấy, cổng chùa gỗ màu nâu trầm cũng hiện ra với các chi tiết chạm khắc được tiết chế vừa đủ để giữ vẻ trang nghiêm. Bước qua cổng, không gian mở ra theo chiều ngang, thoáng đãng và yên tĩnh, khác hẳn âm thanh ồn ã của tuyến giao thông ngay bên ngoài.

Bao quanh chùa là cây cối, hồ và những con đường rợp bóng tre. Chính bối cảnh ấy tạo nên lớp nền rất "đời" cho kiến trúc chốn thiền môn, khiến người ghé thăm có cảm giác như đang bước vào một khoảng lặng, nơi mọi nhịp sống bỗng chậm lại.

Trụ trì chùa là thượng tọa Thích Đồng Ngộ, người được biết đến với tinh thần hoằng pháp gần gũi. Dưới sự dẫn dắt của ông, chùa Thiên Hưng không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là không gian mở cho các buổi giảng pháp, chia sẻ về đạo và đời, thu hút đông đảo phật tử lẫn du khách thập phương.

Cổng chùa gỗ màu nâu trầm hiện ra với vẻ trang nghiêm. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Theo Ban trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Gia Lai, chùa Thiên Hưng được xây dựng vào năm 1780, do hòa thượng Thích Liễu Vũ sáng lập. Trải qua biến thiên của thời gian, chùa nhiều lần được trùng tu vào các năm 1968, 1972, 1990 và lần gần nhất vào năm 2000. Thuộc hệ phái Bắc tông, chùa Thiên Hưng từ lâu đã được xem là một trong những danh lam cổ tự tiêu biểu của Gia Lai.

Chùa còn có tên gọi khác là chùa Mục Đồng, cái tên mộc mạc ấy gợi nhớ đến một làng quê còn in dấu chân trẻ chăn trâu, nơi mái chùa là điểm tựa tinh thần cho đời sống cộng đồng. Dù ngày nay lượng du khách tìm đến ngày càng đông, chùa Thiên Hưng vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính, trầm mặc không bị cuốn theo nhịp du lịch vồn vã.

Bao quanh chùa là cây cối, hồ nước và những con đường rợp bóng tre. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Phượng Hoàng Cổ Trấn của Việt Nam

Tổng thể kiến trúc chùa cổ Thiên Hưng là sự kết hợp hài hòa giữa phong cách Á Đông truyền thống và những chi tiết chấm phá mang hơi thở hiện đại. Không đồ sộ hay cầu kỳ, từng hạng mục trong khuôn viên được bố trí có chủ ý, tạo nên sự liền mạch giữa các không gian. Chánh điện nhiều tầng là công trình trung tâm, mái ngói đỏ, đầu đao cong vút hình rồng, vừa bề thế vừa gần gũi.

Trước chánh điện là hồ nước rộng, phẳng lặng. Theo quan niệm phong thủy, hồ nước đóng vai trò tích thủy, nuôi dưỡng sinh khí, giúp không gian chùa luôn hài hòa. Dạo bước quanh hồ, du khách dễ dàng cảm nhận được sự mát lành, trong trẻo, nhất là vào những buổi trưa nắng gắt của miền Trung.

Trước chánh điện là hồ nước rộng, phẳng lặng. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Kề bên hồ là vườn Thiên Thanh, nơi được sắp đặt nhiều tiểu cảnh mang tính thiền. Giữa khu vườn, Đài Quan Âm bằng đá trắng nổi bật, tạo điểm dừng chân cho những ai muốn tĩnh tâm, rời xa những lo toan thường nhật. Không gian chùa vì thế luôn mang lại cảm giác dễ chịu, thư thái, kể cả với những người không đi chùa thường xuyên.

Bên trong chánh điện, mỗi tầng thờ các vị Phật và Bồ Tát khác nhau, được bài trí trang nghiêm nhưng không trùng lặp. Ở tầng cao nhất là tượng Đức Phật Thích Ca ngự vị trí trung tâm, tạo điểm nhấn về mặt tâm linh cho toàn bộ công trình. Ngoài ra, chùa còn lưu giữ nhiều pháp bảo quý, trong đó có tượng Phật Bà nghìn mắt nghìn tay bằng đồng và tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng vàng.

Một công trình khác tạo dấu ấn mạnh mẽ là Bảo Tháp Thiên Ứng. Bảo tháp gồm 12 tầng, cao khoảng 40 m, từ đây có thể phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh những cánh đồng, làng mạc, phố xá xung quanh. Dưới chân tháp là không gian La Hán Đài, được bố trí hài hòa với hồ nước và cây xanh, tạo nên tổng thể vừa khoáng đạt vừa tĩnh lặng.

Dưới chân Bảo Tháp Thiên Ứng là 18 vị La Hán được bố trí hài hòa với hồ nước và cây xanh. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Cũng bởi kiến trúc cổ kính kết hợp hài hòa giữa nét Á Đông truyền thống và cảnh quan thanh tịnh, mộc mạc Thiên Hưng được du khách tham quan ví như Phượng Hoàng Cổ Trấn của Việt Nam.

Giữa hành trình khám phá miền đất Gia Lai hôm nay, khi những điểm đến sôi động ngày càng nhiều, chùa Thiên Hưng vẫn giữ cho mình một nhịp điệu riêng. Đó không phải là nơi để vội vã check-in, mà là điểm dừng chân để lắng lại, nghe tiếng chuông chùa vang lên giữa tán xanh, để cảm nhận rõ hơn sự giao hòa giữa con người, thiên nhiên và không gian thiền định.

Có lẽ chính sự điềm tĩnh ấy đã giúp chùa Thiên Hưng trở thành một lát cắt đặc biệt trong bức tranh du lịch xứ Nẫu, nơi người ta không chỉ đi để ngắm, mà còn để tìm lại một khoảng yên cho chính mình.

Đức Nhật

Thanh niên online - 02/01/2026

Quyến rũ mùa phong hương thay lá ở miền tây Quảng Trị

Thời điểm giao mùa đến, những cánh rừng phong hương tại Khe Sanh bắt đầu đổi màu, thay lá tạo nên cảnh sắc thiên nhiên quyến rũ, rực rỡ tựa trời Âu.

Những ngày cuối tháng 11, như mọi năm, anh Nguyễn Bôn (31 tuổi, trú tại xã Khe Sanh, Quảng Trị) lại rủ bạn bè, chuẩn bị đồ đạc, dụng cụ... rồi chạy xe di chuyển dọc tuyến Hồ Chí Minh nhánh tây để tìm đến những cánh rừng phong hương. Có tình yêu đặc biệt với thiên nhiên, với những chuyến khám phá, mùa phong hương thay lá chính là mùa đẹp nhất để anh Bôn "lên đường".

"Khoảng 3 - 4 năm gần đây, năm nào mình cũng rủ bạn bè đi đến rừng phong hương. Có năm lái ô tô đến, rồi cùng nhau trekking xuyên qua những ngọn đồi thay lá. Có năm thì dùng thuyền để đi tìm những nét đẹp thơ mộng hơn. Càng về cuối mùa, phong hương càng đẹp", anh Bôn chia sẻ.