Nằm sau khoảng sân gạch rộng, ngôi nhà cổ của gia đình ông Vũ Thạch Cảnh ở thôn Thạch Lỗi vẫn giữ được vẻ uy nghi dù đã hơn 100 năm tuổi. Căn nhà gồm 5 gian, mái ngói cũ nhuốm màu rêu phong, được dựng chủ yếu bằng gỗ lim. Chỉ một vài chi tiết hư hỏng sau này được thay thế bằng gỗ xoan.
Giá trị của ngôi nhà còn nằm ở những hình khối, họa tiết trang trí lá lật, tản vân... Sau hơn một thế kỷ, nhiều vật dụng trong nhà vẫn được gia đình gìn giữ cẩn thận như một cách lưu giữ ký ức của cha ông.
Cũng tại thôn Thạch Lỗi, ngôi nhà của ông Nguyễn Bá Kiệm đã có tuổi đời khoảng 140 năm. Căn nhà mang kiến trúc 3 gian, 2 chái với vật liệu chủ yếu là gỗ lim và gỗ xoan. Trải qua thời gian dài sử dụng, phần cửa cũ bị xuống cấp nên gia đình phải sửa lại với kinh phí khoảng 100 triệu đồng. Ngôi nhà rêu phong được lợp bằng ngói mũi truyền thống, phía trước là những chậu cây cảnh xanh tốt càng làm nổi bật vẻ cổ kính.
Ở thôn Phú Quân, ngôi nhà của ông Nguyễn Thế Trọng cũng đã tồn tại hơn một thế kỷ. Ngôi nhà được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX bởi ông nội của ông Trọng và hiện đã trải qua 5 thế hệ sinh sống. Ngôi nhà vẫn giữ nguyên kiến trúc 3 gian, 2 chái với mái ngói mũi hài và hệ thống cột lim chắc chắn.
Nhiều vật dụng xưa như chum nước, cối đá, hòm gỗ lim, tủ chè hay gian bếp cổ vẫn được lưu giữ gần như nguyên vẹn, tái hiện rõ nếp sinh hoạt của người dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ xưa.
Đối với gia đình ông Trọng, ngôi nhà không chỉ là nơi ở mà còn là di sản tinh thần. Qua nhiều thế hệ, con cháu luôn ý thức gìn giữ từng nếp nhà, từng vật dụng.
Giữ “hồn cốt” làng quê.
Những nét chạm khắc tinh xảo tại căn nhà của ông Nguyễn Bá Kiệm ở thôn Thạch Lỗi.
Theo thời gian, việc bảo tồn các ngôi nhà cổ ở xã Cẩm Giang đang gặp không ít khó khăn. Phần lớn những công trình này đều được xây dựng từ thời Nguyễn nên nhiều hạng mục đã xuống cấp do tác động của thời tiết, mưa bão và mối mọt.
Nhiều gia đình muốn sửa chữa nhưng chi phí bảo tồn theo kiến trúc nguyên gốc khá lớn. Trong khi đó, nhu cầu sinh hoạt hiện đại khiến nhiều hộ dân phải cải tạo hoặc xây mới nhà ở cho thuận tiện hơn. Chính vì vậy, không ít ngôi nhà cổ dần biến mất, những nếp nhà xưa gắn bó với ký ức làng quê cũng bắt đầu thưa vắng.
Anh Nguyễn Thanh Tùng, Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Cẩm Giang cho biết, hiện địa phương vẫn còn hơn 50 ngôi nhà cổ có giá trị về kiến trúc và lịch sử văn hóa. Nhiều ngôi nhà mang đặc trưng kiến trúc truyền thống với kết cấu vì kèo, mái ngói và hệ thống chạm khắc tinh xảo, phản ánh rõ nét đời sống văn hóa của người dân địa phương qua nhiều thời kỳ.
Tuy nhiên, công tác bảo tồn còn gặp nhiều trở ngại do sự xuống cấp tự nhiên theo thời gian. Một bộ phận người dân cũng chưa nhận thức đầy đủ về giá trị văn hóa, lịch sử của nhà cổ nên việc gìn giữ chưa thực sự được quan tâm đúng mức.
Anh Tùng cho biết, thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục rà soát, thống kê các ngôi nhà có giá trị tiêu biểu để tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân; đồng thời khuyến khích các hộ gia đình giữ nguyên kiến trúc truyền thống khi sửa chữa, cải tạo nhà ở. Việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ cũng được chú trọng thông qua các hoạt động ngoại khóa, tham quan thực tế nhằm giúp học sinh hiểu hơn về cội nguồn và giá trị văn hóa của những ngôi nhà cổ.
HUYỀN TRANG
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét