Rừng Nhum xưa & nay

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Rừng Nhum là căn cứ quan trọng của Huyện ủy Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh (cũ). Ngày nay, Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh này đã được trùng tu, tôn tạo, trở thành “địa chỉ đỏ” hấp dẫn.

Một thời hào hùng

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1960-1975), theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương Cục miền Nam, Rừng Nhum được chọn làm căn cứ quan trọng của Huyện ủy Bến Cầu, trở thành nơi tổ chức, chỉ huy và phát động nhiều phong trào đấu tranh, tạo bàn đạp tiến công, làm nên nhiều chiến thắng vẻ vang. 

Ông Nguyễn Văn Hiệp kể về Rừng Nhum thời gian lao mà anh dũng

Dòng Vàm Cỏ - trục lộ 'xanh' thúc đẩy kinh tế Tây Ninh

Vàm Cỏ Đông - Vàm Cỏ Tây, 2 dòng sông đóng vai trò như 2 “động mạch chủ”, cùng hệ thống kênh, rạch như những mạch máu len lỏi, phủ khắp các vùng canh tác tại Tây Ninh.

Cung cấp phù sa màu mỡ cùng dòng nước dồi dào, 2 dòng sông đã góp phần hình thành những vùng chuyên canh lúa, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản nước ngọt trù phú, giúp người dân chủ động mùa vụ và nâng cao giá trị nông sản.

Ngày nay, dòng chảy mang tên Vàm Cỏ tiếp tục khẳng định vị thế là tuyến vận tải đầy tiềm năng. Hệ thống bến cảng ngày càng phát triển và được đầu tư đồng bộ, góp phần tối ưu hóa vận chuyển nguyên liệu và hàng hóa, giảm áp lực cho đường bộ và hạ thấp chi phí logistics.

Trong tương lai, khi hạ tầng giao thông được kết nối xuyên suốt, giúp dòng chảy hàng hóa được khơi thông mạnh mẽ, 2 dòng sông sẽ trở thành các trục “giao thông xanh” thúc đẩy nền kinh tế Tây Ninh tăng trưởng bền vững và bứt phá. 

Sông Vàm Cỏ ẩn hiện trong mây

Sắc đỏ vông nem trên núi Bà Đen

Những ngày đầu mùa khô, trên sườn núi Bà Đen, nhiều cây vông nem bắt đầu trổ hoa. Giữa trập trùng đá tảng và cái nắng gay gắt của vùng đất biên giới, những chùm hoa đỏ rực vươn lên trên cành cây khẳng khiu, điểm xuyết sắc màu nổi bật giữa không gian núi rừng. 

Sắc đỏ của vông nem nổi bật giữa bầu trời xanh

Đặc sắc nghi thức Chiêu u tại Lễ hội Làm Chay Tầm Vu

Đúng 12 giờ ngày 04/3 (nhằm 16 tháng Giêng), tại xã Tầm Vu, tỉnh Tây Ninh, nghi thức Chiêu u - điểm nhấn độc đáo của Lễ hội Làm Chay - chính thức diễn ra, tạo nên không khí vừa trang nghiêm, vừa sôi động, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. 

Nghi thức Chiêu u thể hiện nét nhân văn sâu sắc, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu

Lễ hội vía Bà Ngũ Hành Long Thượng: Sức hút từ những 'đặc sản' văn hóa dân gian

Bước sang ngày thứ hai, Lễ hội vía Bà Ngũ Hành Long Thượng diễn ra sôi nổi, thu hút hàng ngàn người dân, du khách thập phương về tham dự. Với các nghi thức trang trọng cùng nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc, lễ hội không chỉ là không gian sinh hoạt tâm linh mà còn là điểm nhấn trong việc gìn giữ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của vùng đất Nam Bộ. 

Khung cảnh sôi động với màn trình diễn múa lân đặc sắc

Rước ông Tiêu tại Lễ hội Làm Chay

Ngày 03/3 (nhằm ngày 15 tháng Giêng), trong khuôn khổ Lễ hội Làm Chay năm 2026, Ban Tổ chức lễ hội cử hành nghi thức thỉnh Tiêu Diện Đại Sĩ (Ông Tiêu) từ chùa Linh Phước về chùa Linh Võ trong không khí trang nghiêm, thành kính và đậm đà bản sắc văn hóa dân gian Nam Bộ. 

Ban Tổ chức thực hiện nghi thức rước Ông Tiêu về chùa Linh Võ

Thỉnh cỗ bánh – Nét độc đáo trong Lễ hội Làm Chay Tầm Vu

Trong chuỗi nghi lễ của Lễ hội Làm Chay tại xã Tầm Vu, tỉnh Tây Ninh, thỉnh cỗ bánh về sân lễ đình Tân Xuân là một nghi thức đặc biệt, thể hiện tấm lòng thành kính và ước nguyện bình an, no ấm của người dân địa phương mỗi dịp đầu xuân. 

Người dân xã Tầm Vu chuẩn bị cỗ bánh để dâng cúng tại đình Tân Xuân trong Lễ hội Làm Chay

Gieo duyên con chữ tại Lễ hội Làm Chay

Không chỉ rộn ràng với nghi lễ truyền thống, Lễ hội Làm Chay còn đậm chất văn hóa khi hoạt động tặng chữ thư pháp diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. 

Đông đảo người dân và du khách tham gia hoạt động xin chữ tại lễ hội

Từ ngày 14 đến 16 tháng Giêng, tại khuôn viên lễ hội, gian hàng thư pháp của Câu lạc bộ Thư pháp Châu Thành (xã Tầm Vu, tỉnh Tây Ninh) luôn tấp nập người ra vào. Mỗi ngày, có từ 4 đến 5 ông đồ tại gian hàng thư pháp, trao tặng từng con chữ theo mong muốn của người xin chữ.

Lễ hội Làm Chay - Nét đẹp Văn hóa tại Tầm Vu

Với người dân Tầm Vu, Lễ hội Làm Chay là cái tết thứ 2, niềm tự hào, là lời cầu nguyện một năm mới bình an, ấm no, hạnh phúc.

Lòng yêu nước được truyền đời

Lễ hội Làm Chay hình thành từ khoảng cuối thế kỷ XIX, lúc đó chỉ là một đàn cúng nhỏ, được bày dưới đất trong nhà lồng chợ Tầm Vu với lý do cầu siêu, xua đuổi ma quỷ nhưng thực chất đàn cúng ấy được người dân lập nên để cúng tế các nghĩa sĩ trận vong trong kháng chiến chống thực dân Pháp, trong đó nổi bật là anh em nhà yêu nước Đỗ Tường Phong, Đỗ Tường Tự. 

Người dân thành kính thắp hương bàn thờ Bác Hồ tại Lễ hội Làm Chay

Rộn ràng Lễ hội Kỳ yên đình Vĩnh Phong

Lễ hội Kỳ yên tại đình Vĩnh Phong diễn ra trong 3 ngày 16, 17, 18 tháng Giêng hằng năm. Đây là lễ hội quan trọng được tổ chức tại Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đình Vĩnh Phong (xã Thủ Thừa, tỉnh Tây Ninh) để cầu cho mưa thuận, gió hòa, quốc thới dân an. 

Đình Vĩnh Phong là nơi thờ thần hoàng bổn cảnh và tiền hiền Mai Tự Thừa - người có công khai cơ lập làng, lập chợ tạo nên sự phồn thịnh của xã Thủ Thừa ngày nay

Địa đạo An Thới - 'Bót Việt cộng' giữa lòng đất thép Tây Ninh

Nằm ở khu phố An Thới, phường An Tịnh, tỉnh Tây Ninh, Địa đạo An Thới là một trong những địa chỉ đỏ tiêu biểu của vùng đất địa đầu Tổ quốc. Đây là công trình quân sự độc đáo trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và là biểu tượng của ý chí bám trụ, tinh thần đoàn kết và sáng tạo của quân, dân Tây Ninh trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Sau phong trào Đồng khởi năm 1960, cùng với phong trào đấu tranh chính trị chống cào nhà, gom dân lập ấp chiến lược, Đảng bộ và Nhân dân An Tịnh đã phát triển mạnh du kích chiến tranh; xây dựng xã, ấp chiến đấu.

Từ năm 1961-1965, trước yêu cầu phải bám đất, giữ làng trong bối cảnh địch liên tục càn quét, Huyện ủy Trảng Bàng khi đó đã chỉ đạo xây dựng hệ thống địa đạo liên hoàn tại ấp An Thới.

Đến giai đoạn 1966-1968, địa đạo tiếp tục được mở rộng, phát triển thành địa đạo chiến đấu hoàn chỉnh, gắn kết chặt chẽ với hệ thống công sự, hầm bí mật, giao thông hào và các bãi chông, mìn trên mặt đất. 

Địa đạo An Thới - nơi quân, dân An Tịnh bám trụ, xây dựng căn cứ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước

Đình Vạn Phước - Mái đình thờ 2 vị tiền nhân

Đình Vạn Phước thuộc xã Mỹ Lệ (tỉnh Tây Ninh) cũng như bao đình làng khác, vốn là nơi sinh hoạt cộng đồng, là minh chứng cho một thời mở đất của cộng đồng dân cư vùng Cần Đước xưa kia. Nhưng không chỉ có vậy, mái đình nép dưới bóng cây di sản còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống và lịch sử tốt đẹp, là nơi “trở về” để mỗi người dân Mỹ Lệ, Tây Ninh hiểu hơn sự tài hoa, anh hùng và nghĩa tình của đất, của người nơi mình sống.

Không có sắc phong, cũng không có quá nhiều hiện vật hay bằng chứng nào cụ thể về thời gian thành lập, nhưng đình Vạn Phước đã tồn tại trong cộng đồng và tâm thức người dân Mỹ Lệ như một điều không thể nào thay thế. Đình được đoán định là có mặt tại phường Vạn Phước trước kia (nay là xã Mỹ Lệ) vào khoảng cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX và tọa lạc gần sông Rạch Đào.

Đến năm 1877, đình được dời về vị trí hiện nay với phần lớn công sức thuộc về thủ lĩnh nghĩa quân chống thực dân Pháp Bùi Quang Diệu. Sau nhiều lần xuống cấp và bị chiến tranh tàn phá, đến nay, đình Vạn Phước được đầu tư xây dựng lại trên nền ngôi đình cũ và trở thành “nơi trở về” của người dân Mỹ Lệ cũng như giới nghệ nhân, tài tử tỉnh nhà.

Lễ hội hoa tulip góp phần làm mới trải nghiệm du lịch tại núi Bà Đen

Những ngày gần đây, không gian hoa tulip rực rỡ trên núi Bà Đen (Tây Ninh) thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh. Giữa khung cảnh núi non hùng vĩ, sắc hoa khoe màu tươi tắn mang đến trải nghiệm mới lạ, góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch tại “nóc nhà Nam Bộ”.

Từ sáng sớm đến chiều muộn, từng dòng người nối nhau đổ về khu vực trưng bày hoa để tham quan, chụp ảnh. Nhiều gia đình, nhóm bạn trẻ lựa chọn trang phục rực rỡ để “check-in”, lưu giữ khoảnh khắc giữa không gian hoa đầy màu sắc. Không khí tại đây luôn rộn ràng, xen lẫn sự thích thú khi du khách được tận mắt chiêm ngưỡng loài hoa vốn quen thuộc ở xứ lạnh.

Khu vực đỉnh núi Bà Đen hoa tulip đồng loạt khoe sắc.

Viếng đình Long Thành nhớ người xưa mở cõi

Nằm cặp triền sông Vàm Cỏ Đông, trên trục giao thông huyết mạch Quốc lộ 22B, đình Long Thành (khu phố Long Yên, phường Hòa Thành, tỉnh Tây Ninh) từ lâu đã trở thành điểm tựa tâm linh, văn hóa của cư dân trong vùng. Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng cộng đồng, đình Long Thành còn là chứng tích lịch sử ghi dấu công lao của bậc tiền hiền đã có công khai phá, mở đất, lập làng - Thần hoàng bổn cảnh Trần Văn Thiện.

Theo các tư liệu lịch sử còn lưu giữ tại đình và truyền ngôn của người dân địa phương, cụ Trần Văn Thiện sinh năm 1795 (Ất Mão) tại làng Trung Lập, phủ Bình Long, tỉnh Gia Định. Năm 1841, dưới triều vua Thiệu Trị, cụ Trần Văn Thiện giữ chức thôn trưởng làng Trung Lập.

Tuy nhiên, đến năm 1844, với khát vọng mở mang bờ cõi, an dân lập nghiệp, cụ xin thôi chức vụ, cùng thân sinh là ông Trần Văn Quế ngược dòng Vàm Cỏ Đông khảo sát địa hình. Nhận thấy vùng đất Tây Ninh rộng lớn, màu mỡ nhưng chưa có người khai phá, cụ đã đệ đơn xin quan phủ Tây Ninh cho phép khai khẩn đất hoang, tổ chức di dân lập ấp. 

Ông Mai Thanh Tùng (thứ 2, từ trái sang) là cháu đời thứ 6 của cụ Trần Văn Thiện chia sẻ lịch sử hình thành đình Long Thành

Đình Truông Mít - Chứng nhân lịch sử giữa không gian xanh mát

Ở xã Truông Mít của tỉnh Tây Ninh ta có ngôi đình cổ hơn trăm năm tuổi vẫn lặng lẽ tồn tại như một chứng nhân lịch sử. Đình Truông Mít là nơi thờ tự ông Phan Văn Mật, người có công khai phá vùng đất Truông Mít và tham gia bảo vệ quê hương Tây Ninh. Đình như lời nhắc nhở về hành trình khai phá và giữ đất của cha ông.

Đình Truông Mít có niên đại trên 100 năm và đã trải qua 3 lần trùng tu, gần nhất là vào năm 2007. Đình nép mình giữa không gian xanh mát, yên bình nhờ sự bao phủ của nhiều cây cổ thụ quý hiếm như gõ, cầy, sơn, viết,... cùng một bàu nước tự nhiên rộng lớn nằm ngay phía trước mặt tiền đình. 

Đình Truông Mít thờ ông Phan Văn Mật, người có công mở đất và bảo vệ quê hương

Đình Rừng Muỗi - 'Cuốn sử' của vùng Tân Mỹ

Nằm giữa vùng đất từng là bưng biền hoang sơ của Tân Mỹ xưa (nay thuộc xã Hậu Nghĩa, tỉnh Tây Ninh), đình Rừng Muỗi không chỉ là cơ sở tín ngưỡng dân gian mà còn được xem như “cuốn sử ký sống” phản ánh quá trình khai phá đất phương Nam và đời sống tinh thần bền bỉ của bao thế hệ cư dân nơi đây.

Dấu chân người mở đất

Theo những người lớn tuổi tại địa phương, tên gọi đình Rừng Muỗi gắn liền với sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Trước đây, nơi xây dựng đình là một gò đất cao giữa khu vực cây cối rậm rạp như rừng, bưng biền ngập nước và rất nhiều muỗi. 

Đường vào đình Rừng Muỗi được bê tông hóa (cổng đình tại Đường tỉnh 822)

Đình An Hòa - Nơi hồn đất, tình người hòa quyện

Đình An Hòa là một trong những ngôi đình cổ được công nhận là di tích lịch sử tại phường Trảng Bàng, Tây Ninh. Đây là một trong những ngôi đình hiếm hoi giữ được vai trò nơi sinh hoạt cộng đồng của đình làng trước đây.

Giữa nhịp sống hiện đại có phần vội vã, đình An Hòa trầm mặc và thân quen như một phần ký ức không thể tách rời của người dân địa phương. Ngôi đình tọa lạc tại khu phố An Phú, phường An Hòa, trong khuôn viên rộng rãi, rợp bóng cây xanh.

Gắn bó...

