Chợ phiên Lộc Bình: Rực rỡ sắc màu vùng biên

Tới chợ phiên Lộc Bình - một trong những phiên chợ cổ xưa nhất của tỉnh Lạng Sơn, du khách không chỉ mua được những đặc sản vùng cao mà còn được trải nghiệm đời sống văn hoá phong phú của đồng bào dân tộc Tày, Nùng, Dao...

Ngay từ khi sương sớm còn giăng, bà con người Tày, Nùng, Dao, Sán Chỉ… đã tụ hội về khu chợ nhỏ bên dòng sông Kỳ Cùng (cách thành phố Lạng Sơn hơn 20 km). 5 ngày chợ họp một phiên (vào các ngày 1, 6, 11, 16, 21, 26 âm lịch).

Chợ phiên Lộc Bình được xem là một trong những phiên chợ cổ xưa nhất của tỉnh Lạng Sơn, đã tồn tại hàng trăm năm nay, là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng độc đáo, thể hiện rõ bản sắc văn hóa các dân tộc sống trên mảnh đất này.

Khu bán quần áo, vải vóc thường thu hút khá đông khách.

Cận cảnh băng giá ở đỉnh Mẫu Sơn khi nhiệt độ còn -0,1 độ C

Băng giá xuất hiện trên đỉnh Mẫu Sơn, xã Mẫu Sơn, Lạng Sơn khi nhiệt độ giảm xuống -0,1 độ C. Nhiều cây cỏ, lan can kim loại, công trình bị phủ một lớp băng mỏng.

Nhiều du khách đã tới đỉnh Mẫu Sơn (Lạng Sơn) để tận hưởng không khí băng giá lúc 10h sáng 22-1 - Ảnh: Trạm Khí tượng Mẫu Sơn

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online sáng 22-1, ông Hoàng Quốc Huy - Trạm trưởng Trạm khí tượng Mẫu Sơn (xã Mẫu Sơn, Lạng Sơn) - cho biết nhiệt độ thấp nhất đo được tại Mẫu Sơn hôm nay chỉ còn -0,1 độ C. "Đây là mức thấp nhất trong đợt không khí lạnh lần này", ông Huy cho hay.

140 năm Phong trào Cần Vương (1885 - 2025): Hoàng Đình Kinh - thủ lĩnh Tày kiên cường

Hưởng ứng chiếu Cần Vương, thủ lĩnh người Tày Hoàng Đình Kinh chọn núi Tinh Lãng (nay thuộc xã Cai Kinh, tỉnh Lạng Sơn) làm căn cứ chính cho cuộc khởi nghĩa chống Pháp. Nơi này có địa thế hiểm trở, thuận lợi cho phòng thủ và tổ chức lực lượng kháng chiến lâu dài.

Hoàng Đình Kinh (còn gọi là Cai Kinh), người dân tộc Tày, sinh năm 1830 tại xã Hòa Lạc, tổng Thuốc Sơn, châu Hữu Lũng, phủ Lạng Thương, tỉnh Bắc Giang (nay thuộc xã Cai Kinh, tỉnh Lạng Sơn) trong một gia đình khá giả. Cha ông là Hoàng Đình Khoa, làm cai tổng Thuốc Sơn. Sau khi cha mất, ông thay cha làm cai tổng nên còn có tên gọi là Cai Kinh.

Núi Cai Kinh, nơi thủ lĩnh nghĩa quân Hoàng Đình Kinh xây dựng căn cứ kháng Pháp. ẢNH: TRƯƠNG HẰNG

Lô Lô Chải và Quỳnh Sơn - Làng Du lịch tốt nhất Thế giới 2025

Ngày 17/10/2025, tại Hồ Châu (Trung Quốc), Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) đã vinh danh hai ngôi làng của Việt Nam là Lô Lô Chải (Tuyên Quang) và Quỳnh Sơn (Lạng Sơn) là Làng Du lịch tốt nhất Thế giới 2025. Danh hiệu này không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn là sự công nhận của quốc tế đối với nỗ lực bảo tồn văn hóa bản địa và phát triển du lịch bền vững của Việt Nam. Hai ngôi làng này, dù cách nhau về địa lý nhưng đều có những điểm chung là bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc, phong tục và sinh kế truyền thống, biến nơi đây thành những "viên ngọc bích" thu hút du khách toàn cầu.

Chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoa Chuông vàng giữa lòng thành phố Lạng Sơn

Những ngày này, người dân và du khách đến thành phố Lạng Sơn sẽ bị thu hút bởi sắc vàng rực rỡ của hoa chuông vàng. Trên những con đường trung tâm của thành phố, ở hai bên đường phố, hàng cây chuông vàng đang mùa nở rộ, tạo nên cảnh sắc tươi đẹp cho thành phố Lạng Sơn.

Hoa chuông vàng (Tabebuia Argentea) thường nở rộ từ tháng 3 đến tháng 5 hằng năm. Hoa có màu vàng sặc sỡ đẹp mắt và rất được ưa chuộng trồng tại đường phố bởi vẻ đẹp lạ mắt và đem lại không gian rực rỡ (Ảnh chụp tại đường Hùng Vương, phường Chi Lăng, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn)

Thành phố Lạng Sơn: Rực rỡ mùa hoa ban

Hoa ban - loài hoa đặc trưng của núi rừng Tây Bắc đang khoe sắc rực rỡ tại thành phố Lạng Sơn, mang đến một vẻ đẹp tinh khôi và lãng mạn giữa nhịp sống đô thị hối hả. Những cành hoa ban bung nở, phủ sắc trắng, tím dịu dàng trên các tuyến phố, công viên, đang tạo nên một khung cảnh thơ mộng.

Hoa ban là loài cây thuộc họ đậu, có nguồn gốc ở khu vực Đông Nam châu Á. Đây là loài cây thân gỗ nhỏ, có tán lá rộng, thường rụng lá vào mùa đông và bắt đầu nở hoa rực rỡ vào đầu mùa xuân. (ảnh chụp tại phố Trần Quang Diệu, khu tại định cư và dân cư Nam thành phố, xã Mai Pha, thành phố Lạng Sơn)

Đặc sắc nghi lễ rước kiệu trong Lễ hội Đền Bắc Lệ

Trong năm, Đền Bắc Lệ (xã Tân Thành) có 5 ngày lễ, trong đó lễ Mẫu được tổ chức từ ngày 18 đến 20/9 Âm lịch được xem là ngày lễ quan trọng nhất với nhiều hoạt động văn hóa, tâm linh thu hút đông đảo Nhân dân trong vùng và du khách thập phương đến chiêm bái, hành lễ. Đặc biệt trong ngày chính hội 20/9 Âm lịch diễn ra nghi lễ đặc sắc nhất của Lễ hội Đền Bắc Lệ, thể hiện sinh động đời sống tín ngưỡng thờ Mẫu của người dân Xứ Lạng. Với sắc màu rực rỡ của cờ hoa, trang phục, cùng dòng người thành kính nối dài trong tiếng nhạc lễ ngân vang, lễ rước kiệu không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là dịp để cộng đồng hội tụ, gìn giữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống qua nhiều thế hệ.

Sáng sớm ngày 20/9 Âm lịch, đoàn rước kiệu khởi hành từ Đền Bắc Lệ sang Đền Đèo Kẻng. Dẫn đầu đoàn rước kiêu là đội lân - sư - rồng, tiếp đó là các đoàn cầm cờ, đoàn khiêng ngựa, đội nhạc. Theo sau là một đoàn tùy tùng ăn mặc kiểu nhà lính với nhiệm vụ phò tá đoàn trẩy hội.

Vẻ đẹp làng ngói trăm năm vùng công viên địa chất UNESCO

Nằm ẩn mình trong vùng núi non hùng vĩ của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, làng ngói âm dương của người Tày (xã Bắc Sơn) không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là nơi lưu giữ hồn cốt của một nghề thủ công truyền thống độc đáo.

Từ năm 2024, làng ngói âm dương đã trở thành điểm du lịch quan trọng nằm trong tuyến du lịch địa chất số 03. Với tuổi đời trên một trăm năm, làng nghề này hiện đã và đang trở thành điểm du lịch nông thôn hút khách, nơi lý tưởng để mỗi du khách được trải nghiệm không gian đậm chất văn hóa và tìm hiểu về triết lý âm dương trong sản phẩm, hòa quyện nhịp sống con người cùng đất trời.

Quy trình chế tác ngói tại làng ngói âm dương rất cầu kỳ, bắt đầu từ khâu chuẩn bị đất sét

Bánh chưng đen xứ Lạng

Ở vùng Bắc Sơn (Lạng Sơn) có một món đặc sản truyền thống của người dân tộc Tày, Nùng, được chế biến rất kỳ công, không chỉ mang hình thức độc đáo mà còn có hương vị đặc biệt, nhiều khách mua về làm quà.

Trong mâm cỗ ở Bắc Sơn (Lạng Sơn), ngoài những đặc sản như vịt quay, lạp xưởng gừng núi, gà đồi, khâu nhục, bánh ngải… thì không thể thiếu bánh chưng đen.

Món ăn được chế biến kỳ công, thể hiện sự khéo léo, tỉ mỉ của người làm.

Cũng bởi vậy mà người Bắc Sơn hay nói, bánh chưng đen là đặc sản để "trai xứ Lạng chọn vợ, bố mẹ chồng chọn dâu".

Những chiếc bánh được gói đều tay, thể hiện sự khéo léo của người thực hiện

Làng ngói âm dương trăm năm ở Lạng Sơn hút khách

Làng nghề làm ngói âm dương được giữ lửa suốt trăm năm ở Lạng Sơn nay khoác lên mình diện mạo mới khi trở thành trải nghiệm du lịch nông thôn hấp dẫn.

Làng ngói âm dương truyền thống ở Lạng Sơn

Giữa thung lũng xanh ngát, làng nghề ngói âm dương ở xã Long Đống cũ (nay là xã Bắc Sơn) vẫn âm thầm giữ lửa truyền thống hàng trăm năm.

Những viên ngói nhỏ bé được nặn từ đất sét mịn của vùng trũng đầm lầy, không chỉ làm nên mái nhà bền bỉ của đồng bào Tày mà nay còn trở thành chất liệu văn hóa độc đáo trong phát triển du lịch nông thôn.

Ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới có hàng trăm nhà sàn lợp ngói âm dương cùng quay về một hướng

Ở Lạng Sơn có một bản làng độc đáo, nơi hàng trăm ngôi nhà sàn mái ngói âm dương cùng quay về một hướng. Đó là làng Quỳnh Sơn, nơi đây đã được vinh danh Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025.

Làng Quỳnh Sơn - nơi hàng trăm ngôi nhà sàn cùng nhìn về một hướng - Ảnh: CHU ĐỨC GIANG

Cùng với Lô Lô Chải, làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn đã được Tổ chức Du lịch thế giới xướng tên Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025. Trong khi Lô Lô Chải đã được đông đảo du khách biết đến thì Quỳnh Sơn vẫn là một ẩn số nơi người Tày cùng nhau sinh sống bao đời.

Làng Quỳnh Sơn nằm giữa thung lũng Bắc Sơn, ở độ cao hơn 600 m, được bao bọc giữa những dãy núi lô nhô cùng cánh đồng lúa tươi mát. Nơi đây ấn tượng bởi cảnh sắc nên thơ, trữ tình. Đặc biệt khi mùa thu đến, cả cánh đồng rộng lớn chuyển màu vàng óng… khiến không gian càng thêm lãng mạn.

Hang Thẩm Khuyên - Thẩm Hai: Di tích khảo cổ độc đáo nơi Xứ Lạng

Hang Thẩm Khuyên - Thẩm Hai thuộc xã Tân Văn, có diện tích khoảng 22.380 m². Quần thể hang động này nằm trên dãy núi đá vôi Phia Gà, thuộc hệ thống núi đá vôi Điềm He - Bình Gia, cách trung tâm tỉnh Lạng Sơn 65 km về phía Đông Nam. Đây là di tích khảo cổ quan trọng, đồng thời là điểm tham quan trong tuyến du lịch số 2 của Công viên địa chất Lạng Sơn.

Biển ghi Di tích khảo cổ Hang Thẩm Khuyên - Thẩm Hai được đặt nổi bật trên vách núi, ngay khu vực cửa hang.

Vũ điệu Sư tử mèo - Di sản nơi biên cương xứ Lạng

Trong không gian văn hóa miền biên viễn, múa sư tử mèo của đồng bào Tày, Nùng ở Lạng Sơn không chỉ là màn trình diễn hội Xuân mà còn là biểu tượng của niềm tin, khát vọng và bản sắc. Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, vũ điệu này đang được gìn giữ, trao truyền đầy sống động hôm nay.

Toàn cảnh lễ hội múa Sư tử mèo của đồng bào Tày, Nùng ở Lạng Sơn.

Năm 2017, múa Sư tử mèo được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo Tiến sĩ Hoàng Văn Páo, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa tỉnh Lạng Sơn, loại hình này gắn liền với tín ngưỡng và bản sắc của cộng đồng Tày - Nùng, vốn chiếm đa số dân cư địa phương. Hình tượng sư tử mèo được coi là biểu tượng của may mắn, uy phong và thịnh vượng. Mỗi dịp Tết đến, Xuân về các gia đình thường mời đội múa về biểu diễn với niềm tin xua đuổi tà ma, mang lại một năm mới an khang.

Quỳnh Sơn - Vẻ đẹp Xứ Lạng

Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Quỳnh Sơn nằm trên địa bàn xã Bắc Quỳnh, huyện Bắc Sơn, cách trung tâm thành phố Lạng Sơn khoảng 80 km về phía tây nam theo tuyến quốc lộ 1B. Đây là nơi sinh sống lâu đời của cộng đồng người Tày, với những mái nhà sàn truyền thống nằm san sát nhau, tạo nên không gian sinh hoạt đậm tính gắn kết. Quỳnh Sơn không chỉ hấp dẫn bởi cảnh sắc thiên nhiên yên bình mà còn bởi những giá trị văn hóa đặc sắc, đậm đà bản sắc dân tộc, đặc biệt là văn hóa Tày được bảo tồn và phát huy rõ nét trong đời sống hàng ngày.

Bắt đầu hành trình về Quỳnh Sơn, tôi như lạc vào một thế giới riêng, nơi hơn 400 ngôi nhà sàn truyền thống xếp lớp đều đặn, cùng quay mặt về hướng Nam, lưng tựa vào dãy núi đá sừng sững. Thoạt nhìn, những mái ngói âm dương tưởng như giống hệt nhau, nhưng nếu để ý kỹ, mỗi căn nhà lại mang dấu ấn riêng nơi hiên, cửa hay vách gỗ như chính cá tính của từng gia chủ.

Na Lạng Sơn vào vụ

Trên những sườn núi đá vôi của Lạng Sơn, mùa na lại chín rộ, tỏa hương ngọt ngào. Loại quả đặc sản này từ lâu đã trở thành niềm tự hào của vùng đất Xứ Lạng, không chỉ nhờ hương vị đặc trưng mà còn bởi quy trình canh tác độc đáo.

Những vườn na xanh mướt trải dọc triền núi đá vôi, cây na bám rễ vào khe đá, kết trái trĩu cành trên triền núi đá vôi, đây là đặc trưng cảnh quan và điều kiện canh tác độc đáo của na được trồng tại Lạng Sơn

Hữu Liên - điểm dừng chân lý tưởng

Xã Hữu Liên được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Hữu Liên và Yên Thịnh của huyện Hữu Lũng (cũ). Sau sáp nhập, xã có tổng diện tích tự nhiên 122,56 km² với trên 8.700 nhân khẩu. Toàn bộ địa bàn hiện nay nằm trong Khu dự trữ thiên nhiên Hữu Liên - nơi lưu giữ hệ sinh thái rừng phong phú, đa dạng bậc nhất tỉnh Lạng Sơn, đồng thời nơi đây cũng thuộc vùng lõi của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Cách trung tâm huyện Hữu Lũng (cũ) khoảng 25 km về phía Bắc, Hữu Liên hiện lên như một vùng quê yên bình, nên thơ, được thiên nhiên ưu đãi với núi non hùng vĩ, thảo nguyên rộng lớn. Những lợi thế này đang từng bước đưa Hữu Liên trở thành điểm đến hấp dẫn cho du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và các hoạt động trải nghiệm khám phá.

Từ trên cao nhìn xuống, làng du lịch cộng đồng Hữu Liên hiện ra như một bức tranh thiên nhiên hài hòa, với màu xanh bạt ngàn của núi rừng, những thảo nguyên trải dài xen lẫn các mái nhà sàn truyền thống của đồng bào địa phương. Đây là nơi sinh sống của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông… vốn gắn bó lâu đời với mảnh đất này. Không chỉ vậy, Hữu Liên còn lưu giữ nhiều di sản văn hóa đặc sắc như những ngôi nhà sàn bốn mái, điệu hát then, hát pá xoan…, tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt cho vùng quê yên bình này.

Thác Bièng Khút: “Viên ngọc thô” ẩn sâu trong cánh rừng Mẫu Sơn

 

Lạng Sơn, vùng đất biên cương không chỉ nổi tiếng với văn hóa đa dạng và ẩm thực đặc sắc mà còn ẩn chứa vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, đặc biệt là những thác nước hoang sơ. Trong chuyến khảo sát đầu tháng 5/2025, phóng viên chúng tôi đã đặt chân đến Thác Bièng Khút, một "viên ngọc thô" kỳ diệu nằm sâu trong cánh rừng Mẫu Sơn, thuộc Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, xứng đáng là điểm đến không thể bỏ qua cho những ai yêu mến vẻ đẹp hoang sơ của Xứ Lạng. Hành trình khám phá tuy không dễ dàng nhưng phần thưởng là được chứng kiến một khung cảnh thiên nhiên tuyệt mỹ.

Dân dã bánh xì ón Xứ Lạng

Khi nhắc đến ẩm thực Lạng Sơn không thể không nhắc đến những món bánh ngon giàu bản sắc văn hóa mà không nơi đâu có được. Trong đó có bánh xì ón - một món bánh truyền thống của người dân tộc Tày, Nùng Xứ Lạng. Từ những nguyên liệu bình dị, dân dã như gạo nếp, đỗ xanh, đỗ trắng… người dân đã tạo nên một món bánh dẻo thơm, mang đậm hơi thở quê hương. 

Bà Hoàng Thị Đồng, phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn thực hiện các công đoạn làm bánh xì ón

Lộc Bình đánh thức tiềm năng du lịch

Phát huy những lợi thế về cảnh quan, những năm gần đây, các cấp, ngành trên địa bàn huyện Lộc Bình đã và đang tập trung xây dựng, phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, qua đó góp phần không nhỏ trong việc gia tăng trải nghiệm, thu hút đông đảo du khách tới địa bàn. 

Du khách tham quan tại điểm du lịch sinh thái thác Bản Khiếng, huyện Lộc Bình

Huyện Lộc Bình có tiềm năng du lịch phong phú, đa dạng, trong đó nổi bật là tiềm năng du lịch sinh thái với 14 hồ nhân tạo, tiêu biểu như: Tà Keo, Bản Lải, Nà Cáy, thác Bản Khiếng… Lộc Bình cũng là 1 trong 4 tuyến du lịch Vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO của tỉnh. Nổi bật trên địa bàn huyện còn có điểm du lịch núi Mẫu Sơn đã được UBND tỉnh quy hoạch, đầu tư xây dựng thành Khu du lịch quốc gia. Đây là những yếu tố rất thuận lợi cho phát triển du lịch của huyện, đặc biệt là du lịch sinh thái.

Ghé xứ Lạng thưởng thức đặc sản bánh áp chao vịt dân dã

Nhắc đến Lạng Sơn, ngoài đặc sản vịt quay, lợn quay lá móc mật, khâu nhục, bánh ngải... không thể không nhắc đến bánh áp chao biến tấu từ vịt trứ danh.

Từ lâu, bánh áp chao hay bánh vịt chao đã trở thành đặc sản dân dã, khiến thực khách ấm lòng ngày đông giữa phố phường Lạng Sơn tấp nập.

Có nhiều cách giải thích khác nhau cho cái tên lạ lùng của món bánh này. Tên gọi này có thể xuất phát từ cách người Tày, Nùng chế biến đặc sản vùng cao Đông Bắc này là nặn rồi đem chao nóng. Có ý kiến cho rằng tên gọi này xuất phát từ phiên âm của "vịt chao".

Bánh áp chao có cách chế biến đơn giản, hương vị độc đáo. Vỏ bánh được làm từ hỗn hợp bột gạo nếp, gạo tẻ đặc sánh, trộn thêm đỗ tương và khoai môn nạo để tăng thêm độ thơm, giòn, vị đặc trưng. Hỗn hợp bột sau khi trộn đều, đem ủ khoảng 3 - 4 giờ, để khi rán bánh phồng đều.

Bánh được chiên ngập trong chảo dầu nóng cho đến chín. Ảnh: Thu Hiền