Bánh Ngải - Món ăn chứa đựng văn hóa, tâm linh sâu sắc của người Tày

Bánh ngải là món bánh truyền thống đã tồn tại từ bao đời nay, gắn liền với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng được người Tày gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo quan niệm dân gian, lá ngải cứu không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm, mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sức khỏe và may mắn

Sơmă Kơcham, nghi lễ thiêng giữ hồn làng của người Ba Na

Trong âm vang cồng chiêng và sắc màu văn hóa Tây Nguyên, lễ hội Sơmă Kơcham (Lễ cúng sân) của đồng bào Ba Na gửi gắm khát vọng về bình an, mùa màng no đủ và sự gắn kết cộng đồng - những giá trị đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thầy cúng từ nhà Rông tiến ra sân lễ, mở đầu nghi thức cầu mong thần linh phù hộ cho buôn làng bình yên, mùa màng tươi tốt.

Sức hút ở ghềnh đá đen hơn 400 triệu năm nơi miền Trung

Danh thắng Bàn Than ở TP. Đà Nẵng sở hữu những ghềnh đá đen độc đáo được hình thành từ hơn 400 triệu năm trước, đang có sức hút bởi vẻ đẹp kỳ lạ.

Danh thắng Bàn Than nằm phía Đông Bắc xã đảo Tam Hải, có hình dạng mặt bàn, với những ghềnh đá đen như than tạo nên vẻ đẹp kỳ lạ. (Ảnh NT)

Bánh sắn: Gói trọn hương vị của một thời gian khó

Bánh sắn từng là món quà quê mộc mạc của những năm tháng gian khó. Theo dòng thời gian, vị bùi của sắn, vị ngọt của mật không chỉ làm nên một món ăn dân dã, mà còn gói trọn ký ức và hương vị của một thời đã xa.

Bánh sắn chấm mật (Ảnh Việt Hà)

Làng cổ hơn 500 năm còn giữ lễ hội tôn vinh trẻ chăn trâu

Không chỉ mang vẻ đẹp của hàng trăm năm trước, Phong Nam là làng cổ còn giữ Lễ hội Mục đồng, với ý nghĩa tôn vinh trẻ chăn trâu.

Làng cổ Nam Phong nằm bên bờ sông Yên, thuộc phường Hòa Xuân, TP. Đà Nẵng. Trước đây, làng có tên Phong Lệ, với diện tích hơn 1,6 km². (Ảnh Huy Trường)

Thức giấc ở chợ phiên Si Ma Cai

Khi sương mù còn giăng kín những đỉnh núi miền biên viễn, tiếng vó ngựa bắt đầu lộc cộc, chợ phiên Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai đã bắt đầu “thức giấc”.

Cùng ngắm nhìn những khoảnh khắc bình dị, nguyên bản của chợ phiên ở qua ống kính phóng viên.

Không gian tĩnh mịch của bản làng vùng cao bỗng chốc trở nên rộn ràng bởi tiếng vó ngựa

"Chất" Huế trong di sản bún bò

Tô bún bò Huế nóng hổi, với vị ngọt thanh từ xương thịt, cay nhẹ của ớt, mặn mòi bởi nước mắm, chua dịu của chanh. Mùi sả cay nóng, hương ruốc đậm đà, tiếng nước sôi lục bục như đồng vọng trong không gian ẩm thực, khơi dậy mọi giác quan. Đây là món ăn thể hiện sự hòa quyện âm - dương trong triết lý Đông phương.

Tô bún bò Huế nóng hổi, vừa đủ lượng nước, với vị ngọt thanh từ xương thịt, cay nhẹ của ớt, mặn mòi bởi nước mắm, chua dịu của chanh.

Người Gié Triêng kết thúc năm cũ, đón năm mới bằng Lễ ăn than

Trong các nghi lễ truyền thống của người Gié Triêng, lễ Cha K’chiah (Lễ ăn than) là một nghi lễ khá đặc sắc. Đây cũng là nghi lễ lớn nhất của người Gié Triêng trong một năm khi kết thúc năm cũ, đón chào một năm với những hy vọng mới về mùa màng, sức khỏe và mọi sự hanh thông trong cuộc sống. 

Người Gié Triêng ở làng Đăk Ga, xã Đăk Plô, tỉnh Quảng Ngãi vẫn duy trì lễ Cha K’chiah hằng năm

Quả dại rừng trong bữa cơm của người dân Tây Nguyên

Từ một loài cây mọc hoang nơi ven suối, sườn đồi, cà đắng đã trở thành nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn của đồng bào Tây Nguyên. Vị đắng đặc trưng của loại quả nhỏ bé này, góp phần tạo nên nét riêng cho văn hóa ẩm thực đại ngàn.

Vị đắng đặc trưng

Đi khắp núi rừng Tây Nguyên, lữ khách dễ bắt gặp những bụi cây thân thảo cao ngang ngực, lá xanh hình mác, điểm những chùm hoa tím nhạt nhỏ xinh. Đó là cây cà đắng - loại thực phẩm dân dã đã gắn bó từ lâu với đời sống của đồng bào các dân tộc nơi đây.

Người dân hái cà đắng về chế biến món ăn.

Người Bhnong có một nghi thức rất khác biệt trong lễ cưới

Trong đám cưới của chàng trai và cô gái người Bhnong, có 2 nghi thức rất khác biệt được bà con duy trì, đó là: Trao củi hứa hôn và báo cáo với thần linh về ngày vui của đôi bạn trẻ.

Trao củi hứa hôn của người Bhnong

Trong đời sống của người Bhnong (nhóm địa phương thuộc dân tộc Gié Triêng) ở xã Phước Chánh, TP. Đà Nẵng, hôn nhân luôn được xem là việc hệ trọng. Trước khi nên duyên vợ chồng, đôi trai gái thường trải qua thời gian dài tìm hiểu.

Đám cưới của người Bhnong ở vùng cao Đà Nẵng. (Ảnh Huy Trường)

Ngày hội khoe "báu vật" của người Bhnong

Không chỉ có cồng chiêng vang vọng núi rừng, người Bhnong ở vùng cao Đà Nẵng còn lưu giữ nhiều “báu vật” quý giá mang đậm bản sắc văn hóa đại ngàn.

Tối 3/6, xã Phước Chánh khai mạc Ngày hội văn hóa truyền thống người Bhnong (nhóm địa phương thuộc dân tộc Gié Triêng) lần thứ nhất năm 2026. Đáng chú ý, hàng trăm hiện vật gắn liền với đời sống thường nhật của người Bhnong được trưng bày tại không gian Ngày hội thu hút người dân và du khách tham quan.

Những "báu vật" được người Bhnong nâng niu, gìn giữ. (Ảnh HT)

Lễ ăn mùng 5 của người Bhnong có gì đặc biệt?

Trong Lễ ăn mùng 5 (lễ cúng nửa năm) của người Bhnong (nhóm địa phương thuộc dân tộc Gié Triêng) người phụ nữ đại diện cho gia đình thực hiện nghi thức cúng cầu mong sức khỏe, bình an và sự đủ đầy cho gia đình, dân làng.

Sau những ngày phát rẫy, tỉa lúa, người Bhnong ở xã vùng cao Phước Chánh (TP. Đà Nẵng) tổ chức Lễ ăn mùng 5 (Cha Dhoăng) nhằm tạ ơn thần linh, cầu mong mùa màng tốt tươi. (Ảnh Huy Trường)

Chẩm chéo - Thứ gia vị không thể thiếu trong mâm cơm của người Thái

Trong vùng đồng bào DTTS và miền núi Sơn La, có một thứ đặc sản của đồng bào Thái rất độc đáo mà ai nếm rồi sẽ nhớ mãi.

Đó là món ẩm thực chẩm chéo với hương vị thơm ngon, cay nồng - thứ gia vị không thể thiếu trong các mâm cơm của đồng bào dân tộc Thái.

Chẩm chéo người Thái là loại nước chấm đặc biệt, mang đầy đủ hương vị chua, cay, mặn, ngọt.

Ngắm thung lũng Đồng Văn từ đồn binh hơn 100 năm do người Pháp xây dựng

Hơn 100 năm trước, thực dân Pháp xây dựng một đồn binh trên đỉnh núi tại xã Đồng Văn (Tuyên Quang). Địa chỉ này giờ đây đã trở thành điểm ngắm toàn cảnh thung lũng đẹp bậc nhất vùng Cao nguyên đá- thung lũng Đồng Văn.

Được xây dựng trên đỉnh núi cao khoảng 1.200 m so với mực nước biển, đồn Cao (hay còn gọi là đồn Chang Poung) là một trong những công trình quân sự do thực dân Pháp xây dựng tại Đồng Văn vào khoảng năm 1925 nhằm kiểm soát khu vực biên giới cực Bắc.

Có gì thú vị từ nếp nhà Mnông giữa rừng biên giới?

Tại vùng biên giới Bù Gia Mập, TP. Đồng Nai, ông Điểu Virut đã phục dựng lại ngôi nhà truyền thống của người Mnông, biến không gian này trở thành nơi lưu giữ ký ức và bản sắc văn hóa của cha ông trong đời sống hiện đại.

Dựng lại nếp nhà của cha ông

Nằm giữa thôn Bù Dốt, ngôi nhà truyền thống của ông Điểu Virut gây ấn tượng bởi vẻ mộc mạc, nguyên sơ. Không bê tông, sắt thép, ngôi nhà được dựng hoàn toàn bằng vật liệu gỗ, tre, nứa, lá mây theo kiến trúc truyền thống của người Mnông xưa.

Trong nếp nhà truyền thống, ông Điểu Virut giới thiệu văn hóa truyền thống của đồng bào Mnông với du khách. Ảnh: Thu Hà.

Pu Sam Cáp - Thế giới kỳ ảo ở núi rừng Lai Châu

Với hệ thống hang động kỳ vĩ, vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng Lai Châu, Pu Sam Cáp được nhiều người ví như Tây Bắc đệ nhất động.

Pu Sam Cáp thiên đường của hang động. (Ảnh St)

Langbiang trong đời sống người Cơ Ho

Langbiang đang là điểm đến nổi tiếng của Lâm Đồng. Nơi đây lưu giữ nhiều giá trị văn hóa với những câu chuyện dân gian, tập quán sinh hoạt và ký ức được trao truyền qua nhiều thế hệ của cộng đồng người Cơ Ho.

Langbiang trong mây. (Ảnh St)

Mùa nước đổ - Trải nghiệm vẻ đẹp thiên nhiên mê hồn ở Kim Nọi

Trên Kim Nọi, xã Mù Cang Chải (Lào Cai), vào mùa nước đổ những dòng nước từ đầu nguồn len qua từng thửa ruộng bậc thang, tạo nên bức tranh phản chiếu mây trời, đẹp như miền cổ tích giữa núi rừng Tây Bắc.

Nằm giữa vùng núi cao của Mù Cang Chải, Kim Nọi không ồn ào hay nổi tiếng như nhiều điểm đến khác. Thế nhưng, vào những ngày đầu Hạ, nơi đây lại mang một vẻ đẹp rất riêng.

Mùa nước đổ ở Kim Nọi. (Ảnh: Lê Việt Khánh)

Bánh gio vùng hồ Ba Bể - thức quà của miền di sản

Bánh gio ở vùng hồ Ba Bể là món quà dân dã gắn với đời sống người Tày, Nùng của xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên.

Từ những hạt nếp ngâm nước gio đến vị ngọt dịu của mật mía, món bánh gio mộc mạc, đã trở thành một phần bản sắc ẩm thực của vùng hồ Ba Bể.

Bánh Gio - thức quà của đồng bào Tày, Nùng

Vì sao người Tày không bao giờ để bếp lửa tắt?

Người Tày có câu: “Ấm như lửa, tốt như cũ”. Bên bếp lửa, đồng bào Tày có rất nhiều tục lệ, tạo nên những mối giao cảm đặc biệt giữa con người với thần linh, được thể hiện bằng một hệ thống những nghi thức ứng xử với thần linh rất mạch lạc, trong đó bếp lửa là trung tâm.

Bếp lửa: Nguyên tắc âm dương hòa hợp trong ngôi nhà

Người Tày coi bếp lửa cũng là một vị thần, những gia đình có người làm mo, làm Then đều phải lập bàn thờ cúng thần lửa (Thần bếp). Bếp lửa mang đến sự ấm áp, hạnh phúc, sự làm ăn may mắn, phát đạt, nên bếp lửa không bao giờ tắt.

Vì thế, theo phong tục truyền thống của người Tày, khi ngôi nhà được dựng xong, việc đầu tiên là rước thần lửa vào nhà. Trong bếp bao giờ cũng có cục củi to gọi là "Pỏ phầy" (Bố lửa).

Bếp lửa của người Tày theo truyền thống được làm hình vuông trong nhà sàn. Bếp là âm, Pỏ phầy là dương. Âm dương hòa hợp mới có sự sinh sôi nảy nở. "Bố lửa" không bao giờ để tắt lửa. Khúc củi này hết lại cho khúc khác vào. Khi nhóm bếp chỉ cần cời than của Bố lửa ra cho ít đóm và củi vào là bếp cháy ngay.

Người Tày cho rằng, bếp lửa mang đến sự ấm áp, hạnh phúc, sự làm ăn may mắn, phát đạt, nên không bao giờ tắt. (Ảnh: Vietsense)