Ký ức chùa Hoa Mai ở Sài Gòn - còn lại một hương hoa lạ

Mai Hoa Tự, tên ngôi chùa gắn với loài mai ấy mọc trên gò gần Chợ Lớn của Sài Gòn, ngôi chùa chỉ còn trong ký ức bời dằng dặc lịch sử đất ấy thời nào cũng là doanh trại quân đội.

Lạ, bởi Mai ở gò mai không phải thuộc về Mai thông thường ở Nam Bộ, loài ấy thuộc họ măng cụt, cây lâu năm thành cổ thụ, vút cao, hương hoa phảng phất, sắc hoa đẹp, nụ hoa nhỏ nhắn xinh xinh.

Mai Hoa Tự - tên ngôi chùa gắn với loài mai ấy mọc trên gò gần Chợ Lớn - Sài Gòn, ngôi chùa chỉ còn trong ký ức bời dằng dặc lịch sử đất ấy thời nào cũng là doanh trại quân đội.

Chùa Sổ - từ đạo quán, Đạo giáo đến di tích quốc gia

Chùa Sổ còn là kho tàng văn hóa, lịch sử, nơi mỗi pho tượng, tấm bia hay di vật đều kể lại câu chuyện về tinh thần hiếu nghĩa và khát vọng sống thiện của người xưa.

Tượng Tam Thanh chùa Sổ. Ảnh: Kế Hưng

Ngôi chùa mang trong mình dấu ấn tôn giáo độc lạ và lịch sử lâu đời trong nhiều thời kỳ đã gắn bó mật thiết với bao thế hệ cư dân ven đô. Không ồn ào, phô trương, chùa Sổ lặng lẽ như một chứng nhân, lưu giữ lớp trầm tích văn hóa của mảnh đất Thăng Long - Hà Nội.

Ngôi chùa hơn 180 năm tuổi dưới chân núi Thùy Vân, gắn với truyền thuyết 'rồng nghỉ chân'

Chùa Long Bàn - ngôi chùa hơn 180 năm tuổi nằm cuối dãy núi Thùy Vân gắn với truyền thuyết "cửu long chầu" vẫn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc cổ thời Nguyễn.

Tại sao gọi là chùa Long Bàn?

Đến mảnh đất Long Điền (TP.HCM), chỉ cần hỏi thăm về chùa Long Bàn, hầu như ai cũng có thể tận tình chỉ lối. Bởi, ngôi chùa hơn 180 năm tuổi này không chỉ là di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia mà còn là "chùa làng" thân thuộc của bao thế hệ nơi đây.

Phù điêu rồng chầu ở ngôi chùa hơn 180 năm tuổi - một nét đẹp điển hình của kiến trúc truyền thống Phật giáo thời Nguyễn tại Long Điền. ẢNH: TRẦN TIẾN

Chợ ở đường lên chùa

Chùa Cổ Thạch là một ngôi chùa cổ, khai sơn từ năm 1835, nằm trên một ngọn đồi cao khoảng 64 m, cạnh bãi biển Cà Dược. Nơi đây không chỉ là một ngôi chùa mà là một quần thể kiến trúc, am, điện, cốc được xây dựng rải rác, liên hoàn trên khu đồi đá rộng hơn 4 hecta. Ngôi chính điện nằm xen lẫn với những tảng đá to dựng đứng, kế đó là các nhà thiền, từ đường, nhà tổ, gác chuông, lầu trống, am cốc thờ tự... Đây là điểm tham quan hấp dẫn du khách, đặc biệt là những người đến bãi biển Cổ Thạch để ngoạn cảnh, tắm biển.

Đường lên chùa

Ngôi chùa "4 không" ở Cù Lao Chàm

Nằm giữa mênh mang sóng nước Cù Lao Chàm, chùa Hải Tạng (xã đảo Tân Hiệp, TP. Đà Nẵng), từ lâu đã là điểm sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa tâm linh của người dân địa phương và nhiều du khách gần xa.

Tượng Bồ Tát Quan Âm tọa lạc giữa hồ sen trong khuôn viên Chùa Hải Tạng. Ảnh: Tiêu Dao

Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang - Ngôi cổ tự gần 300 năm tuổi

Tổ đình Sắc tứ Tịnh Quang tại xã Triệu Phong là ngôi tổ đình duy nhất của tỉnh Quảng Trị thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông. Năm 1991, tổ đình Sắc Tứ được công nhận là Di tích cấp quốc gia.

Chùa Tịnh Quang tại xã Triệu Phong (Quảng Trị). Ảnh: Tường Vi/TTXVN

Ngôi chùa với bảo tháp 13 tầng trên núi ở Nha Trang

Chùa Trúc Lâm Phụng Thùy Sơn nằm trên đỉnh núi cao 500 m ở Nha Trang, có bảo tháp 13 tầng, thu hút nhiều người đến chiêm bái, vãn cảnh.

Chùa Trúc Lâm Phụng Thùy Sơn nằm trên đỉnh núi Chín Khúc (cao khoảng 500 m), cách trung tâm Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa hơn 10 km về phía tây nam. Chùa đón khách vào giữa năm 2025, mở cửa từ 8h đến 17h hằng ngày. Tên chùa mang ý nghĩa là nơi tu tập, phụng sự đạo pháp giữa núi rừng.

Đến chùa Vẽ lắng nghe tiếng vọng hào hùng của lịch sử

Nằm bên dòng Bạch Đằng lịch sử, chùa Vẽ (Hoa Linh tự) là ngôi cổ tự nổi tiếng của Hải Phòng.

Chùa Vẽ tọa lạc tại phường Đông Hải trong quần thể di tích gồm vhùa Vẽ, phủ Thượng Đoạn và đền Phú Xá.

Nơi đây lưu giữ những dấu ấn gắn với các chiến công chống ngoại xâm của dân tộc.

Ngôi chùa Nam tông Khmer duy nhất ở Phú Quốc

Hơn 15 năm trước, với tấm lòng hộ quốc an dân, Hòa thượng Trần Phương đã đặt những viên gạch đầu tiên để kiến tạo nên ngôi chùa Nam tông Khmer duy nhất trên đảo ngọc Phú Quốc. Từ đây, ánh sáng Phật pháp lan tỏa nơi tiền tiêu Tổ quốc.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng An Thới thường xuyên đến động viên và trao đổi thông tin trên địa bàn Suối Mây cùng Hòa thượng Trần Phương

Cẩm nang chiêm bái chùa Pháp Hoa (TPHCM)

Chùa Pháp Hoa nằm ở 870 đường Trường Sa, đoạn giáp ranh giữa quận 3 và quận Phú Nhuận cũ, nay thuộc phường Nhiêu Lộc. Không chỉ là cơ sở tôn giáo, chùa còn là một phần di sản văn hóa gắn liền với sự phát triển của dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè.

Lịch sử hình thành

Chùa do Hòa thượng Tuệ Hải (người gốc cố đô Hoa Lư, Ninh Bình) khai sáng vào năm 1967. Cả cuộc đời Ngài lấy ý chỉ kinh Pháp Hoa làm phương châm tu tập và độ chúng. Chùa thuộc dòng thiền Lâm Tế, gắn liền với các Tổ đình lớn miền Bắc như Cổ Loan, Đồng Đắc và Phượng Ban.

Diện mạo chùa hiện tại là kết quả của đợt đại trùng tu năm 2005. Chùa nổi bật với mái ngói đỏ, kiến trúc Bắc tông. Năm 2015, UBND TP HCM chính thức công nhận chùa Pháp Hoa là Di tích lịch sử cấp thành phố. Chùa nổi tiếng với Lễ hội Hoa đăng vào mỗi dịp lễ Phật Đản, thu hút hàng ngàn người dân và du khách chiêm bái.

Cảnh chùa Pháp Hoa nhìn từ bên ngoài. Ảnh: Hoang Nguyen

Chùa An Long - Đà Nẵng

Đi dạo ở công viên APEC - Đà Nẵng, tui bỗng nhìn thấy bên kia đường (đường Hai tháng Chín) một công trình kiến trúc nổi bật nên tò mò qua đường xem cho rõ. Hóa ra đây là một ngôi chùa cổ - chẳng những cổ mà còn rất đẹp và độc đáo - ở Đà Nẵng: Chùa An Long.

Trước cổng chùa An Long

Du khách tới Đà Nẵng thường được đưa tới tham quan chùa Linh Ứng (có tới 3 ngôi chùa Linh Ứng và đều nổi tiếng là chùa Linh Ứng Ngũ Hành Sơn, chùa Linh Ứng Bãi Bụt và chùa Linh Ứng Bà Nà), sau đó có thể kể đến những ngôi chùa nổi tiếng khác như chùa Bát Nhã, chùa Nam Sơn... Những website du lịch khi kể tên 10 hay 15 ngôi chùa đáng tham quan nhất ở Đà Nẵng đều không có tên chùa An Long. Đó là lý do tại sao tui không hề đưa chùa An Long vô danh sách điểm đến của mình, dù rằng tui đến 2 nơi gần như sát bên ngôi chùa này, đó là Công viên APEC và Bảo tàng Điêu khắc Chăm.

Ngôi chùa gần 900 năm tuổi gắn với huyền thoại thiền sư Từ Đạo Hạnh

Không chỉ nổi tiếng với kiến trúc cổ kính, chùa Láng còn gắn với nhiều truyền thuyết về vị thiền sư từng được dân gian tôn vào hàng thánh bất tử của người Việt.

Chùa Láng, hay còn có tên chữ là Chiêu Thiền tự hoặc Chùa Cà, là một di tích lịch sử - văn hóa quan trọng ở phía Tây kinh thành Thăng Long xưa. Nay thuộc phường Láng Thượng, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.

Theo truyền thuyết dân gian, vua Lý Anh Tông (1138-1175) đã cho xây chùa Láng để thờ chư Phật, vua cha Lý Thần Tông và ghi nhớ công ơn của thiền sư Từ Đạo Hạnh.

Cổng tam quan dẫn vào sân chùa có câu đối được ghép bằng những mảnh sứ màu xanh lam làm tăng thêm vẻ trang nghiêm cổ kính. Ảnh: I La

Quần thể tượng Phật quy mô lớn ở ngôi chùa Khmer An Giang

Chùa Serey Meang Kol Sa Kor (chùa Vĩnh Thành) tại xã An Châu, tỉnh An Giang có quần thể tượng Phật quy mô lớn với kiến trúc đậm nét văn hóa Phật giáo Nam tông Khmer.

Những năm gần đây, chùa trở thành điểm tham quan, chiêm bái thu hút đông đảo người dân và du khách. Khuôn viên chùa nổi bật với tượng Phật Thích Ca ngồi thiền cao 27 m , tượng Phật nhập Niết bàn nằm dài 100 m. Chùa còn sở hữu nhiều hoa văn, phù điêu trang trí tinh xảo mang đặc trưng nghệ thuật Khmer Nam Bộ.

Chùa Serey Meang Kol Sa Kor là điểm đến văn hóa, tâm linh đặc sắc của An Giang. Ảnh: Thanh Sang/TTXVN

Chùa Diệu Đế - một trong ba ngôi Quốc tự thời Nguyễn còn lại ở Huế

Chùa Diệu Đế bên bờ sông Đông Ba, trên đường Bạch Đằng, phường Phú Xuân, thành phố Huế, nguyên là nhà cũ của Phúc Quốc Công (ông ngoại của vua Thiệu Trị), nơi vua Thiệu Trị ra đời năm 1807.

Sau khi lên ngôi năm 1841, vua Thiệu Trị đã cho xây dựng chùa Diệu Đế. Đến năm 1844, nhà vua đã tôn tạo và sắc phong ngôi chùa này làm Quốc tự. Chùa Diệu Đế cùng với chùa Thiên Mụ và chùa Thánh Duyên là ba ngôi Quốc tự thời nhà Nguyễn, còn tồn tại đến ngày nay ở Cố đô Huế.

Cổng tam quan - cổng chính của chùa Diệu Đế hướng ra sông Đông Ba, phường Phú Xuân, thành phố Huế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Cổng tam quan, cổng chính của chùa Diệu Đế nhìn từ sân chùa ra ngoài. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Nhiều cây cổ thụ giúp tạo không gian xanh và cổ kính cho chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Tượng "Thiên thủ thiên nhãn quán âm" ở giữa chánh điện chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Tượng Phật Di Lạc ở giữa chánh điện chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Chánh điện của chùa Diệu Đế được xây dựng bằng gỗ, kiến trúc ba gian hai chái truyền thống. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Không gian phía trước trong chánh điện chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Các tượng "Thập bát la hán" được đặt bên trái chánh điện chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

"Bát bộ kim cang" phía bên tả chánh điện của chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Bức họa nổi tiếng "Long vân khế hội" trên trần của chánh điện chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Trước chánh điện chùa Diệu Đế được đặt cặp linh vật uy nghiêm, họa tiết tinh xảo. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Tháp chuông cổ kính nằm giữa không gian xanh của chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Tháp bia cổ kính ở sân chùa Diệu Đế. Ảnh: Nguyên Lý-TTXVN

Báo ảnh Việt Nam/ TTXVN - 07/05/2026

Bí ẩn phù điêu Phật trên đá ở ngôi chùa tại đỉnh núi cao 600 m

Nằm trên đỉnh núi cao 600m, chùa Am Các (Thanh Hóa) không chỉ là chốn tâm linh linh thiêng mà còn gây tò mò với bức phù điêu Phật tọa tạc trên tảng đá lớn, vẫn tồn tại qua thời gian, thu hút du khách khám phá.

Dấu tích bí ẩn giữa đại ngàn

Giữa trập trùng núi non của vùng đất xứ Thanh, chùa Am Các hiện lên như một điểm dừng chân tĩnh tại, tách biệt khỏi nhịp sống ồn ào nơi phố thị. Ngôi chùa tọa lạc trên đỉnh núi Các, cao khoảng 600m so với mực nước biển, thuộc địa phận phường Hải Lĩnh (tỉnh Thanh Hóa). Để đặt chân tới đây, du khách phải vượt qua những con đường men theo sườn núi, len lỏi qua các tán rừng xanh mướt.

Không chỉ nổi tiếng bởi vị trí “lưng chừng trời”, chùa Am Các còn được biết đến với dấu tích đặc biệt: bức phù điêu Phật khắc trên tảng đá lớn ngay gần khu vực chùa. Đây là chi tiết khiến nhiều người lần đầu ghé thăm không khỏi bất ngờ và tò mò.

Chùa Am nằm trong quần thể chùa Am Các. Ảnh: Lê Dương

Chùa Báo Quốc - Ngôi chùa cổ với kiến trúc độc đáo ở Cố đô Huế

Chùa Báo Quốc ban đầu có tên là Hàm Long Sơn Thiên Thọ Tự, dựng vào cuối thế kỷ XVII, đời Chúa Nguyễn Phúc Tần, tọa lạc trên đồi Hàm Long, đường Báo Quốc, phường Thuận Hóa, thành phố Huế.

Chùa Báo Quốc trầm mặc với kiến trúc độc đáo, gắn liền với lịch sử Phật giáo Việt Nam và đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân Cố đô.

Giếng Hàm Long gắn liền với lịch sử chùa Báo Quốc ở thành phố Huế. Ảnh: Nguyên Lý - TTXVN

Khám phá di tích quốc gia chùa Am - Ngôi cổ tự hơn 600 năm tuổi ở Hà Tĩnh

Ẩn mình giữa non thiêng, chùa Am (xã Đức Thọ, Hà Tĩnh) không chỉ gắn với nhiều huyền sử ý nghĩa mà còn mê hoặc bởi kiến trúc “thuyền Bát Nhã” độc đáo, mang theo những giá trị văn hóa quê hương núi Hồng, sông La.

Theo các tư liệu lịch sử, chùa Am còn có tên là Diên Quang tự được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ XV, bởi Hoàng hậu Bạch Ngọc, vợ vua Trần Duệ Tông (1337-1377). Bà tên thật là Trần Thị Ngọc Hào, quê ở xã Hương Bình ngày nay.

Độc đáo ngôi chùa có vườn tượng đá xanh nguyên khối ở xã Kiến Thuỵ

Linh Sơn Viên Giác Tự (xã Kiến Thuỵ) là di sản văn hóa được UNESCO Việt Nam bảo trợ, nổi bật với vườn tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối độc đáo.

Năm 2011, chùa được UNESCO Việt Nam trao Bằng Bảo trợ di sản văn hóa, khẳng định giá trị văn hóa và tầm quan trọng của địa điểm trong hệ thống di tích quốc gia.

Chùa Phi Lai đẫm máu

Nói đến chùa Phi Lai ở Biên Hòa, tui nhớ đến một ngôi chùa Phi Lai khác cách nơi đây tới gần 300 km. Đó là chùa Phi Lai ở Ba Chúc, Tri Tôn, tỉnh An Giang.

Chùa Phi Lai ở Ba Chúc, Tri Tôn. Ảnh: kienthuc.net.vn

Hơn hai mươi năm trước, nhân dịp cùng dự một hội thảo ở Cần Thơ, anh bạn cùng đi đề nghị tôi cho xe qua Tri Tôn để anh thăm nhà, và thăm mộ thân sinh nhân dịp tiết thanh minh.

Chùa Phi Lai ở Biên Hòa

Ở Việt Nam có tới mấy ngôi chùa mang tên Phi Lai. Chỉ riêng ở An Giang có đến 2 ngôi: chùa Phi Lai ở Tịnh Biên và chùa Phi Lai ở Tri Tôn. Ở Phú Yên (nay là Đắk Lắk) có chùa Phi Lai ở huyện Tây Hòa. Ở Nam Định có chùa Phi Lai ở huyện Ý Yên. Còn ở Hà Nam có Địa Tạng Phi Lai tự ở huyện Thanh Liêm...

Nghe tên Phi Lai ta lại liên tưởng đến cụm từ Phi lai phi khứ, đúng như lời giải thích về tên Địa Tạng Phi Lai tự: Địa Tạng Phi Lai, nghĩa là Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát luôn luôn đến nơi này, cũng có thể không bao giờ đến nơi này. Mà nơi nào Đức Địa Tạng không quay lại nghĩa là nơi đó hóa Phật.

Biên Hòa cũng có chùa Phi Lai. Xuất xứ của tên Phi Lai này gắn chặt với vị hòa thượng đã sáng lập ngôi chùa và quê huơng Phú Yên của ông.

Chùa Phi Lai, sáng mủng 3 Tết Bính Ngọ