Bia điện Nam Giao hiện nằm trong quần thể hệ thống Trưng bày ngoài trời và không gian tưởng niệm tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Hiện vật quý hiếm này là một minh chứng cho lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Theo Đại Việt Sử ký toàn thư viết: “Giáp Tuất, năm thứ 15 (1154) tháng 9, vua ngự ra cửa nam thành Đại La xem đắp đàn Viên Khâu” (Nam Giao). Như vậy, chính vào thời Lý, đàn tế trời (còn được gọi là đàn Hoàn Khâu hay Viên Khâu) đã được lập tại kinh đô Thăng Long.
Sang đời vua Lê Thần Tông (1619 - 1643) đã cho khôi phục các nghi lễ tế tại đàn này và gọi là Nam Giao. Cũng theo Đại Việt Sử ký toàn thư: “Trước đây, đàn Nam Giao đã có điện, nhưng quy mô còn nhỏ hẹp. Đến đây Vương sai làm thêm.
Nhà chính điện thì cột vuông, lát nền bằng đá, trong sàn ngoài sàn đều xây đá, cột, rường, hoành, rui đều sơn son thếp vàng, quy mô chế độ mới mẻ rực rỡ. Vương lại sai từ thần là bọn Hồ Sĩ Dương làm văn khắc vào đá để ghi lại việc này”
Khi triều Nguyễn chuyển kinh đô vào Huế, đàn Nam Giao ở Thăng Long không được tổ chức tế lễ nữa. Năm 1804, đàn Nam Giao bị dỡ bỏ để lấy gạch ngói xây thành. Tại đây, chỉ còn sót lại nhà bia và tấm bia này.
Tấm bia đã được Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp chuyển về, đặt tại sân vườn Bảo tàng Louis Finot vào năm 1947 - nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Bia điện nam giao - Bảo vật quốc gia có kích thước lớn: cao 287 cm rộng 157 cm, gồm hai phần: bia (Thân bia hình chữ nhật) và đế bia. Ảnh: Hồng Nhung
Bảo tàng Lịch sử quốc gia cho biết; phần bia có trán bia hình bán nguyệt, chạm nổi đôi rồng chầu mặt trời. Phía trên được chạm nổi 5 chữ Hán “Nam Giao điện bi kí” (南郊殿碑記) hai diềm bên chạm nổi hình rồng, phượng. Ảnh: Hồng Nhung
Đế bia hình khối chữ nhật, 4 mặt chạm nổi với đề tài trang trí hình kỳ lân, sư tử, hoa lá bằng kỹ thuật chạm khắc tinh xảo. Ảnh: Hồng Nhung
Minh văn chữ Hán được khắc trên một mặt, với nét chữ chân phương, rõ ràng, điển hình của thư pháp thời Lê Trung Hưng do TS. Nguyễn Tiến Triều soạn thảo, TS. Hồ Sĩ Dương nhuận chính. Nội dung văn bia nêu rõ chức năng, vị trí của đàn Nam Giao và lễ Tế Giao là vào năm Nguyên Đán, vua cùng quần thần nghênh tế ở đây, cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, giữ vững nền thịnh trị của các triều đại. Ảnh: Hồng Nhung
Bia điện Nam Giao là hiện vật quý hiếm thời Lê Trung Hưng còn lưu giữ được cho đến nay.
Với giá trị lịch sử - nghệ thuật đặc biệt, Bia điện Nam Giao đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 2382/QĐ-TTg ngày 23.12.2015.
Hồng Nhung
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét