Rực sắc địa lan giữa đại ngàn

Mùa này, làng Vi Rơ Ngheo, xã Măng Đen, như được dệt nên bởi muôn sắc hoa địa lan nở rộ, tạo thành bức tranh rực rỡ giữa đại ngàn. Không chỉ làm nên vẻ đẹp đặc trưng, địa lan còn góp phần tạo sức hút riêng cho làng du lịch cộng đồng nơi đây.

Nằm ở độ cao hơn 1.000 m, làng Vi Rơ Ngheo hiện lên như một “lòng chảo xanh” bình yên giữa đại ngàn. Làng có 63 hộ dân, với khoảng 300 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào Xơ Đăng.

Những mái nhà trong làng quần tụ bên dòng Đăk Snghé hiền hòa, xung quanh là rừng thông, suối đá và các dãy núi trùng điệp. Khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm, cùng cảnh quan còn giữ được nét nguyên sơ, đã tạo điều kiện thuận lợi để địa lan sinh trưởng, phát triển và nở hoa rực rỡ. 

Làng du lịch cộng đồng Vi Rơ Ngheo ở xã Măng Đen. Ảnh: N.NGỌC

Khám phá Ngọk Pâng - “Kho báu xanh” giữa đại ngàn

Ẩn mình giữa hệ sinh thái rừng già thuộc dãy Trường Sơn Đông, núi Ngọk Pâng hiện lên như một tuyệt tác thiên nhiên còn vẹn nguyên giá trị. Vùng đất này sở hữu hệ động, thực vật phong phú, quý hiếm với nhiều loài đặc hữu. Có thể nói, Ngọk Pâng là “kho báu xanh” mang giá trị sinh học và cảnh quan hiếm có cần được bảo tồn và phát huy.

Núi Ngọk Pâng có độ cao trung bình 2.251 m (đỉnh cao nhất 2.568 m) so với mực nước biển, nằm giữa xã Măng Ri và xã Đăk Sao (Quảng Ngãi).

Dù đỉnh núi theo địa giới hành chính thuộc xã Măng Ri, nhưng hành trình chinh phục thường bắt đầu từ phía xã Đăk Sao vì địa hình thuận lợi hơn. Từ hai phía, núi Ngọk Pâng hiện lên rõ nét giữa trùng điệp rừng xanh, đủ để đánh thức khát khao khám phá.

Đỉnh Ngọk Pâng kỳ vĩ trong ánh bình minh.

Phát hiện 2 thác nước mới tại xã Kon Plông

Lãnh đạo xã Kon Plông cho biết, vừa phát hiện thêm 2 thác nước mới với vẻ đẹp hoang sơ.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Kon Plông Đặng Đình Toán, từ thông tin người dân cung cấp, xã đã tổ chức đoàn khảo sát hai thác nước mới.

Thác đầu tiên được người dân đặt tên là Sơ Roách, nằm tại thôn Kon Plông, xã Kon Plông. Thác thứ hai được đặt tên là Hơ Kook, nằm trong khu vực quản lý của Ban Quản lý rừng phòng hộ Thạch Nham. Đường đi vào thác Hơ Kook hiện còn khó khăn so với thác Sơ Roách.

Đại diện chính quyền xã cho biết, địa phương đang lên kế hoạch khai thác tiềm năng của 2 thác mới phát hiện để phát triển du lịch.

Độc đáo kiến trúc xây dựng bằng đá ong

Trên địa bàn tỉnh hiện vẫn còn nhiều ngôi nhà, giếng nước, tường rào được xây bằng đá ong từ cách đây hàng trăm năm.

Vật liệu xây dựng cổ xưa

Đá ong là loại đá tự nhiên có cấu trúc xốp, nhiều lỗ rỗng, màu đỏ nâu đặc trưng. Ngày trước, đá ong là vật liệu chủ yếu dùng để xây tường nhà. Những viên đá ong được đẽo gọt phẳng, ghép nối bằng vữa, tạo nên các mảng tường chắc chắn, giàu tính thẩm mỹ. Kỹ thuật giấu mạch thường được áp dụng để tạo cảm giác như các viên đá được xếp chồng lên nhau tự nhiên mà không dùng vữa. Những ngôi nhà có tường vách xây bằng đá ong mát mẻ vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông.

Trên thế giới, đá ong từng là vật liệu xây dựng quan trọng trong một số công trình thời cận đại như cầu Kompong Kdei (Camphuchia), xây dựng vào thế kỷ XII dưới thời vua Jayavarman VII), có kết cấu vòm từ những tảng đá ong lớn. Dù không sử dụng chất kết dính, cây cầu hơn ngàn năm tuổi vẫn sừng sững với thời gian.

Ngôi nhà đá ong của ông Nguyễn Ngọc Thanh, ở xã Vạn Tường.

Cây gạo trăm tuổi nở rực ở Trà Giang

Cây hoa gạo cổ thụ hơn 100 tuổi được người dân xã Trà Giang bảo vệ, chăm sóc, mỗi độ tháng 3 về lại nở đỏ rực một góc trời như mời gọi du khách về thưởng ngoạn.

Từ trung tâm xã Trà Giang xuôi theo những con đường nhỏ, hai bên là ruộng lúa xanh mướt, tán hoa gạo bất ngờ hiện ra như đốm lửa hồng thắp sáng cả khoảng trời. Cây hoa gạo nằm trong không gian miếu Bàu Vừng.

Từ trên cao, cây gạo cổ thụ hơn 100 năm tuổi bên miếu Bàu Vừng, thôn An Tráng, xã Trà Giang, mỗi độ tháng 3 lại nở đỏ rực giữa cánh đồng.

Chợ mực ở Cửa Lở

Từ 5 - 6 giờ sáng, vài chục chiếc tàu hành nghề khai thác mực nhộn nhịp cập bờ ở Cửa Lở, xã Long Phụng. Những giỏ mực tươi roi rói, ánh bạc vừa chuyển lên bờ đã được tiểu thương mua.

Rạng sáng, khi mặt trời vừa ló dạng là lúc các tàu chuyên khai thác mực hối hả cập bờ ở Cửa Lở, xã Long Phụng.

Ngọt lành rau ngót rừng

Rau ngót rừng, thứ rau dân dã của miền núi, mang vị ngọt thanh hoàn toàn tự nhiên, không cần nêm nếm cầu kỳ mà vẫn đậm đà. Từ món ăn gắn với những ngày gian khó của đồng bào vùng cao, nay rau ngót rừng đã trở thành đặc sản sạch, được người tiêu dùng ưa chuộng.

Rau ngót rừng từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trong bữa cơm của người dân miền núi. Điểm đặc biệt của loại rau này là vị ngọt thanh, đậm đà tự nhiên, không cần đến đường hay bột ngọt khi chế biến.

Chỉ với một chút mắm, chút muối, hương vị đã tròn đầy, dậy lên cái “ngọt hậu” rất riêng. Cũng từ đó mà người ta đặt thêm cho rau ngót rừng tên gọi “cây mì chính”. 

Khác với rau bồ ngót thường, rau ngót rừng có lá to hơn, dày hơn và mang vị ngọt tự nhiên đặc trưng.

Về xứ đồng Bà Đành thưởng thức vị quê

Lễ hội Ẩm thực đồng quê ở xứ đồng Bà Đành, thôn Bình Thành, xã Phước Giang, trở thành điểm hẹn rộn ràng dịp lễ 30/4 - 1/5. Không chỉ mang đến những món ăn dân dã, lễ hội còn mở ra một không gian đậm chất làng quê, níu chân hàng nghìn lượt du khách.

Giữa khoảng không thoáng đãng của xứ đồng Bà Đành, những mái lá đơn sơ dựng lên thành một “làng quê thu nhỏ”. Người đến không chỉ để ăn, mà để tìm lại một phần ký ức đã xa. 

Đông đảo người dân và du khách đổ về xứ đồng Bà Đành, thôn Bình Thành, xã Phước Giang, trong đêm đầu tiên của lễ hội.

Gìn giữ vị ngọt quê hương

Hơn bốn mươi năm qua, bà Nguyễn Thị Dung, 64 tuổi, ở phường Cẩm Thành, vẫn lặng lẽ giữ lửa, chắt chiu từng mẻ đường phèn từ đôi bàn tay và kinh nghiệm tích góp qua năm tháng.

Hơn 40 năm qua, bà Nguyễn Thị Dung và gia đình vẫn đều đặn nấu đường mỗi ngày. Công việc ấy lặp lại như một thói quen, nhưng lại giữ trong đó tình yêu nghề tha thiết.

“Thuở đôi mươi, tôi đã theo nghề rồi. Ngày xưa chưa có máy móc, người ta dùng trâu quay cối ép mía, nấu đường rồi đem ra chợ bán. Tôi cũng làm từ hồi đó tới giờ”, bà Dung kể, giọng chậm rãi.

