Có những loài cây mang tên Bò

Khi tò mò tìm hiểu, tui thấy có rất nhiều loài cây mang tên chó, mèo, heo... Tui nghĩ cũng sẽ có rất nhiều loài cây có tên liên quan đến con bò. Vậy mà ngạc nhiên chưa, ChatGPT chỉ tìm được một loài cây có tên bò thôi. Đó là cây móng bò.

Cây móng bò ở công viên Nguyễn văn Trị, phường Trấn Biên, Đồng Nai

Khách đến chơi nhà

Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước

Em đến tôi một lần

(Bến Xuân - Văn Cao)

Nhà tui không phải bên chiếc cầu soi nước, trước mặt nhà tui là một rừng cây xanh tốt, có những trũng nước. Ở đó bọn ếch nhái sinh sống rất nhiều. Vào mùa mưa như hiện giờ, chúng thường lang thang ra khỏi đám rừng để... vô nhà tui chơi.

Đám rừng phía trước nhà tui

Có những loài cây mang tên Heo

Khi nghĩ về những loài cây có tên liên quan đến heo/lợn, tui nghĩ ngay tới tên hoa cứt lợn.

Đây là hình ảnh những bông hoa sắc màu tươi tắn ở khu du lịch Bửu Long. Chắc hầu hết mọi người đều nhận ra đó là bông ngũ sắc, hay còn gọi là bông trâm ổi. Đó là 2 cái tên thông dụng (ở miền Nam - tui nghĩ vậy, vì tui nghe mọi người kêu tên này nhiều nhất).

Có những loài cây mang tên Mèo

Trong số các loài thực vật mang tên động vật thì tên Chó xuất hiện nhiều nhất. Sau Chó thì chắc là Mèo. Và nói đến loại cây mang tên Mèo thì nhiều người nghĩ ngay đến cây Mắt mèo, thứ cây gây ngứa gắn liền với tuổi học trò nghịch ngợm.

Thật ra có tới 2 loại cây được gọi là Mắt mèo, trái dài có lông nhìn gần giống nhau. 

Thứ nhất là cây mắt mèo còn được gọi là mai dương, tên khoa học là Mimosa pigra, lá và hoa giống cây mắc cỡ. Cây này không gây ngứa hoặc ngứa rất ít. 

Cây mắt mèo - mai dương - Mimosa pigra, mọc hoang ở gần nhà tui

Có những loài cây mang tên Chó

Sau việc tìm hiểu các loài thực vật có tên liên quan tới trứng tui mới phát hiện rằng
thực vật (kể cả cây, bông, trái) mang tên liên quan tới động vật nhiều lắm. Chắc phải đến vài trăm. Chúng nhiều đến mức tui thấy không thể liệt kê hết trong một bài viết mà phải chia ra thành nhiều bài, mỗi bài kể đến các loài thực vật có tên liên quan đến một loài động vật nhất định mà thôi.

Trước hết, trong bài này tui lục lọi tìm kiếm các loại thực vật có tên liên quan tới Chó. Xin kể ra như sau:

1. Cây chó đẻ: Đây là cái tên quen thuộc mà tui nghĩ tới đầu tiên. Cây này có tên đẹp là diệp hạ châu, vốn là loại cây thuốc nam quen thuộc (Phyllanthus urinaria), có hạt tròn nhỏ mọc dưới lá. Nghe nói có tên như vậy vì chó mẹ sau khi đẻ thường nhai lá cây này như một vị thuốc.

Tui đang mân mê lá cây chó đẻ

Khi cây... đẻ trứng

Khi nhắc đến cây trứng cá, tui bỗng nhớ tới một loài cây biết... đẻ trứng khác. Đó là cây trứng gà.

Trứng gà tức lê ki ma. Trái này xưa giờ tui vẫn kêu là ô ma, tên lê ki ma nghe nhiều qua bài hát Mùa hoa lê ki ma nở, còn tên trứng gà ít nghe hơn. Nghe nói rằng người ta gọi trái lê ki ma là trái trứng gà vì khi chín trái có màu sắc và hương vị giống tròng đỏ trứng gà khi đã luộc chín.

Trái trứng gà - lê ki ma

Vĩnh biệt cây trứng cá - Võ Hồng

Vĩnh biệt cây trứng cá là một truyện ngắn cảm động của Võ Hồng nói về đời sống gia đình, mà cụ thể là gia đình nhỏ bé của ông sau khi người vợ qua đời. Không biết ông sáng tác truyện này năm nào và in lần đầu tiên vào năm nào. Chỉ biết bản sau đây được trích từ tập Vùng trời thơ ấu, do NXB Trẻ xuất bản năm 1995. Trong tập sách này, Võ Hồng ghi: “Một số các truyện trong tập này, tác giả đã viết và đã đăng trên các tạp chí ở miền Nam trong giai đoạn 1960–1971.”

Trong truyện, tác giả để những kỷ niệm cụ thể của tuổi thơ tích tụ quanh cây trứng cá, rồi khi cây bị chặt, người đọc cảm thấy như một phần tuổi thơ cũng bị chặt theo.

Căn cứ theo nội dung truyện, nếu ta xem đây là tự truyện của tác giả và nhân vật tôi trong truyện là con gái út của ông thì thời điểm trồng cây trứng cá cô gái này 3 tuổi, đó là năm 1957. Thời điểm chặt cây trứng cá là 15 năm sau, tức 1972.

Phạm Hoài Nhân

Nhà văn Võ Hồng bên cạnh cây trứng cá, năm 1969. Nguồn ảnh: Vietsciences

Ôi, nhành cây trứng cá, tuổi thơ mau quá!

Vì nhiều lý do, cây trứng cá được coi là loài cây gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều người. Không phải thiêng liêng như cây đa đầu làng, không dàn trải mênh mang như lũy tre ôm ấp xóm quê, cây trứng cá... không là gì cả nhưng len lỏi trong từng nỗi nhớ trẻ con.

Cây trứng cá xuất hiện khá nhiều trong văn học nghệ thuật. Ta hãy cùng thông qua vài hình ảnh này để tìm hiểu xem cây trứng cá đã sống trong lòng người như thế nào.

Cây trứng cá ở gần nhà tui

Cây trứng cá: Nên coi là siêu thực phẩm hay loài xâm lấn thầm lặng?

Tui đang tính viết tiếp một bài về cây trứng cá với chủ đề cây trứng cá gắn liền với tuổi thơ của nhiều người, thì bỗng nhiên đọc được một bài viết nêu lên vấn đề cây trứng cá là một loài cây xâm lấn, cần hạn chế.

Bài viết của Rachel Winks đăng trên CABI Digital Library ngày 15/8/2025, trong đó tác giả nêu rõ: Mặc dù cây trứng cá chưa trở thành một vấn đề phổ biến nghiêm trọng nhưng các chuyên gia y tế thực vật coi nó là một loại cỏ dại môi trường. Các quốc gia như Puerto Rico và Singapore liệt kê loài này là loài xâm lấn.

Thấy thông tin này khá thú vị, tui xin đăng lại tại đây để mọi người cùng tham khảo trước khi viết tiếp về "Ơi, nhành cây trứng cá, tuổi thơ mau quá!"

Cây Jamaican cherry (trứng cá) là siêu thực phẩm hay loài xâm lấn?

Cây Jamaican cherry (tức cây trứng cá, tên khoa học Muntingia calabura) có thể được xem là nguồn cung cấp dinh dưỡng dồi dào. Trái của loài cây này được đánh giá cao nhờ những lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe, do chứa hàm lượng lớn chất chống oxy hóa, chất xơ và các loại vitamin thiết yếu. Tuy nhiên, bản thân loài cây này lại có nguy cơ xâm lấn; chúng có khả năng phát tán nhanh chóng tại các môi trường sống mới (nơi không phải là quê hương bản địa) và gây hại cho hệ sinh thái tại địa phương.

Trái trứng cá chín trên cành cây. Nguồn ảnh: iStock

Bẻ một nhành cây, nhành cây trứng cá...

Có một loại trái cây ăn khá ngon, vị ngọt ngọt, mùi thơm thơm, con nít rất khoái ăn (người lớn và già như tui cũng khoái) nhưng không thể mua được. Lý do là... không ai bán, cho dù mua ngoài chợ, mua trong siêu thị hay mua online.

Trái này tròn tròn, nhỏ như viên bi. Cây mọc ở rất nhiều nơi tại miền Nam, đặc biệt ở khu vực gần nhà tui nhiều lắm, hái ăn thoải mái.

Đó là cây trứng cá.

Gà thùng rác ở Sydney

Ngay trong buổi sáng đầu tiên ở Sydney, tui đã hết sức ngạc nhiên thấy ở khu vực sân nơi mình ở có mấy con chim to như con cò lững thững đi tới đi lui. Tui chỉ Bùm và hỏi:

• Chim nhà ai nuôi hả con?

• À, không phải đâu ba. Đó là con Ibis, nó sống tự do chớ không có ai nuôi hết. Ở đây người ta còn kêu nó là Bin Chicken, tức là gà thùng rác, vì nó thường bươi thùng rác để kiếm ăn.

Ibis đi lững thững tự nhiên ở khoảng sân bên đường

Ký ức chùa Hoa Mai ở Sài Gòn - còn lại một hương hoa lạ

Mai Hoa Tự, tên ngôi chùa gắn với loài mai ấy mọc trên gò gần Chợ Lớn của Sài Gòn, ngôi chùa chỉ còn trong ký ức bời dằng dặc lịch sử đất ấy thời nào cũng là doanh trại quân đội.

Lạ, bởi Mai ở gò mai không phải thuộc về Mai thông thường ở Nam Bộ, loài ấy thuộc họ măng cụt, cây lâu năm thành cổ thụ, vút cao, hương hoa phảng phất, sắc hoa đẹp, nụ hoa nhỏ nhắn xinh xinh.

Mai Hoa Tự - tên ngôi chùa gắn với loài mai ấy mọc trên gò gần Chợ Lớn - Sài Gòn, ngôi chùa chỉ còn trong ký ức bời dằng dặc lịch sử đất ấy thời nào cũng là doanh trại quân đội.

Chùa Sổ - từ đạo quán, Đạo giáo đến di tích quốc gia

Chùa Sổ còn là kho tàng văn hóa, lịch sử, nơi mỗi pho tượng, tấm bia hay di vật đều kể lại câu chuyện về tinh thần hiếu nghĩa và khát vọng sống thiện của người xưa.

Tượng Tam Thanh chùa Sổ. Ảnh: Kế Hưng

Ngôi chùa mang trong mình dấu ấn tôn giáo độc lạ và lịch sử lâu đời trong nhiều thời kỳ đã gắn bó mật thiết với bao thế hệ cư dân ven đô. Không ồn ào, phô trương, chùa Sổ lặng lẽ như một chứng nhân, lưu giữ lớp trầm tích văn hóa của mảnh đất Thăng Long - Hà Nội.

Ăn bánh xèo dế cơm mùa dế lụt xứ Quảng

Mùa mưa lụt ở xứ Quảng từng là mùa của những con dế cơm bò ra khỏi hang, cũng là mùa lũ trẻ theo cha ra bãi biền bắt dế. Món dế chiên giòn, bánh xèo dế cơm gợi nhớ ký ức bên bếp lửa.

Bánh xèo nhân dế, tôm, thịt thơm ngon, hấp dẫn ngày mưa - Ảnh: Tác giả cung cấp

Truyền thuyết Bà Rịa và địa danh Bà Rịa

Nguyễn Đình Thống là một nhà nghiên cứu lịch sử chuyên sâu về Nam Bộ, đặc biệt là lịch sử Bà Rịa – Vũng Tàu và Côn Đảo. Ông có học vị Tiến sĩ khoa học lịch sử, từng công tác tại Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bà Rịa – Vũng Tàu và giữ vai trò lãnh đạo trong Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Hiện nay ông là phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TPHCM.

Bài viết công phu về Truyền thuyết Bà Rịa và địa danh Bà Rịa sau đây của ông đã được trình bày trong hội thảo khoa học về nhân vật Bà Rịa và ngôi mộ bà Rịa ở Long Điền, đăng lại trên tạp chí Thông tin Khoa học Công nghệ Bà Rịa - Vũng Tàu số 4-1998, sau đó được nhiều nguồn khác đăng lại như Tạp chí Xưa & Nay, Khoa Văn học trường Đại học KHXN & NV TPHCM... Nội dung bài viết sau đây được dẫn lại từ website Khoa Văn học trường Đại học KHXN & NV TPHCM ngày 21/9/2012.

---

“Bà Rịa ở địa đầu biên giới trấn Biên Hòa, là đất có danh tiếng, cho nên các phủ phía Bắc có câu ngạn rằng, “cơm Nai Rịa - cá Rí Rang” ấy là lấy xứ Đồng Nai mà Bà Rịa đứng đầu mà bao gồm cả Bến Nghé, Sài Gòn, Mỹ Tho, Long Hồ vậy”. Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức đã chép như vậy. Gần đây, tin tức về những hoạt động thiết thực kỷ niệm 300 năm Đồng Nai - Biên Hòa, 300 năm Sài Gòn, thành phố Hồ Chí Minh khiến các độc giả Bà Rịa - Vũng Tàu cũng thảo luận thật sôi nổi một vấn đề: lịch sử hình thành vùng đất Bà Rịa - Vũng Tàu và nguồn gốc địa danh Bà Rịa. Sau cuộc tranh luận hết sức sôi động suốt một ngày ròng tại cuộc Hội thảo khoa học ngày 25-9-1998 do Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức về Nhân vật chí tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, chúng tôi lại được tham dự cuộc hội thảo rất thú vị về ngôi mộ bà Nguyễn Thị Rịa do huyện ủy Long Đất tổ chức ngày 7-10-1998 tại xã Tam An, truyền rằng đó là nơi bà có công khai hoang, lập làng và bà mất ở đấy. Và quả là ít có một nhân vật lại có trong nhiều truyền thuyết như Bà Rịa.

Cổng khu di tích Mộ Bà Rịa. Ảnh: Báo Thanh niên

Mộ Bà Rịa ở Long Điền

Ở Long Điền có khu di tích Mộ Bà Rịa. Nơi đó có mộ của bà Nguyễn thị Rịa, - được cho là người mà tên đã được đặt cho vùng đất Bà Rịa - có đền thờ bà và có tượng đài kỷ niệm.

Bàu Thành: Dấu tích cổ ở Nam bộ từng là nơi huấn luyện voi chiến

Bàu Thành (Long Điền, TP.HCM) là di tích cổ gắn với thành lũy xưa, từng là nơi huấn luyện voi chiến và giữ vai trò quan trọng trong quá trình mở cõi phương nam của người Việt.

Bàu Thành, nơi huấn luyện voi chiến

Hồ Bàu Thành ở xã Long Điền (TP.HCM), không chỉ là một thắng cảnh tự nhiên mà còn được xem là di tích cổ xưa nhất của người Việt ở Nam bộ, gắn liền với quá trình khai hoang, mở cõi phương nam dưới thời các chúa Nguyễn. Nơi đây vừa là chứng tích quân sự, vừa là biểu tượng của ý chí bền bỉ của lưu dân Việt trong buổi đầu đặt chân đến vùng đất mới.

Tái hiện đàn voi tắm hồ xong đi lên bờ. ẢNH: NGUYỄN LONG

Ngôi đình giữa trung tâm TP.HCM giữ nguyên 5 sắc phong triều Nguyễn hơn 170 năm

Đình Nam Chơn ở quận 1 cũ, TP.HCM là nơi lưu giữ 5 sắc phong triều Nguyễn thời vua Tự Đức từ năm 1853, mang giá trị lịch sử hơn 170 năm.

Sắc phong triều Nguyễn - "báu vật" quý của đình Nam Chơn

Giữa trung tâm TP.HCM nhộn nhịp, đình Nam Chơn hiện ra như một không gian tách biệt, lưu giữ những giá trị văn hóa xưa. Nơi đây còn bảo tồn 5 sắc phong triều Nguyễn từ năm 1853 - những "báu vật" có niên đại hơn 170 năm.

Đình Nam Chơn là ngôi đình cổ giữa trung tâm TP.HCM còn lưu giữ 5 sắc phong triều Nguyễn. ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Lăng mộ tướng quân Châu văn Tiếp ở Hắc Lăng

Danh tướng Châu văn Tiếp - một trong Gia Định tam hùng thời chúa Nguyễn Ánh - quê quán ở Phù Mỹ, Bình Định (là quê nội tui luôn đó nghen!), sinh sống ở Phú Yên, theo Nguyễn Ánh bôn ba chinh chiến khắp nơi, rồi tử trận tại Vĩnh Long. Ấy vậy nhưng ngôi mộ của ông không nằm ở bất cứ nơi nào trong các nơi kể trên, mà nằm ở Hắc Lăng, thuộc huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Khi đến viếng mộ ông ở Hắc Lăng, tui thắc mắc điều này lắm.

Mộ tướng quân Châu văn Tiếp. Dòng chữ trên bia là Lâm Hải quận công Chu Văn Tiếp chi mộ. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Ngôi chùa hơn 180 năm tuổi dưới chân núi Thùy Vân, gắn với truyền thuyết 'rồng nghỉ chân'

Chùa Long Bàn - ngôi chùa hơn 180 năm tuổi nằm cuối dãy núi Thùy Vân gắn với truyền thuyết "cửu long chầu" vẫn giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc cổ thời Nguyễn.

Tại sao gọi là chùa Long Bàn?

Đến mảnh đất Long Điền (TP.HCM), chỉ cần hỏi thăm về chùa Long Bàn, hầu như ai cũng có thể tận tình chỉ lối. Bởi, ngôi chùa hơn 180 năm tuổi này không chỉ là di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia mà còn là "chùa làng" thân thuộc của bao thế hệ nơi đây.

Phù điêu rồng chầu ở ngôi chùa hơn 180 năm tuổi - một nét đẹp điển hình của kiến trúc truyền thống Phật giáo thời Nguyễn tại Long Điền. ẢNH: TRẦN TIẾN

Châu văn Tiếp trong Sông Côn mùa lũ

Nhắc đến sự xuất hiện của nhân vật Châu văn Tiếp trong tiểu thuyết lịch sử không thể bỏ qua tiểu thuyết Sông Côn mùa lũ của Nguyễn Mộng Giác. Trong bộ Gia Long tẩu quốc của Tân Dân Tử, Châu văn Tiếp được lý tưởng hóa thành một con người nghĩa khí, trang dũng tướng võ nghệ cao cường, thậm chí là một vị thần trên thượng giới được đầu thai xuống trần để phò vua giúp nước. Trong Tây Sơn tam kiệt của Vũ Thanh, Châu văn Tiếp là hào kiệt của một gia tộc võ học lẫy lừng, người kế thừa dòng họ võ tướng này nhưng chọn con đường khác với nhà Tây Sơn. Còn trong Sông Côn mùa lũ của Nguyễn Mộng Giác, Châu văn Tiếp chỉ là một nhân vật khá nổi trội trong dòng chảy lịch sử với những chọn lựa đúng sai (mà dưới góc nhìn của tác giả tiểu thuyết thì sai nhiều hơn) và ưu nhược điểm của mình.

Bìa sách Sông Côn mùa lũ, NXB Hội Nhà văn, bản phát hành năm 2017

Cao thủ võ lâm Châu văn Tiếp qua tiểu thuyết võ hiệp

Trong bài trước, tui đã kể chuyện danh tướng Châu văn Tiếp qua bộ tiểu thuyết lịch sử Gia Long tẩu quốc - Hoàng tử Cảnh như Tây - Gia Long phục quốc của Tân Dân Tử, xuất bản đầu thập niên 1930. Bữa nay xin kể tiếp chuyện cao thủ võ lâm Châu văn Tiếp qua bộ tiểu thuyết lịch sử Tây Sơn tam kiệt của Vũ Thanh, xuất bản đầu thập niên 2010.

Trước hết xin được nói qua về tác giả Vũ Thanh và bộ tiểu thuyết Tây Sơn tam kiệt

Vũ Thanh và bộ tiểu thuyết Tây Sơn tam kiệt

Tác giả Vũ Thanh ký tặng sách ở TPHCM. Ảnh: Vũ Thanh

Chuyện tình của tướng quân Châu văn Tiếp qua... tiểu thuyết

Châu văn Tiếp là một danh tướng, một khai quốc công thần thời chúa Nguyễn Ánh. Ông đã từng được người đời xưng tụng là một trong Gia Định Tam Hùng (hai người còn lại là Võ Tánh và Đỗ Thanh Nhơn). Với vai trò nổi bật, trong những câu chuyện lịch sử về Gia Long - Nguyễn Ánh, hành trạng của Châu văn Tiếp được nhắc đến rất nhiều. Ở đây tui muốn nhắc đến một bộ tiểu thuyết như vậy. Đó là bộ truyện lịch sử về vua Gia Long của Tân Dân Tử.

Lăng mộ Châu văn Tiếp ở Hắc Lăng, Long Điền

Châu văn Tiếp - Dấu xưa của một danh tướng

Từ Bà Rịa đi theo quốc lộ 55 về hướng Long Điền, đến chợ An Ngãi rẽ phải theo con đường nhỏ khoảng 1 km người ta sẽ bắt gặp một khu lăng mộ bề thế. Đó là Lăng Quận công Châu văn Tiếp.

Lăng quận công Châu văn Tiếp. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Cách đó không xa, khoảng 500 met theo đường đi bộ là một ngôi đình trang nghiêm. Đó là đình thần Hắc Lăng, thờ 2 vị thần là Châu văn Tiếp và Nguyễn Diên.

Nhà thờ Mồ kính các vị tử đạo Bà Rịa - Biểu tượng của lòng trung thành với đức tin Công giáo

Nhà thờ Mồ, hay Trung tâm Hành hương Nhà thờ Mồ kính các vị tử đạo Bà Rịa, là tên gọi quen thuộc của một nhà nguyện nhỏ nằm cách nhà thờ Chánh tòa Bà Rịa độ 300 mét về hướng tây nam, được xây trên phần mộ của gần 300 chứng nhân đã chết vì đức tin…

Chợ ở đường lên chùa

Chùa Cổ Thạch là một ngôi chùa cổ, khai sơn từ năm 1835, nằm trên một ngọn đồi cao khoảng 64 m, cạnh bãi biển Cà Dược. Nơi đây không chỉ là một ngôi chùa mà là một quần thể kiến trúc, am, điện, cốc được xây dựng rải rác, liên hoàn trên khu đồi đá rộng hơn 4 hecta. Ngôi chính điện nằm xen lẫn với những tảng đá to dựng đứng, kế đó là các nhà thiền, từ đường, nhà tổ, gác chuông, lầu trống, am cốc thờ tự... Đây là điểm tham quan hấp dẫn du khách, đặc biệt là những người đến bãi biển Cổ Thạch để ngoạn cảnh, tắm biển.

Đường lên chùa

Nhà thờ Vị Hưng, một ngôi giáo đường độc đáo

Nằm bên bờ kênh Xáng Xà No, nhà thờ Vị Hưng (giáo phận Cần Thơ) ấn tượng bởi lối kiến trúc giao thoa Đông - Tây ít gặp. Với hệ thống mái ngói nhiều tầng và các mái đầu đao cong vút lấy cảm hứng từ đình chùa Việt Nam, mang tinh thần hội nhập văn hóa trong kiến trúc Công giáo. Bên cạnh đó, công trình vẫn giữ những nét đặc trưng của kiến trúc phương Tây qua các chóp nhọn vươn cao, cửa sổ và hệ thống cửa kính màu đón ánh sáng tự nhiên.

Bàng biển

Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Hình trên chụp ở ven biển Cổ Thạch, phường Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng (ấy, viết cho đúng với địa danh hành chính bây giờ, chớ viết cho quen thuộc dễ hiểu thì là ở huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận).

Cây trong hình là cây bồng bồng (có khi còn gọi là lá hen hay bàng biển), tên khoa học là Calotropis gigantea, thuộc họ Thiên lý (Asclepiadaceae).

Tại Việt Nam, cây mọc hoang rất nhiều ở vùng đồi cát ven biển các tỉnh miền Trung và Nam Trung Bộ. Những hình này cũng chụp ở ven biển Cô Thạch.

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san

Lá phong trên quốc kỳ Canada

Nhắc đến lá phong, người ta lại nghĩ ngay tới Canada. Bởi vì chiếc lá phong là biểu tượng chính thức trên quốc kỳ Canada, được phê duyệt năm 1965).

Có nhiều lý do khiến cho chiếc lá phong xuất hiện trên quốc kỳ Canada, nhưng tui sẽ không bàn ở đây. Điều tui muốn nhắc là cây phong là cây bản địa cực kỳ đặc trưng của Canada.

Trên thế giới có khoảng 150 loài phong thì Canada sở hữu ít nhất 10 loài phong bản địa mọc tự nhiên. Trong đó nổi tiếng nhất là loài Sugar Maple (Acer saccharum - Phong đường), nguồn cung cấp siro phong nổi tiếng thế giới.

Kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

Năm 2026 đánh dấu tròn 300 năm ngày sinh của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (02/08/1726 – 02/08/2026). Ông là một trong những nhà bác học kiệt xuất, nhà tư tưởng lớn và là biểu tượng tri thức đồ sộ nhất trong lịch sử Việt Nam.

Tại kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 43 (tháng 10/2025), UNESCO đã chính thức thông qua Nghị quyết cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726-2026) cho đại diện Việt Nam và tỉnh Hưng Yên - Ảnh: VGP/Phương Nguyên

Cả thế giới ở Đà Lạt

Ở Đà Lạt không chỉ có phim trường Trung quốc, Mông Cổ, Nhật Bản như tui đã kể đâu nghen. Còn nữa!

• Muốn đi Hà Lan hay Bắc Âu: Hãy tới Fresh Garden Đà Lạt. Nơi đây ngập sắc hoa gợi nhớ đến làng quê Hà Lan. Điểm nhấn nổi bật tại đây là cối xay gió khổng lồ phủ đầy hoa, những ngôi nhà bằng hoa tươi, cùng các đại cảnh đồi hoa trải dài uốn lượn.

Rừng phong giữa lòng Đà Lạt

Nói đến điểm du lịch mang phong cách Nhật Bản ở Đà Lạt thì ngoài Hoàng Long Ohayo còn phải kể đến Khu Du lịch Lá phong, tại số 45 đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương.

Vườn Nhật Bản ở chân đèo Mimosa

Không chỉ có "phim trường" Trung quốc, Mông Cổ, ở Đà Lạt còn có phim trường Nhật Bản.

Nếu ở phía Tây Đà Lạt có đèo Tà Nung và cạnh đó là Mongo Land thì ở phía Đông, dưới chân đèo Mimosa là Hoàng Long Ohayo, điểm đến mang phong cách Nhật Bản.
Ohayo (おはよう) là câu chào hỏi trong tiếng Nhật, còn Hoàng Long là tên của nhà đầu tư nơi này (Hoàng Long Group).

Thảo nguyên Mông Cổ ở Đà Lạt

Như đã giới thiệu trong bài trước, nhiều khu vui chơi ở Đà Lạt hiện giờ được tạo như một phim trường để du khách đến chụp ảnh. Rất nhiều khu mang tên Tàu với khung cảnh Tàu, như Lạc Hư cổ trấn, Hiệp Khách quán, Lạc Tiên giới...

Sánh vai cùng các điểm đến Trung Hoa còn có điểm đến Mông Cổ. Đó là khu Mongo Land thu hút rất đông du khách.

Lão tiền bối đến Lạc Hư cổ trấn

Đà Lạt ngày nay có rất nhiều điểm du lịch mới (và điểm du lịch cũ được làm mới) khiến những người quyến luyến với Đà Lạt xưa sẽ ngỡ ngàng và tiếc nhớ khi tìm về chốn cũ.

Một trong những xu hướng tạo nên điểm du lịch mới là tạo nên các phim trường để du khách - nhất là giới trẻ - tới để check in, chụp hình sống ảo. Người hoài cổ tới đây sẽ thất vọng khi những gì xa xưa gắn với kỷ niệm của mình đã không còn nữa và buông lời chê trách: Tất cả đều là giả tạo! Thế nhưng với người trẻ, đây là những khung cảnh, những khung hình đẹp tuyệt vời.

Lạc Hư cổ trấn. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Trảng nước

Ở Đồng Nai có nhiều địa danh có chữ Trảng, như: huyện Trảng Bom, phường Trảng Dài (thuộc TP Biên Hòa cũ), ấp Trảng Táo (thuộc huyện Xuân Lộc cũ). Ngoài Đồng Nai thì có huyện Trảng Bàng (cũ) ở Tây Ninh.

Tự điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học) định nghĩa: Trảng là khoảng đất rộng giữa rừng hoặc giữa hai khu rừng. Bùi Đức Tịnh (trong Lược khảo nguồn gốc địa danh Nam bộ) thì giải thích: Trảng là chỗ trống trải vì không có cây mọc, ở giữa một khu rừng hay bên cạnh một khu rừng.

Nghĩ về 3 ngôi Chùa Bà Châu Đốc

Ở Việt Nam có tới 3 ngôi Chùa Bà Châu Đốc. Ngôi có thể coi là Chùa Bà Châu Đốc nguyên gốc chính là ngôi ở Châu Đốc, dưới chân núi Sam. Chùa Bà Châu Đốc 2 ở Nhà Bè và Chùa Bà Châu Đốc 3 ở quận 9 (các địa danh hành chánh Châu Đốc, Nhà Bè, quận 9 nói theo tên cũ cho dễ hình dung, lát nữa sẽ ghi địa chỉ mới cho chính xác).

Điều thú vị là cả 3 ngôi Chùa Bà Châu Đốc này không có ngôi nào thật sự là Chùa Bà Châu Đốc hết, kể cả ngôi Chùa Bà Châu Đốc zin!

Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam - Châu Đốc. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Thác Prenn thôi đã thôi rồi, nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta

Thác Prenn nằm bên QL 20, dưới chân đèo Prenn, ở cửa ngõ vô Đà Lạt, cách trung tâm Đà Lạt khoảng 10 km. Hồi nào giờ tui và gia đình vẫn thường ghé vô đây chơi trước khi vô Đà Lạt hoặc khi rời Đà Lạt thì ghé vô chơi một chút trước khi thẳng tiến về nhà. Giá vé vô cổng khu du lịch thác Prenn tăng dần theo thời gian, từ 10.000 đ/người năm 2000 lên 20.000 đ/người năm 2010, rồi 50.000 đ khoảng năm 2020 trở đi. Ừ thì cũng phải thôi, vật giá leo thang mà. Nếu mình vô đó chỉ ngắm thác, đi lang thang chụp hình thì giá đó hợp lý vì khu vực thác rộng mênh mông và vô vàn cảnh đẹp. Chỉ khi nào mình sử dụng thêm dịch vụ nào thì trả tiền thêm cho dịch vụ đó.

Chuyện cái linga

Từ lâu rồi, tui đã biết ở Cát Tiên có một bộ linga - yoni lớn nhất Việt Nam. Linga cao 2,1 met, yoni là một hình vuông mỗi cạnh 2,26 met. Bộ linga-yoni này không chỉ to nhất Việt Nam mà còn to nhất Đông Nam Á, được khai quật tại Cát Tiên năm 2006.

Vốn là người háo danh, thấy bộ linga - yoni này được phát hiện tại Cát Tiên, tui nghĩ ngay tới Vườn quốc gia Nam Cát Tiên thuộc tỉnh Đồng Nai quê mình, vậy là Đồng Nai có cái linga bự nhất. Tui... ngạo nghễ tự hào lắm!

Dè đâu hổng phải vậy, vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tới 3 tỉnh: Lâm Đồng, Đồng Nai, Bình Phước. Nam Cát Tiên thuộc Đồng Nai thiệt, nhưng nơi khai quật bộ linga-yoni nói trên (và nhiều cổ vật quý khác) là thánh địa Cát Tiên, thuộc tỉnh... Lâm Đồng. Vậy là Đồng Nai mất kỷ lục Linga bự về tay Lâm Đồng!

Từ Đài Liệt sĩ đến Tháp Trầm hương

Hình ảnh dưới đây chụp năm 2001, tui đang ngồi ở bãi biển Nha Trang trên đường Trần Phú. Phía sau lưng tui là Đài Tưởng niệm Liệt sĩ.

Năm 2004, UBND tỉnh Khánh Hòa quyết định xây dựng tại nơi đây một công trình kiến trúc nghệ thuật có tên là Hoa Biển. Đài Tưởng niệm Liệt sĩ được di dời đi nơi khác.

Chùa Bà Châu Đốc không ở Châu Đốc mà ở Nhà Bè

Người bình dân vẫn thường gọi Miếu Bà Chúa Xứ ở núi Sam, Châu Đốc là chùa Bà Châu Đốc. Độ nổi tiếng về linh thiêng của nơi này xin miễn bàn vì xưa nay hầu như dân miền Nam ai cũng biết. Nơi đây thu hút hàng triệu khách thập phương đến cúng viếng và cầu xin hàng năm (có thể là đông nhất Việt Nam).

Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam đã tồn tại hơn 200 năm rồi ở Châu Đốc. Thế rồi từ khoảng sau năm 1990, ở Nhà Bè có một ngôi miếu bỗng nhiên được người dân gọi là Chùa Bà Châu Đốc 2, . Sau đó ít lâu, lại thêm một ngôi chùa Bà khác xuất hiện ở Thủ Đức với danh xưng là Chùa Bà Châu Đốc 3.

Hồi lâu rồi, tui đã kể về chùa Bà Châu Đốc 3, bài viết tại đây. Bữa nay xin nói về Chùa Bà Châu Đốc 2.

Tên chính thức của nơi đây là Miếu Ngũ Hành, theo bảng ghi ở cổng chính. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

'Cung điện thạch nhũ' trong hang động mới phát hiện ở Phong Nha - Kẻ Bàng

Nằm trong vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, hang Thắng được các chuyên gia đánh giá hiếm thấy, chứa hệ thống thạch nhũ như cung điện, nhiều ngọc động kích thước lớn.

Ngày 3/6, Công ty Jungle Boss tiếp nhận thông tin phát hiện hang động mới từ một người đi rừng. Đội thám hiểm Jungle Boss lập tức phối hợp cùng Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng tiến hành tìm kiếm.

Sau 6 ngày thám hiểm, khảo sát, đoàn xác định hang dài 3 km và đặt tên hang Thắng (tiếng Anh: Victory Cave), theo tên của người dân địa phương đã phát hiện ra vị trí.

Lễ tống tiễn điều xui rủi trên biển Mỹ Long

Hàng trăm người dân, du khách tập trung về bãi biển Mỹ Long dự lễ Tống ôn, cúng biển để cầu may mắn, tống tiễn những điều xui rủi trong năm.

Lễ cúng biển Mỹ Long diễn ra từ ngày 20 đến 26/6 tại miếu Bà Chúa Xứ Mỹ Long, tỉnh Vĩnh Long. Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức rước Ông Nam Hải và lễ Tống ôn (còn gọi là tống tàu, tống quái) ra khơi cầu mong mưa thuận gió hòa.

Lễ hội được các thế hệ người dân Mỹ Long bảo tồn và lưu giữ trong hơn 100 năm qua.

Nhà thờ Khúc Tréo - nơi an nghỉ đầu tiên của linh mục Trương Bửu Diệp

Trước lễ tuyên phong Chân phước, nhà thờ Khúc Tréo - nơi an táng đầu tiên của linh mục Trương Bửu Diệp giai đoạn 1946-1969, đang chỉnh trang để đón các tín hữu và khách hành hương.

Nhà thờ Khúc Tréo nằm tại ấp Thành Thưởng, xã An Trạch, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu cũ (nay là xã An Trạch, tỉnh Cà Mau), cách nhà thờ Tắc Sậy khoảng 8 km. Họ đạo được thành lập năm 1920 với hơn 500 tín hữu, thuộc Giáo phận Cần Thơ.

Từ quốc lộ 1, khách hành hương phải qua phà ngang Kênh xáng Cà Mau – Bạc Liêu để đến nhà thờ Khúc Tréo. Đây là lối đi quen thuộc của giáo dân và những người đến viếng nơi từng gắn bó với linh mục Phanxicô Trương Bửu Diệp - người được tuyên Chân phước vào ngày 2/7.

Dập sào bắt cá - Nét đẹp trên dòng sông Tích

Mỗi khi mực nước sông Tích chảy qua vùng đất Tích Giang (xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội) xuống thấp, tục dập sào bắt cá lại rộn ràng diễn ra. Không chỉ tái hiện một phương thức đánh bắt xưa, hoạt động này còn lưu giữ ký ức văn hóa và bồi đắp sự gắn kết cộng đồng của cư dân làng cổ Tường Phiêu bên dòng sông Tích.

Đoàn người mang dụng cụ dập sào trên sông Tích, tạo nên khung cảnh vừa rộn ràng vừa đậm chất làng quê Bắc Bộ

Hủ tiếu Nam Vang

Trong hành trình xây dựng và phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh, ẩm thực luôn là một trong những dấu ấn thể hiện rõ nét tinh thần cởi mở, hội nhập của đô thị lớn nhất Việt Nam. Hủ tiếu Nam Vang là một trong những món ăn tiêu biểu cho sự giao thoa văn hóa đã làm nên bản sắc ẩm thực đa dạng của thành phố này.

Hủ tiếu Nam Vang mang đến trải nghiệm ẩm thực phong phú, kết tinh từ sự giao thoa văn hóa và những hương vị đặc trưng của vùng đất phương Nam. Ảnh: Nguyễn Luân/Báo ảnh Việt Nam

Ngôi chùa "4 không" ở Cù Lao Chàm

Nằm giữa mênh mang sóng nước Cù Lao Chàm, chùa Hải Tạng (xã đảo Tân Hiệp, TP. Đà Nẵng), từ lâu đã là điểm sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa tâm linh của người dân địa phương và nhiều du khách gần xa.

Tượng Bồ Tát Quan Âm tọa lạc giữa hồ sen trong khuôn viên Chùa Hải Tạng. Ảnh: Tiêu Dao

Bánh Ngải - Món ăn chứa đựng văn hóa, tâm linh sâu sắc của người Tày

Bánh ngải là món bánh truyền thống đã tồn tại từ bao đời nay, gắn liền với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng được người Tày gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo quan niệm dân gian, lá ngải cứu không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm, mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sức khỏe và may mắn

Sơmă Kơcham, nghi lễ thiêng giữ hồn làng của người Ba Na

Trong âm vang cồng chiêng và sắc màu văn hóa Tây Nguyên, lễ hội Sơmă Kơcham (Lễ cúng sân) của đồng bào Ba Na gửi gắm khát vọng về bình an, mùa màng no đủ và sự gắn kết cộng đồng - những giá trị đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thầy cúng từ nhà Rông tiến ra sân lễ, mở đầu nghi thức cầu mong thần linh phù hộ cho buôn làng bình yên, mùa màng tươi tốt.

Ngôi đền cổ ở Thanh Hóa thờ người thầy từng dạy học cho hai đời vua

Đền thờ Nguyễn Văn Nghi, tọa lạc tại phường Đông Tiến (tỉnh Thanh Hóa), tồn tại suốt hơn 400 năm và được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Ít ai biết rằng, ông là người thầy từng dạy học cho hai đời vua triều Hậu Lê.

Theo sử sách để lại, tướng công Nguyễn Văn Nghi thọ 69 tuổi (1515-1584), sinh ra trong một gia đình khoa bảng. Cha và anh của ông đều là những người giữ trọng trách trong triều đình.

Năm Giáp Dần (1554), niên hiệu Thuận Bình thứ 6 dưới triều vua Lê Trung Tông, ông đỗ Nhất giáp. Là người liêm chính, trọng khuôn phép, ông được Trịnh Kiểm tin cậy giao giữ chức Hiệu lý Viện Hàn lâm.

Khu đền thờ, lăng mộ Nguyễn Văn Nghi rộng gần 4 ha. Ảnh: Lê Dương

Cây bằng lăng phủ tím bên căn nhà gỗ ở Đồng Nai

Cây bằng lăng bên căn nhà gỗ ở Đồng Nai đang vào mùa hoa đẹp nhất, thu hút nhiều bạn trẻ, gia đình tìm đến chụp ảnh, lưu giữ khoảnh khắc hiếm có này.

Những ngày này, cây bằng lăng ở ấp Cầu Ván, xã Thống Nhất (TP Đồng Nai) bước vào mùa hoa nở rộ nhất. Sắc tím phủ kín tán cây bên căn nhà gỗ mộc mạc, tạo nên khung cảnh bình yên, thu hút nhiều người tìm đến chụp ảnh.

Không nằm trong khu du lịch hay điểm tham quan được đầu tư bài bản, nơi đây vẫn được nhiều người biết đến nhờ vẻ đẹp tự nhiên, bình dị của một góc quê.

Sức hút ở ghềnh đá đen hơn 400 triệu năm nơi miền Trung

Danh thắng Bàn Than ở TP. Đà Nẵng sở hữu những ghềnh đá đen độc đáo được hình thành từ hơn 400 triệu năm trước, đang có sức hút bởi vẻ đẹp kỳ lạ.

Danh thắng Bàn Than nằm phía Đông Bắc xã đảo Tam Hải, có hình dạng mặt bàn, với những ghềnh đá đen như than tạo nên vẻ đẹp kỳ lạ. (Ảnh NT)