Chùa An Long - Đà Nẵng

Đi dạo ở công viên APEC - Đà Nẵng, tui bỗng nhìn thấy bên kia đường (đường Hai tháng Chín) một công trình kiến trúc nổi bật nên tò mò qua đường xem cho rõ. Hóa ra đây là một ngôi chùa cổ - chẳng những cổ mà còn rất đẹp và độc đáo - ở Đà Nẵng: Chùa An Long.

Trước cổng chùa An Long

Du khách tới Đà Nẵng thường được đưa tới tham quan chùa Linh Ứng (có tới 3 ngôi chùa Linh Ứng và đều nổi tiếng là chùa Linh Ứng Ngũ Hành Sơn, chùa Linh Ứng Bãi Bụt và chùa Linh Ứng Bà Nà), sau đó có thể kể đến những ngôi chùa nổi tiếng khác như chùa Bát Nhã, chùa Nam Sơn... Những website du lịch khi kể tên 10 hay 15 ngôi chùa đáng tham quan nhất ở Đà Nẵng đều không có tên chùa An Long. Đó là lý do tại sao tui không hề đưa chùa An Long vô danh sách điểm đến của mình, dù rằng tui đến 2 nơi gần như sát bên ngôi chùa này, đó là Công viên APEC và Bảo tàng Điêu khắc Chăm.

Mùa vàng lên, biêng biếc bóng chiều rơi

Tới Sydney, nước Úc vào tháng Tư, tui hăm hở chiêm ngưỡng những loài hoa đặc sắc của đất nước này. Như đã kể trong loạt 4 bài trước, đó là:

• Đỗ quyên, tên tiếng Anh Rhododendron, nở rộ vào tháng 9 - 10 (mùa xuân Nam bán cầu)

• Thanh anh, tên tiếng Anh Agapanthus, nở rộ vào tháng 12 - tháng 2 năm sau (giữa mùa hè)

• Tử vi/Bằng lăng sẻ, tên tiếng Anh Crepe Myrtal, nở rộ vào tháng 1 - 3 (giữa hè đến đầu thu)

• Phượng tím, tên tiếng Anh Jacaranda, nở rộ vào tháng 10 - 11 (chính xuân Nam bán cầu)

Tháng Tư ở nước Úc là mùa Thu, nhìn qua bảng trên có thể thấy ngay là khi tui tới nước Úc cả 4 loại hoa trên chẳng có loại nào đang nở rộ hết. Tóm lại là trớt quớt.

Phượng tím

Ở Việt Nam, phượng tím là loài hoa hiếm. Dường như người ta chỉ tìm thấy nó ở Đà Lạt. 

Đôi ta cùng đứng bên hàng tường vi

Trên lối vô nhà Tường Nhân ở Sydney có một cây có hoa khá đẹp, nhưng tiếc là hơi ít hoa, như trong hình.

Hoa Thanh anh

Mấy năm trước, Tường Nhân từ Úc về Việt Nam thăm nhà và cùng tui đi du lịch. Ở Măng Đen (Kon Tum), tui gặp một bông hoa lạ và đẹp. hoa màu xanh tím mọc thành từng chùm dạng hình cầu ở đỉnh một cuống dài, thẳng đứng mọc lên từ gốc. Mỗi quả cầu hoa được kết hợp từ hàng chục bông hoa nhỏ hình chuông hoặc hình loa kèn xinh xắn.

Vườn Đỗ Quyên ở Blue Mountains

Hai mươi bảy năm sau ngày tui đưa ba má lên Bạch Mã Sơn, đến lượt con trai tui dẫn ba nó (là tui) lên núi, không phải Bạch Mã Sơn mà là Thanh Sơn, Blue Mountains ở Sydney, Úc. Bây giờ tuổi của tui đã lớn hơn tuổi của ba má tui hồi đó. Tụi tui tới thăm Vườn Đỗ Quyên (The Campbell Rhododrendon Gardens) ở Blue Mountains vào tháng Tư Dương lịch, đúng thời điểm hoa đỗ quyên đang nở rộ bên sườn núi Bạch Mã. Liệu lần này có lỡ hẹn với đỗ quyên không ta?

Đến Vườn Đỗ Quyên Campbell vào mùa thu. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Mùa thu trên Bạch Mã Sơn

Mùa thu trên Bạch Mã Sơn là một tuồng cải lương kiếm hiệp ngày xưa được nhiều người yêu thích, với tình tiết lâm ly bi đát. Câu chuyện kể về chàng đại hiệp Vương Hồ Vũ yêu nàng tiểu thư Phùng Cẩm Loan, nhưng nàng được hứa gả cho người khác. Đoạn cuối là Vương Hồ Vũ đưa nàng và vị hôn phu về Bạch Mã Sơn để cử hành hôn lễ. Tại đây, vì bảo vệ người yêu, Vương Hồ Vũ bị tử thương còn Phùng Cẩm Loan đã bị mù mắt nên không hề biết chàng đã vĩnh viễn ra đi. Nàng cùng vị hôn phu đi về Bạch Mã Sơn còn chàng yên lòng nhắm mắt khi tin rằng nàng sẽ hạnh phúc bên chồng.

Tui nhớ tới tuồng cải lương này vì nhớ một ngày mùa thu tui đã lên Bạch Mã Sơn.

Bạch Mã quanh năm chìm trong mây trắng - Ảnh: Laura Harvey trên trang Khám phá Huế

Chùa Phi Lai đẫm máu

Nói đến chùa Phi Lai ở Biên Hòa, tui nhớ đến một ngôi chùa Phi Lai khác cách nơi đây tới gần 300 km. Đó là chùa Phi Lai ở Ba Chúc, Tri Tôn, tỉnh An Giang.

Chùa Phi Lai ở Ba Chúc, Tri Tôn. Ảnh: kienthuc.net.vn

Hơn hai mươi năm trước, nhân dịp cùng dự một hội thảo ở Cần Thơ, anh bạn cùng đi đề nghị tôi cho xe qua Tri Tôn để anh thăm nhà, và thăm mộ thân sinh nhân dịp tiết thanh minh.

Chùa Phi Lai ở Biên Hòa

Ở Việt Nam có tới mấy ngôi chùa mang tên Phi Lai. Chỉ riêng ở An Giang có đến 2 ngôi: chùa Phi Lai ở Tịnh Biên và chùa Phi Lai ở Tri Tôn. Ở Phú Yên (nay là Đắk Lắk) có chùa Phi Lai ở huyện Tây Hòa. Ở Nam Định có chùa Phi Lai ở huyện Ý Yên. Còn ở Hà Nam có Địa Tạng Phi Lai tự ở huyện Thanh Liêm...

Nghe tên Phi Lai ta lại liên tưởng đến cụm từ Phi lai phi khứ, đúng như lời giải thích về tên Địa Tạng Phi Lai tự: Địa Tạng Phi Lai, nghĩa là Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát luôn luôn đến nơi này, cũng có thể không bao giờ đến nơi này. Mà nơi nào Đức Địa Tạng không quay lại nghĩa là nơi đó hóa Phật.

Biên Hòa cũng có chùa Phi Lai. Xuất xứ của tên Phi Lai này gắn chặt với vị hòa thượng đã sáng lập ngôi chùa và quê huơng Phú Yên của ông.

Chùa Phi Lai, sáng mủng 3 Tết Bính Ngọ

Con cá gì đây?

Bạn có thấy tảng đá bự mà tui đang đứng kế bên hông? Bạn thấy nó giống cái gì?Cụ thể hơn, tui nói là nó giống con cá. Điều mà tui muốn đố bạn là nó giống con cá gì?

Chuyện về tấm bảng đồng ở đình Minh Hương Gia Thạnh

Đình Minh Hương Gia Thạnh là một trong những ngôi đình xưa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Cụ Vương Hồng Sển viết: Một ngôi chùa liên hệ rất nhiều đến lịch sử là chùa Minh Hương Gia Thạnh, lập năm Kỷ Dậu (1789) do di thần Minh mạt và con cháu Minh Hương, dựng trong Chợ Lớn (Sài Gòn thời đó), để di dưỡng tinh thần yêu cố quốc, mến quê hương, chùa nầy đến nay khói hương không dứt, được tiếng khéo tu bổ, khéo săn sóc nhứt trong vùng.

Cổng đình Minh Hương Gia Thạnh

Chùa Tân Quang, Xuân Bính Ngọ

Chùa Gò Sỏi vốn là một ngôi chùa cổ. Cách đây khoảng 200 năm tại khu đất gò sỏi thuộc ấp Cầu Hang xã Hóa An, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, nhân dân trong làng xây dựng nên một ngôi chùa. Thế nên Chùa thường được gọi là Chùa Làng hay Chùa Gò Sỏi.

Thập niên 1970, 1980 nơi chùa tọa lạc gần điểm khai thác đá nên thường bị rung chuyển, sập ngói. Do vậy, năm 1984 dân làng đã làm lễ dời chùa Gò Sỏi về ấp An Hòa, cũng thuộc xã Hóa An và lấy tên là chùa Tân Quang.

Theo thời gian, chùa xuống cấp dần. Tháng 01/2010, ngôi bảo điện chùa Tân Quang được xây dựng lại và chùa được đại trùng tu cho đến ngày hôm nay.

Chùa Tân Quang sau đại trùng tu. Ảnh: Phạm Hoài Nhân, năm 2018

Ngày xưa có tỉnh Phước Tuy

3 bài viết gần đây tui viết về những điểm nổi tiếng ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ là Phước Tỉnh, Phước Hải và Phước Bửu. Cả 3 địa danh đều bắt đầu bằng chữ Phước. Còn hơn vậy nữa, rất nhiều địa danh khác ở Bà Rịa - Vũng Tàu cũng bắt đầu bằng Phước. Đến nỗi người ta phải đặt câu hỏi: Vì sao nơi đây nhiều Phước quá vậy? 

Vũng Tàu xưa thuộc tỉnh Phước Tuy

Ờ, cái chuyện này kể ra cũng có nguồn gốc xa xôi. Nếu chúng ta tìm hiểu sẽ biết rằng trước năm 1975 tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có tên là Phước Tuy, tỉnh lỵ là Phước Lễ. Xưa hơn nữa, thời nhà Nguyễn đã có phủ Phước Tuy. Phủ Phước Tuy lúc bấy giờ bao gồm các đơn vị hành chính cấp dưới mà tiêu biểu nhất là huyện Phước An. Huyện Phước An chính là tiền thân trực tiếp của phần lớn diện tích tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay. Ông bà, cha mẹ đã có họ Phước rồi nên con cháu tất nhiên phải mang họ Phước luôn!

Phước Bửu, biển gọi rừng xanh

Từ bãi biển Phước Hải, nếu tiếp tục đi theo bờ biển về hướng Đông Bắc ta sẽ tới Hồ Tràm. Mặc dù được biết tới sau Vũng Tàu, Long Hải khá lâu nhưng ngày nay Hồ Tràm là điểm du lịch biển nổi tiếng bậc nhất Việt Nam. Được kênh truyền hình CNN (Mỹ) bình chọn là một trong những bãi biển hoang sơ đẹp nhất thế giới, Hồ Tràm hiện nay là "thủ phủ" của các resort 5 sao và các dự án bất động sản nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế.

Carmelina Beach Resort Hồ Tràm

Chùa Gò Kén, những chuyện thuở ban sơ

 Cây kén là cây gì trong tên chùa Gò Kén?

Chùa Thiền Lâm ở Tây Ninh có tên dân gian là chùa Gò Kén, lời giải thích cho cái tên này được người dân kể lại một cách thống nhất và rõ ràng: chùa nằm trên một cái gò đất cao mọc đầy dây kén, gọi là Gò Kén.

Chùa Gò Kén 2025. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Không ai thắc mắc hay nghi ngờ gì về xuất xứ cái tên Gò Kén hết, nhưng dây kén là dây gì thì nhiều người không biết (trong đó có tui).

Phước Hải, biển sóng dạt dào

 Người ta thường nói đi tắm biển Vũng Tàu để chỉ đến việc đi tắm ở vùng biển quanh Vũng Tàu. Gần Vũng Tàu là Long Hải, không đông du khách như Vũng Tàu nhưng cũng là bãi tắm nổi tiếng. Kỳ thiệt, nếu nhìn vùng ven biển trên bản đồ ta thấy Vũng Tàu rồi tới Phước Tỉnh mới tới Long Hải, và sát bên Long Hải còn có Phước Hải.

Biển Phước Hải. Ảnh: Phạm Hoài Nhân.

Trong 4 vùng biển này, trừ Phước Tỉnh ít có bãi tắm nổi tiếng, 3 nơi còn lại đều là những bãi tắm lý tưởng. Thế nhưng người ta thường nói đi tắm biển Vũng Tàu, Long Hải chớ ít ai nói tắm biển Phước Hải. Thực tế thì nhiều khi người ta đi tắm biển ở Phước Hải vẫn cứ tưởng là còn ở Long Hải, vì đường bờ biển của 2 nơi này liền nhau. Đi theo tỉnh lộ 44A (con đường dọc bờ biển) từ một bãi tắm ở Long Hải qua một bãi tắm ở Phước Hải hồi nào hổng hay.

Phước Tỉnh, 300 năm đi qua trên làng chài

Hồi xưa khi tui còn ở Long Khánh, kể cả trước và sau 1975 một chút, thỉnh thoảng lại nghe nhắc tới Phước Tỉnh. Không phải chuyện gì ghê gớm, chỉ là cá biển chở từ Phước Tỉnh lên Long Khánh, Xuân Lộc bán thôi. Nghe vậy thì biết nơi đó chắc là gần Long Khánh, Xuân Lộc và dân chuyên nghề đánh cá. Dân xứ đó chắc không đến nỗi nghèo, nhưng cũng không có sang, phải đầu tắt mặt tối đánh cá để mưu sinh. Gần gần Phước Tỉnh, những địa danh Vũng Tàu, Long Hải là nơi tắm biển, vui chơi nổi tiếng từ lâu chớ có ai nhắc tới chuyện đi Phước Tỉnh tắm biển đâu?

Ghe tàu nhỏ chuyển hàng đánh bắt lên bến ở Phước Tỉnh. Ảnh: Vietnam.vn

Bẵng đi một thời gian dài, Phước Tỉnh bỗng được biết đến với nhiều danh xưng như là làng chài tỷ phú, làng chài giàu nhất Việt Nam,... Sao giàu vậy? Chuyện đánh cá là một phần, nhưng Phước Tỉnh là làng chài xưa đã 300 năm, sao xưa giờ không phải mà bây giờ lại là tỷ phú. Tò mò quá, tui tới đó chơi và tìm hiểu thêm thông tin.

Tấm bia đá trên lưng rùa ở chùa Gò Kén

Bước vào chùa Gò Kén, ta sẽ thấy ngay trong sân chùa trước chánh điện một con rùa mang bia đá trên lưng.

Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Điều lạ là trên bia ngoài một số chữ Hán như thường thấy trong các công trình tín ngưỡng cổ, người ta lại thấy những chữ tiếng Pháp. Bia này là gì và những chữ trên đó có ý nghĩa gì?

Chùa Gò Kén - Tây Ninh

 Tui biết chùa Gò Kén đã lâu, trong ký ức của tui đây là ngôi chùa ở hơi xa trung tâm thị xã Tây Ninh và không có gì nổi bật. Vì vậy, gần đây thấy hầu hết các tour du lịch Tây Ninh đều có mục tham quan chùa Gò Kén thì tui nghĩ bụng chắc tại Tây Ninh không có điểm tham quan hấp dẫn nào ngoài núi Bà Đen và Tòa Thánh Cao Đài nên người tổ chức mới điền thêm chùa Gò Kén vô cho nó... kín tour, chớ ở đây đâu có gì đặc sắc.

Tam quan chùa Gò Kén hiện nay. Ảnh: Giang Phương, báo Thanh niên

Tịnh xá Ngọc Xuân - Nơi cưu mang những phận người cơ nhỡ

Du khách đến viếng thăm Long Khánh những năm gần đây thường được giới thiệu 3 ngôi chùa nổi tiếng là chùa Ruộng Lớn, chùa Huyền Trang và tịnh xá Ngọc Xuân. Cả 3 ngôi đều không phải là chùa cổ mà mới được tạo dựng chưa lâu. Chùa Ruộng Lớn khai sơn năm 1984, chùa Huyền Trang năm 2009 và Tịnh xá Ngọc Xuân năm 2015. Chùa Ruộng Lớn được biết đến với kiến trúc và cảnh quan đặc sắc, còn chùa Huyền Trang và tịnh xá Ngọc Xuân có kiến trúc và cảnh quan không quá nổi trội nhưng được biết đến là nơi cưu mang những phận người cơ nhỡ, trong đó chùa Huyền Trang nhận nuôi nhiều trẻ mồ côi còn tịnh xá Ngọc Xuân nhận chăm sóc cho người già neo đơn, không nơi nương tựa.

Tịnh xá Ngọc Xuân.