Khi các nhà máy đường xuất hiện, nhiều người rời bếp lửa, chuyển sang bán mía, buôn đường công nghiệp. Bà Dung cũng từng thử buôn đường, nhưng rồi lại quay về với làm đường phèn thủ công. Không phải vì dễ, mà vì quen với mùi đường chín, quen với cảm giác canh lửa, quen với việc chờ đợi một mẻ đường thành hình.

“Buôn bán thì không ổn định, mình không chủ động được. Tôi quay lại làm đường phèn, ban đầu cũng khó, nhưng làm riết rồi quen”, bà Dung tâm sự. 

Làm đường phèn không chỉ là nấu đường. Đó là cả một quá trình chắt lọc. Đường được hòa với nước, khuấy đều cho tan hết, rồi lọc kỹ để bỏ tạp chất. Công đoạn này quyết định độ trong của đường. Sau đó, dung dịch được đun lên, lửa phải đều, người nấu không được rời tay.

Những nhà thờ độc đáo: Nhà thờ Gỗ trăm năm giữa lòng phố núi

Kon Tum (nay là Quảng Ngãi) không chỉ được nhắc đến bởi những cánh rừng cao su bạt ngàn hay dòng Đăk Bla hiền hòa uốn lượn giữa đại ngàn. Giữa lòng phố núi còn hiện hữu một công trình kiến trúc độc đáo bậc nhất Tây nguyên là nhà thờ Chính tòa Kon Tum, thường được người dân và du khách gọi bằng cái tên mộc mạc nhà thờ Gỗ.

Hơn 110 năm tồn tại, nhà thờ Gỗ không chỉ là không gian sinh hoạt tôn giáo mà còn là chứng nhân trầm mặc cho hành trình hình thành, giao thoa và lan tỏa văn hóa của vùng bắc Tây nguyên. Trong sắc nắng cao nguyên và mùi gỗ cũ phảng phất, công trình ấy vẫn bền bỉ đứng đó, kể câu chuyện của thời gian bằng chính dáng hình nguyên sơ của mình.

Nhà thờ Gỗ là công trình tôn giáo có kiến trúc, nghệ thuật độc đáo. ẢNH: ĐỨC NHẬT

Hàng trăm nghệ nhân Xơ Đăng diễn cồng chiêng, múa xoang giữa rừng thông Măng Đen

Hàng trăm nghệ nhân Xơ Đăng trình diễn cồng chiêng, múa xoang, đi cà kheo trên tuyến phố giữa rừng thông nổi tiếng ở Măng Đen (Quảng Ngãi), tạo nên không gian lễ hội sôi động trước thềm kỳ nghỉ lễ.

Ngày 25/4, UBND xã Măng Đen (Quảng Ngãi) tổ chức lễ hội đường phố với sự tham gia của đông đảo nghệ nhân, thu hút lượng lớn người dân và du khách.

Đây là một trong 12 hoạt động thuộc chuỗi sự kiện văn hóa – du lịch với chủ đề “Măng Đen - Bản giao hưởng của đại ngàn”, diễn ra nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5. Chương trình hướng đến mục tiêu làm mới sản phẩm du lịch, đồng thời giới thiệu bản sắc văn hóa bản địa theo cách trực quan, dễ tiếp cận.

Đoàn nghệ nhân Xơ Đăng diễu hành, trình diễn nhạc cụ truyền thống trên tuyến đường giữa rừng thông Măng Đen

'Cửa ngõ thép' đồi Sạc Ly xanh lại những hàng thông

Cao điểm 1015 đồi Sạc Ly - nơi giáng đòn chí tử vào quân địch - giờ đây những cánh rừng cao su, cà phê xanh ngút ngàn xen lẫn mái nhà ngói đỏ tạo nên diện mạo bình yên, trù phú.

Cao điểm 1015 đồi Sạc Ly là nơi đã giáng đòn chí tử vào quân địch, tạo điều kiện làm nên những chiến thắng thay đổi cục diện trên chiến trường Bắc Tây Nguyên trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ảnh: TD

Lễ tế thiên hơn 200 năm ở Quảng Ngãi: Nét đẹp văn hóa đất Thu Phổ xưa

Lễ tế thiên tại miếu Bà Phú Thạnh (phường Nghĩa Lộ, Quảng Ngãi) có lịch sử hơn 200 năm diễn ra trang nghiêm, thu hút đông đảo người dân và du khách đến dâng hương, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa...

Sáng nay 27.3, UBND phường Nghĩa Lộ (Quảng Ngãi) cho biết lễ tế thiên tại miếu Bà Phú Thạnh - nghi lễ lớn nhất trong năm - được tổ chức trang nghiêm vào tối qua 26.3 (mùng 8.2 âm lịch) tại phường Nghĩa Lộ, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến dâng hương, chiêm bái.

Lễ tế thiên tại miếu Bà Phú Thạnh (phường Nghĩa Lộ, Quảng Ngãi). ẢNH: CẨM ÁI

Đắp chăn 'săn' cá suối: Nghi thức tâm linh đặc biệt của đồng bào Co

Lần đầu tiên, xã vùng cao Thanh Bồng (Quảng Ngãi) tái hiện phong tục Đắp chăn (hay còn gọi là Hoi P’hiết Xol) - một nghi thức đắp đập, ngăn dòng suối để bắt cá của đồng bào Co với quy mô lớn chưa từng có. Đây không chỉ là hoạt động lao động sản xuất đơn thuần mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, có sức ảnh hưởng to lớn trong đời sống sinh hoạt của cộng đồng người dân địa phương. 

Các thành viên tham gia Đắp chăn chế biến các món ngon từ cá.

Giòn thơm bánh tráng cá cơm

Từ những mẻ cá cơm tươi trong mùa bội thu, người dân miền duyên hải chế biến nên bánh tráng cá cơm, món ăn dân dã mang trọn hương vị nắng gió và vị mặn mòi đặc trưng của biển.

Từ tháng Giêng đến tháng 3 âm lịch, cá cơm vào mùa, theo những mẻ lưới đầy ắp cập bến trong niềm vui của ngư dân. Bên cạnh làm khô, muối mắm, hấp đông hay chế biến các món ăn quen thuộc hằng ngày, người dân vùng biển thường lựa riêng phần cá tươi ngon nhất để làm bánh tráng cá cơm.

Muốn bánh ngon, cá dùng làm bánh phải thật tươi, thân trong, thịt chắc. Cá sau khi mang về được rửa sạch nhiều lần bằng nước để loại bỏ cát và tạp chất. Thao tác phải thực hiện nhẹ tay để tránh làm nát thịt. Sau đó, người làm sẽ bỏ đầu, làm sạch phần ruột đen, tách xương cứng và để cá ráo nước. 

Từng con cá cơm được xếp lên mặt bánh tráng.

Vạn Tường phát triển du lịch, dịch vụ

Bên cạnh nền tảng công nghiệp vững chắc từ KKT Dung Quất, Vạn Tường còn sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn, rạn san hô, bãi biển đẹp cùng những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Tận dụng lợi thế này, địa phương đang tập trung phát triển dịch vụ gắn với du lịch bền vững, góp phần thúc đẩy kinh tế và nâng cao đời sống người dân.

Nhiều lợi thế để phát triển du lịch

Vạn Tường là xã đồng bằng ven biển, có cảng nước sâu và KKT Dung Quất - Trung tâm công nghiệp trọng điểm với các ngành lọc, hóa dầu, luyện cán thép, cơ khí, đóng tàu, sản xuất xi măng, chế tạo ô tô...

Sự hiện diện của các công trình, nhà máy quy mô lớn không chỉ tạo nguồn thu chủ lực cho tỉnh mà còn định hình diện mạo một vùng đất năng động, hiện đại. 

Du khách tham quan điểm du lịch Bàu Cá Cái, ở xã Vạn Tường.

Người Hrê mang họ Phạm

Người Hrê ở Ba Tơ nhắc nhau ghi nhớ lời dặn dò của Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1906 - 2000) trong những lần về thăm. Họ ra sức học tập, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm cải thiện cuộc sống, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

TỪ HỌ ĐINH SANG HỌ PHẠM

57 năm trước, ông Phạm Văn Néo (nguyên Phó chủ tịch UBND huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi cũ) tham gia cách mạng khi vừa tròn 14 tuổi. Thời điểm đó, lãnh đạo huyện và các xã trên địa bàn Ba Tơ vận động đồng bào dân tộc Hrê (chủ yếu mang họ Đinh) đổi sang họ Phạm theo họ của Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Hầu hết người dân nơi đây đều đồng thuận. Bởi họ rất yêu quý Thủ tướng Phạm Văn Đồng - người học trò xuất sắc của Bác Hồ, người lãnh đạo kiệt xuất của cách mạng VN và là người con ưu tú của quê hương Quảng Ngãi anh hùng.

Thủ tướng Phạm Văn Đồng chụp ảnh lưu niệm trong một lần về thăm Ba Tơ. NGUỒN: SÁCH BA TƠ - ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI

Cưỡi ngựa giữa rừng thông reo

Giữa đại ngàn xanh mát, Măng Đen Horse Farm, ở xã Măng Đen là điểm đến hấp dẫn dành cho những ai yêu thích thiên nhiên, đặc biệt là trải nghiệm cưỡi ngựa.

Chủ nhân của trang trại ngựa này là anh Nguyễn Ngọc Khánh (37 tuổi) - người đã chọn cho mình một lối đi khác biệt trên con đường khởi nghiệp, vừa để thỏa niềm đam mê được cưỡi ngựa, vừa nắm bắt thời cơ, địa thế để phát triển dịch vụ du lịch.

Lối đi khác biệt

Cách trung tâm xã Măng Đen chừng 3km, Măng Đen Horse Farm là trang trại ngựa phục vụ du lịch duy nhất tại Quảng Ngãi hiện nay. Trại ngựa có 30 con, trong đó có 5 con được lựa chọn để sinh sản. Toàn bộ ngựa ở trang trại đều là giống thuần chủng được nhập từ các nước như Pháp, Anh, Ả Rập Xê Út và ngựa lai giữa các nước. 

Du khách cưỡi ngựa giữa núi rừng Măng Đen thơ mộng. Ảnh: ĐỨC THÀNH

Trải nghiệm cưỡi ngựa ở Thác Trắng

Đến điểm du lịch Thác Trắng, xã Minh Long vào dịp tết Bính Ngọ 2026, du khách không chỉ đắm mình trong cảnh đẹp của thác nước như dải lụa giữa đại ngàn, mà còn trải nghiệm cưỡi ngựa với nhiều thú vị.

Thác Trắng nằm quyện mình trong dãy núi xanh hùng vĩ. Dòng nước mát cuộn chảy róc rách theo nhịp thời gian, khi sắc xuân đang chạm ngõ. Nơi đây là điểm đến du lịch thú vị. Sáng sớm tinh mơ, từ bên trong điểm du lịch Thác Trắng, tiếng ngựa hí vang vọng hòa vào dòng thác như đang mời gọi du khách thập phương.

Ông Trương Văn Sáu (67 tuổi) đã có thâm niên hơn 40 năm gắn bó với nghề nuôi ngựa, giới thiệu tên từng con ngựa đang ở điểm du lịch Thác Trắng do một tay ông chăm sóc, huấn luyện.

“Trong dãy chuồng ngựa này có cả thảy 6 con, lần lượt có tên gọi là Hương Lan, Minh Long, Vàng, Hồng Thắm, hai con còn lại mới mua về được hơn 2 tháng nay chưa đặt tên”, ông Sáu nói. 

Du khách thích thú trải nghiệm cưỡi ngựa bên dòng Thác Trắng.

Đặc sắc món ăn nấu ống lồ ô

Cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) gắn liền với thiên nhiên nên có nguồn thực phẩm đa dạng, phong phú. Từ nguyên, vật liệu dân dã, người dân đã chế biến các món ăn ngon, độc đáo, trong đó có các món ăn nấu trong ống lồ ô.

Lồ ô là một loại cây quen thuộc đối với đồng bào các DTTS. Không chỉ sử dụng để dựng nhà, làm các vật dụng phục vụ đời sống hằng ngày như gùi, rổ rá, nia, sàng... mà lồ ô còn là loại dụng cụ nhà bếp đặc biệt dùng để nấu ăn.

Theo Nghệ nhân Ưu tú A Jar, ở thôn Plei Đôn, phường Kon Tum, các món ăn được nấu trong ống lồ ô khá đa dạng như cơm, canh, thịt, cá... Trong đó, cơm nướng ống (cơm lam) là món ăn được nhắc đến đầu tiên trong danh mục ẩm thực của đồng bào DTTS. Gạo dùng để nấu cơm lam phải là loại nếp được trồng trên rẫy.

Sau khi vo gạo xong cần phải ngâm 4 - 6 tiếng đồng hồ, nếu ngâm chưa đủ thì cơm sẽ khô, cứng, nếu quá lâu gạo bị chua, cơm nấu lên không ngon. Khi nướng, ống lồ ô phải dựng nghiêng, không đặt nằm ngang và phải thường xuyên xoay tròn ống để hạt gạo chín đều, có vị dẻo thơm của nếp quyện lẫn vị ngọt của nước từ thân ống lồ ô, rất đặc trưng. 

Các món ăn nấu trong ống lồ ô thu hút du khách.