Trong khuôn viên rợp mát những bóng cây cổ thụ, đình An Hòa luôn mở cửa, trên bàn trà ở hậu đình có bình trà nóng, sẵn sàng mời khách ghé thăm. Sáng nào Ban Khánh tiết đình An Hòa cũng có người đến quét dọn, nấu sẵn bình nước nóng và tưới cây trong khuôn viên đình. Khi nắng lên cao, đình An Hòa với những bóng cây rợp mát, hàng ghế đá và nhà mát lộng gió dưới hàng cây trở thành “điểm hẹn” của nhiều người. Đôi người bạn đến chuyện trò, cũng có người tới chỉ để quét sạch lá cây rụng từ hôm trước. Mái đình trăm tuổi hòa vào nhịp sống hiện đại một cách nhẹ nhàng, như một phần không thể thiếu. 

Không gian rợp mát của đình An Hòa vốn trở thành “điểm hẹn” bình yên giữa lòng phố thị

Ngựa trắng - Dấu gạch nối trong hành trình mở cõi

Ở Nam Bộ, ngựa trắng được thờ trong đình, miếu, thường được gọi với cái tên dân dã mà trang nghiêm: Bạch Mã Thái Giám. Đằng sau danh xưng ấy là câu chuyện về hành trình mở đất, phản ánh quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa và sáng tạo không ngừng của cộng đồng người Việt trong hành trình khai hoang phương Nam.

Miếu thờ Bạch Mã Thái Giám tại đình Tân Chánh (xã Cần Đước)

Chuyện về con đường hạnh phúc tại Tân Trụ

Tại xã Tân Trụ, tỉnh Tây Ninh, có tuyến đường nổi tiếng với 2 hàng cau vua đều tăm tắp. Đường uốn lượn quanh những ruộng lúa, vườn thanh long tạo nên khung cảnh làng quê bình yên, tươi đẹp. Đó chính là đường Ông Đồ Nghị. Theo người dân địa phương, đường mang tên Ông Đồ Nghị là bởi đường dẫn vào “Xóm Ông Đồ”, nơi cụ đồ Lê Văn Nghị thuở xưa từng sinh sống, mở lớp dạy cả văn lẫn võ cho người dân trong vùng.

Ông Lê Văn Nghị sinh năm 1819 tại làng Bình Tịnh, nay thuộc xã Tân Trụ. Sinh ra trong gia đình làm nông, từ nhỏ, ông sớm bộc lộ tư chất thông minh, thi đỗ Tú tài trong kỳ thi Hương ở Gia Định.

Dưới thời nhà Nguyễn, ông từng làm việc dưới trướng Kinh lược sứ Nguyễn Tri Phương. Trong giai đoạn này, ông được tin tưởng giao phó việc phân định ranh giới, chỉnh đốn hệ thống hành chính xã, ấp cho toàn tỉnh. Chính ông là người đã đặt tên cho nhiều địa danh có chữ “Bình” như: Bình Tịnh, Bình Tâm, Bình Điền, Bình Chánh… với mong muốn về một cuộc sống bình an, thái hòa cho dân.

Di tích Căn cứ Trung ương Cục miền Nam: Điểm tựa ký ức và niềm tin

Dưới tán rừng già xanh thẳm nơi biên giới thuộc xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh, Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về một thời bền gan giữa bom đạn, vững chí giữa gian lao.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, nơi đây không chỉ được gìn giữ như chứng tích lịch sử vô giá, mà còn đang được đánh thức những giá trị tinh thần, giáo dục và văn hóa, trở thành điểm tựa ký ức và niềm tin cho hôm nay, mai sau.

Nơi ký ức lịch sử tiếp nối

Con đường nhỏ xuyên rừng dẫn vào nơi từng là không gian làm việc của các lãnh đạo Trung ương Cục miền Nam phủ một màu xanh trầm mặc rất riêng. Tiếng gió lùa qua tán lá, khe khẽ như lời thì thầm của lịch sử. Giữa không gian tưởng chừng chỉ còn dấu vết của thời gian, mỗi bước chân hôm nay lại chạm vào ký ức của một giai đoạn không thể nào quên.

Sự hòa quyện giữa di tích lịch sử và cảnh quan sinh thái tạo nên sức hút riêng cho Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Ảnh: Giang Phương – TTXVN