8 thg 11, 2026

Có những loài cây mang tên Khỉ

Loài cây mang tên Khỉ mà tui nghĩ đến trước tiên là cây Sọ khỉ. Nhớ hồi nẳm, khi tìm hiểu kỷ lục về cây to nhất Sài Gòn còn sống tui được biết đó là cây sọ khỉ có danh số 1552 trong Thảo cầm viên Sài Gòn. Tui bèn đi vô đó và chụp hình cây Sọ khỉ đó như sau.

Đây là cây sọ khỉ có danh số 1552.



Đường kính cây sọ khỉ này hơn 3 met, ở vị trí chiều cao 1,3 met. Chiều cao của cây là 40 met.

Cây Sọ khỉ có tên khoa học là Khaya senegalensis, thuộc họ Xoan (Meliaceae). Cây có tên là Sọ khỉ vì trái khi khô giống sọ con khỉ. Vỏ cây khi già bong vảy thành từng mảng nhỏ như các mảnh vảy ở vỏ ốc xà cừ nên cây còn có tên là cây Xà cừ.

Cây thứ hai có tên liên quan tới khỉ mà tui nghĩ tới là cây Xương khỉ. Nghe nói bộ đội ở rừng thấy khỉ bị gãy xương thường hái lá cây này nhai đắp vào chỗ xương gãy cho liền xương nên gọi là cây xương khỉ. Ngay cả đối với người, cây cũng có tác dụng hỗ trợ xương khớp (giảm đau nhức, hỗ trợ điều trị bong gân, gãy xương và giúp kích thích tái tạo xương). Chính tui cũng đã từng dùng cây xương khỉ sắc nước uống để trị đau nhức và có trồng cây này ở nhà để khi cần thì dùng.


Cây xương khỉ. Ảnh: caythuoc.org

Cây xương khỉ còn có tên là bìm bịp vì người ta cũng thấy chim bìm bịp mẹ dùng lá cây đắp cho chim con bị gãy chân, các tên khác là mảnh cộng, ưu độn thảo. Tên khoa học là Clinacanthus nutans, thuộc họ Ô rô. Đây là một loại cây thân thảo nhỏ, mọc thành bụi với chiều cao trung bình từ 1 m – 1.5 m, hoa có màu hồng, đỏ hoặc tím đặc trưng.

Những loại cây cỏ khác mang tên khỉ ít thông dụng hơn có thể kể:

Cây cỏ khỉ: cây này ở Việt Nam có tên thông dụng là mạch môn, tên tiếng Anh là Monkey grass nên có một số nguồn tiếng Việt gọi là cỏ khỉ. Mạch môn là một loại cây dược liệu, còn được gọi là lan tiên, mạch đông, mạch môn đông, tóc tiên hay cỏ lan. Tên khoa học Ophiopogon japonicus, thuộc họ Tóc Tiên (Ruscaceae).

Cây mạch môn có lá dài, nhỏ và mọc thành bụi xanh quanh năm. Ảnh: Nhà thuốc Long Châu

Cây con khỉ: tên thường gọi là cây hoàn ngọc. Cây con khỉ và cây xương khỉ nói ở trên thường dùng lẫn lộn tên với nhau. Cây con khỉ/hoàn ngọc là loại cây bụi cao từ 1 m đến 2 m. Thân cây khi còn non màu xanh lục và chuyển sang màu nâu khi già. Lá cây hình mũi giác, dài từ 12 đến 17 cm, có cuống lá từ 1,5 đến 2,5 cm. Cây này còn có tên cây con khỉ, xuân hoa, cây nhật nguyện. Tên khoa học là Pseuderanthemum palatiferum thuộc họ Acanthaceae.

Cây con khỉ. Ảnh: Nhà thuốc Long Châu

Cây củ khỉ: Còn được gọi là hồng bì núi, dương tùng, tên khoa học là Clausena indica (Dalz.) Oliv., thuộc họ cam – Rutaceae.

Cây bụi cao 2 - 2,5 m, cành non có màu tím đỏ hay đen đen.Cây thường mọc trên các núi đá vôi ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hòa Bình, một số tỉnh miền Trung…

Lá và rễ củ khỉ được dùng dưới dạng thuốc sắc để chữa cảm cúm, nhức đầu, đau bụng, tê thấp. Lá được giả nát đắp ngoài da chữa sai khớp, bong gân hoặc được dùng chưng cất lấy tinh dầu để xoa bóp.

Cây củ khỉ. Ảnh: baochinhphu.vn

Cây lông khỉ: Đây cũng là cây lông chó mà tui đã giới thiệu trong bài trước, cũng thường gọi là Lông culi, là loài dương xỉ thân gỗ (Cibotium barometz), phần gốc có lớp lông mịn màu vàng nâu giống như lông khỉ (hay lông chó, lông culi).

Cây lông khỉ

Các loài lan có nhiều hình dạng lạ lùng, trong đó có những loài có hình dạng giống khỉ nên được mang tên khỉ luôn. Có thể kể:

Lan khỉ: 
là một loài hoa có màu hồng tím đến tím, danh pháp khoa học là Orchis simia, thuộc họ Lan, chi Orchis. Tên Lan khỉ do hình dáng bên ngoài của hoa giống như thân hình một con khỉ.

Hoa lan khỉ. Ảnh:Wikipedia

Lan Mặt Khỉ (Dracula simia) là một loài lan hiếm và độc đáo đến từ các khu rừng sương mù ở vùng núi cao của Ecuador và Peru. Điều khiến loài cây này nổi bật chính là khuôn mặt của nó. Khi nở, hoa lan hiện rõ hình dáng của một khuôn mặt khỉ nhỏ với đầy đủ mắt, mũi, miệng. Chữ Dracula bắt nguồn từ chiếc cựa dài của lá đài gợi liên tưởng đến răng nanh của ma cà rồng, còn Simia trong tiếng Latinh có nghĩa là con khỉ.

Lan mặt khỉ (Dracula Simia). Ảnh: Facebook Cú mèo Thông thái

Điều thú vị bất ngờ là khi tìm hiểu về Lan Mặt khỉ tui mới biết rằng giống lan mặt khỉ Dracula Simia có nhiều biến thể khác nhau, ngoài ra còn nhiều giống lan khác có tên mặt khỉ nữa. Điểm chung là chúng có hình dáng rất giống mặt con khỉ!

Một loại lan mặt khỉ Dracula Simia khác. Ảnh: Amazon.com

Lan mặt khỉ Enaequalis. Ảnh: VTC News

Lan mặt khỉ Gigas. Ảnh: VTC News

Ngoài ra, trong các loài nấm cũng có loài mang tên khỉ. Đó là nấm Đầu khỉ. Nấm đầu khỉ có tên khoa học là Hericium erinaceus, là một loại thảo dược bổ sung phổ biến. Đây là một loại nấm lớn, màu trắng, trông giống như đầu khỉ hay bờm sư tử (nên còn có tên là nấm đầu sư tử). Do có màu sắc và mùi thơm dễ chịu, nấm đầu khỉ cũng được gọi là một loại “thịt trắng khác” vì đó là một nguồn protein thuần chay tuyệt vời.

Nấm đầu khỉ. Ảnh: baochinhphu.vn

Phạm Hoài Nhân

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét