Độc đáo Lễ hội Đại Phan của người Sán Dìu

Trong hai ngày 31/1 và 1/2/2026 (tức ngày 13, 14 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại Trung tâm Văn hóa - Thể thao kết hợp Nhà truyền thống dân tộc Sán Dìu, đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh đã diễn ra Lễ hội Đại Phan. Đây là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu, mang đậm bản sắc tín ngưỡng của đồng bào Sán Dìu.

Các thầy cúng người Sán Dìu chuẩn bị văn khấn

Giữ “hồn” hoa kiểng ở làng nghề trăm tuổi

Nằm bên dòng Sa Giang hiền hòa, làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp đã bước qua hành trình hơn một thế kỷ, là vùng hoa kiểng lớn nhất Tây Nam Bộ. Từ những bông hoa nở mỗi sớm đến những mô hình du lịch đang góp phần kiến tạo một “vương quốc hoa” đang chuyển mình theo xu thế mới.

Cùng với trồng và cung cấp hoa, nhiều chủ vườn tại làng hoa Sa Đéc đã cải tạo cảnh quan để làm du lịch.

Dựng cây nêu đón Xuân về

Những ngày giáp Tết, trên các nẻo đường cao nguyên Gia Lai rực rỡ sắc màu từ những cây nêu trang trí ven đường. Không chỉ tạo thêm điểm nhấn cho bức tranh ngày Tết thêm phần rực rỡ, đây còn là một phong tục đẹp, là biểu tượng gửi gắm ước vọng về một năm mới ấm no, hạnh phúc.

Cây nêu rực rỡ sắc màu trên tuyến đường qua thôn Sơn Bình, xã Chư A Thai

Khi mưa không thuận, gió chưa hòa - đồng bào Pa Cô cúng Thần Nước

Lễ cúng Thần Nước của đồng bào Pa Cô ở A Lưới (TP. Huế) được tổ chức vào các năm "mưa không thuận, gió chưa hòa" và xảy ra nhiều thiên tai liên quan đến nước. Lễ cúng Thần Nước được tổ chức với các nghi thức và lễ vật rất đặc biệt.

Đồng bào Pa Cô chuẩn bị vật phẩm để thực hiện nghi Lễ cúng Thần Nước

Tại xã vùng cao A Lưới 1, đồng bào Pa Cô (nhánh địa phương thuộc dân tộc Tà Ôi) vẫn còn lưu giữ nguyên bản Lễ cúng Thần Nước. Nét độc đáo ở chỗ Lễ cúng Thần Nước chỉ được tổ chức vào các năm mưa không thuận, gió chưa hòa và xảy ra nhiều thiên tai liên quan đến nước. Lễ cúng Thần Nước được tổ chức với các nghi thức và lễ vật rất đặc biệt.

Năm 2025 là một năm mà đồng bào Pa Cô ở vùng cao A Lưới nói riêng và nhiều vùng quê trong cả nước nói chung, phải trải qua nhiều thiên tai liên quan đến nước, như: Lũ lụt, sạt lở, giông bão… Để cầu cho mưa thuận gió hòa, các già làng, trưởng bản, Người có uy tín ở xã A Lưới 1 đã họp bàn thống nhất tổ chức Lễ cúng Thần Nước.

Trung tuần tháng 12/2025, đồng bào Pa Cô chính thức khai Lễ cúng Thần nước ở Làng A Năm, xã A Lưới 1. Ngày khai Lễ, cùng tiếng trống, tiếng chiêng vang lên ở sân Târ Đah, các già làng: Quỳnh Quyên, Quỳnh Lá, Quỳnh Sao, Quỳnh Thư… cùng đại diện 6 dòng họ trong làng đã sẵn sàng cho nghi lễ cúng Dàng Xứ - vị thần tối cao, cai quản toàn bộ không gian sinh tồn của bản. Cúng Dàng Xứ là nghi lễ mở đầu trong Lễ cúng Thần Nước của đồng bào Pa Cô ở vùng cao A Lưới.

Mâm cỗ cúng được bày trên một con bè nhỏ rồi gửi vào dòng sông linh thiêng

Nghi lễ cúng Dàng Xứ được tiến hành trang nghiêm dưới sự chủ trì của các già làng, Người có uy tín với lời trình báo các đấng thần linh, lời xin phép tổ tiên cho làng được tổ chức lễ lớn. Lễ cúng Dàng Xứ cũng là lời tạ ơn sự che chở của đấng thần linh dành cho đồng bào Pa Cô từ bao đời nay.

Nghệ nhân Ưu tú Ta Dưr Tư (Hồ Thị Tư), người tham gia xây dựng kịch bản Lễ cúng Thần Nước ở xã A Lưới 1 cho biết: “Từng bước cúng đều được lưu truyền cẩn trọng. Không được làm sai. Không được giản lược. Lễ cúng Thần Nước đã thành luật tục của làng. Từ họp bàn cộng đồng, quét dọn, vệ sinh bản làng... mỗi nghi thức đều mang ý nghĩa răn dạy, nhắc con cháu biết đoàn kết, biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau”.

Trong Lễ cúng Thần Nước, tiếng chiêng, tiếng trống hòa cùng điệu múa truyền thống vang vọng giữa núi rừng Trường Sơn. Không gian lễ hội trở thành sợi dây kết nối giữa con người với thần linh, giữa hiện tại với quá khứ.

Khi phần cúng Dàng Xứ kết thúc, đoàn người tiến ra bến sông thiêng A Lin, ở làng A Năm. Đây là nơi diễn ra nghi lễ quan trọng nhất - Lễ cúng Thần Nước của đồng bào Pa Cô.

Cùng với phần Lễ trang nghiêm, phần hội ở Lễ cúng Thần Nước diễn ra sôi động, đậm đà bản sắc văn hóa của đồng bào Pa Cô ở vùng cao A Lưới

Lễ vật dâng cúng Thần Nước đều mang màu trắng: Dê trắng, heo trắng, gà trắng, màu của bọt nước và sự tinh khiết. Theo các già làng, đó là màu mà Thần Nước ưa thích.

Tại bờ sông A Lin, thay mặt cộng đồng, già làng Quỳnh Quyên thực hiện nghi thức tế sống. Những lời khấn ngắn gọn, mộc mạc và cả lời nhận lỗi vì những vô ý của con cháu trong sinh hoạt, sản xuất...

Nghi thức tế sống kết thúc cũng là lúc vũ điệu Thần Nước vang lên ngay bên bến sông. Già làng, Người có uy tín, trưởng họ và con cháu trong làng cùng hòa vào điệu múa. Nhịp điệu khi khoan thai, khi dồn dập như chính dòng nước lúc hiền hòa, lúc cuộn xiết.

Mâm cỗ cúng chín được bày trên một con bè nhỏ với các món ăn do chính tay đồng bào Pa Cô chuẩn bị. Kèm theo là những vật phẩm bằng tre nứa mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc gửi vào dòng sông linh thiêng.

Lễ cúng Thần Nước của đồng bào Pa Cô được tổ chức trang nghiêm, quy mô Lễ ngày càng được mở rộng

Sau lời khấn mời, mâm cỗ được đặt lên bè nhỏ và thả trôi theo dòng nước. Đó là cách người Pa Cô gửi lễ vật về nơi Thần Nước ngự trị mang theo ước mong bình an cho các bản làng trên bờ. Khi nghi lễ khép lại, phần thức ăn còn lại được dùng ngay tại bờ sông. Lễ hội kết thúc trong sự gắn kết bền chặt của cộng đồng.

Theo quan niệm của người Pa Cô, Thần Nước là vị thần vô hình nhưng đầy quyền năng. Khi hiền hòa, thần ban nước mát, cá tôm. Khi nổi giận, thần nước hóa thành lũ dữ, sạt lở, cuốn trôi nương rẫy. Vì vậy, vào những năm có nhiều rủi ro liên quan đến sông nước, cộng đồng người Pa Cô lại tổ chức Lễ cúng Thần Nước để cầu xin thần nguôi giận, trả lại sự bình yên cho bản làng.

Phạm Tiến

Báo ảnh Dân tộc và Phát triển - 04/02/2026

Lu cở - Biểu tượng văn hóa trong cuộc sống của phụ nữ Mông Tây Bắc

Lu cở - một số nơi còn gọi là “quẩy tấu”, hay gùi, là một trong những vật dụng phổ biến trong đời sống, sản xuất của đồng bào DTTS. Nếu có dịp lên vùng cao Tây Bắc, hình ảnh rất đỗi quen thuộc dễ dàng bắt gặp là những người phụ nữ Mông khoác lu cở xuống chợ, lên nương, làm rẫy, hái măng, lấy củi, bắt cá... Đặc biệt là trong những nghi lễ quan trọng, như: Cưới, tang, lễ mừng cơm mới, lễ cúng thần rừng…

Bản định cư của người Mông ở Cu Vai

Sắc chàm trên miền di sản

Mỗi độ Xuân về, khi hoa đào rừng nở rộ khắp các cánh rừng Tây Bắc. Với người Mông, đây là dịp để các cô gái xúng xính trong những bộ váy hoa rực rỡ. Với họ, trang phục không chỉ đơn thuần là đồ để mặc, nó mang trong mình những câu chuyện văn hóa và tâm linh sâu sắc...

Với đồng bào dân tộc Mông, mỗi bộ trang phục phản ánh bản sắc riêng, giúp phân biệt giữa các nhóm người Mông khác nhau.

Cây lanh sau khi thu hoạch được phơi khô, tước lấy vỏ

Hồi sinh nghề làm gốm gọ

Nằm về phía Tây Bắc Quốc lộ 1A, dưới chân đồi Ngọc Sơn, trên dải đất Nai Hoa, bên dòng sông Luỹ, thôn Bình Đức (còn gọi là làng Gốm Gọ) xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng từ lâu được biết đến như cái nôi của nghề gốm Chăm truyền thống. Nơi đất, lửa, nước hòa vào nhau dưới bàn tay khéo léo của nghệ nhân Chăm để tạo nên những sản phẩm mộc mạc mà thấm đẫm văn hóa dân tộc.

Công đoạn đưa sản phẩm gốm gọ đã nung đủ lửa ra ngoài

Quả bầu khô và ẩm thực Tây Nguyên

Nếu cây lúa rẫy là nguồn lương thực chủ lực của đồng bào miền núi, thì các loại bầu, bí, dưa, cà… lại là nguồn thực phẩm thiết yếu gắn bó với đời sống hằng ngày. Trong đó, quả bầu không chỉ được dùng làm món ăn mà còn mang nhiều công dụng trong sinh hoạt và đặc biệt giữ vị trí quan trọng trong văn hóa ẩm thực của hầu hết các dân tộc ở dãy Trường Sơn - Tây Nguyên.

Vỏ quả bầu khô gác bếp

Cúng vía bếp - Nghi lễ quan trọng của người Mường

Nằm trong chuỗi hoạt động tháng “Tết bản làng” trong tháng 1 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, TP. Hà Nội), đồng bào dân tộc Mường tỉnh Phú Thọ vừa tổ chức tái hiện tục cúng vía bếp - một trong những nghi lễ dân gian quan trọng, mang đậm yếu tố tâm linh trong đời sống tinh thần của người Mường.

Mâm cúng vía bếp của đồng bào Mường

Tục cúng vía cho bếp (Khồông bếp) là nghi lễ quan trọng khi sửa bếp của người Mường. Đây không chỉ đơn giản là việc sửa sang lại nơi nấu nướng, mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc bởi người Mường coi bếp lửa như linh hồn của ngôi nhà, bảo vệ gia đình, mang lại sự ấm no, thịnh vượng và xua đuổi tà khí.

Xăng Khan đậm bản sắc văn hóa đồng bào Thái

Lễ Xăng Khan là một nghi lễ tín ngưỡng dân gian đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái ở miền Tây Nghệ An. Với người Thái, đây không chỉ là một lễ hội mà chính là không gian văn hóa để con người bày tỏ lòng biết ơn thần linh, tổ tiên và tri ân những người làm nghề mo.

Theo các già làng và thầy mo, Lễ hội Xăng Khan đã tồn tại từ rất lâu đời, khi đất trời còn hoang sơ thì Xăng Khan đã hiện hữu trong đời sống cộng đồng người Thái. Lễ hội gắn chặt với lịch sử hình thành bản làng và sự phát triển của đồng bào Thái ở xứ Nghệ.

Xăng Khan là một nghi lễ tín ngưỡng dân gian đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái ở miền Tây Nghệ An.

Lò rèn Tơ Niam Dup - Điểm nhấn độc đáo trong văn hóa của người Xơ Đăng

Người Xơ Đăng - nhánh Tơ Đrá, sinh sống tập trung ở các xã Đăk Ui, Ngọc Réo, Đăk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi. Nằm giữa không gian trùng điệp của núi rừng, chuyện phục dựng và gìn giữ lò rèn Tơ Niam Dup theo nguyên mẫu đang góp phần tạo điểm nhấn độc đáo trong văn hóa và phát triển du lịch của người Xơ Đăng nơi đây.

Làng nghề truyền thống của người Xơ Đăng - nhánh Tơ Đrá ở xã Ngọc Réo, tỉnh Quảng Ngãi

Khám phá những điều thú vị ở xứ sở voi huyền thoại

Xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk gắn với huyền thoại săn voi, câu chuyện những con người mang trong mình dòng máu của nhiều dân tộc và một nền văn hóa giao thoa độc đáo hiếm có. Không chỉ vậy, Buôn Đôn còn được biết đến là xã có diện tích lớn nhất Việt Nam, với hơn 1.113 km², trải dài bên dòng Sêrêpốk chảy ngược.

Buôn Đôn vẫn còn những con voi rừng đã được thuần hóa, cùng các nghi lễ truyền thống liên quan đến voi

Gia Lai ra mắt Câu lạc bộ Cồng chiêng làng Krái

Ngày 30/12, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai phối hợp với UBND xã Chư Păh đã tổ chức ra mắt Câu lạc bộ Cồng chiêng làng Krái với 45 thành viên.

Các thành viên Câu lạc bộ Cồng chiêng làng Krái trình diễn cồng chiêng

Làng Krái (xã Chư Păh, tỉnh Gia Lai) hiện có 188 hộ với 1.010 người dân, trong đó, đồng bào Gia Rai chiếm 80%. Thời gian qua, các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc được người dân trong làng gìn giữ và phát huy.

Đầu năm mới, du khách hào hứng xem lễ hội Ban sóc Triều Nguyễn

Trong khuôn khổ Festival Huế 2026, Lễ hội Ban sóc Triều Nguyễn được tái hiện tại Quảng trường Ngọ Môn, TP. Huế. Lễ hội tạo được điểm nhấn và gây ấn tượng sâu sắc đối với du khách trong và ngoài nước.

Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế khai mạc buổi Lễ Ban sóc

Vẻ đẹp hoang sơ dưới chân núi Am Thông

Ẩn mình dưới dãy núi Am Thông sừng sững, thắng cảnh Bằng Am thuộc xã Hà Nha, TP. Đà Nẵng từ lâu được biết đến như một vùng đất nguyên sơ, nơi thiên nhiên, văn hóa và tâm linh giao hòa trong một không gian yên bình hiếm có. Không ồn ào như các điểm du lịch nổi tiếng khác, Bằng Am giữ cho mình nét rất riêng, trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm sự thư thái vào dịp cuối tuần, ngày lễ hay mỗi mùa Xuân về.

Du khách Check-in tại thắng cảnh Bằng Am

Pù Luông - Điểm đến hấp dẫn trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch

Trong những ngày nghỉ Tết Dương lịch, Khu du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông (Thanh Hóa) trở thành điểm đến hấp dẫn của đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Thời tiết thuận lợi, không khí trong lành cùng cảnh sắc thiên nhiên nguyên sơ “giữ chân” nhiều gia đình, nhóm bạn trẻ lựa chọn Pù Luông để tận hưởng kỳ nghỉ đầu năm mới.

Theo thống kê của ngành Du lịch tỉnh Thanh Hóa, trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch, Pù Luông đón gần 32 nghìn lượt khách, dẫn đầu toàn tỉnh về lượng khách. Đáng chú ý, công suất sử dụng phòng tại hầu hết các khu nghỉ dưỡng, Homestay trên địa bàn đạt 100%, cho thấy sức hút ngày càng lớn của loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm thiên nhiên.

Không khí trong lành, cảnh sắc tươi đẹp đưa Pù Luông trở thành điểm đến hút khách dịp đầu năm.

Phục dựng Lễ mừng lúa mới truyền thống của người Gié Triêng

Ngày 6/12, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi tổ chức phục dựng Lễ mừng lúa mới truyền thống của người Gié Triêng tại làng Đăk Răng, xã Dục Nông.

Lễ mừng lúa mới của đồng bào Gié Triêng được tổ chức sau khi thu hoạch xong vụ mùa, với ý nghĩa tôn vinh hạt thóc của các thần linh ban cho dân làng và mời thần linh về cùng ăn mừng. (Ảnh: Ngọc Chí)

Phục dựng nghi lễ mừng thọ người Mnông

Ngày 12/12, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk phối hợp với UBND xã Đắk Liêng tổ chức phục dựng, tái hiện nghi lễ mừng thọ người Mnông tại nhà văn hóa cộng đồng buôn M’liêng.

Thầy cúng đọc lời khấn chúc sức khỏe và bình an cho chủ lễ

Đi tìm điệu dân ca Cơ Ho

Muốn hiểu thêm về dân ca Cơ Ho, chúng tôi đã thực hiện nhiều chuyến điền dã đến các vùng có đông cư dân của dân tộc này sinh sống. Qua những cuộc trò chuyện với nhạc sĩ, nghệ nhân, già làng và các trí thức trong cộng đồng, chúng tôi phần nào hình dung và tạm phân loại được những lối hát đặc trưng của người Cơ Ho…

Các nghệ nhân Cơ Ho biểu diễn nhạc cụ truyền thống, lan tỏa vẻ đẹp âm nhạc dân gian của dân tộc mình

Những sắc hoa "gọi mùa" trên đồng nước nổi miền Tây

Khi mùa nước nổi về, các tỉnh khu vực miền Tây Nam Bộ như An Giang lại khoác lên mình tấm áo mới. Nước tràn đồng, mang theo phù sa, cá tôm và cả những sắc hoa rực rỡ của điên điển, sen, súng. Đó không chỉ là mùa lũ theo nghĩa tự nhiên mà với bà con nơi đây, đó còn là mùa của lao động, mùa sinh kế, mùa no ấm của hàng nghìn hộ dân.

Những sắc vàng của bông điên điển là nét đặc trưng của mùa nước nổi miền Tây Nam Bộ