22 thg 3, 2015

Có bao nhiêu ngôi chùa?

Có một dạo, tôi tỉ mỉ tẩn mẩn tìm xem ở Việt Nam có bao nhiêu ngôi chùa. Wikipedia cho con số khá chi tiết: có 14.775 ngôi chùa ở Việt Nam, tiếc là không thấy nói dẫn nguồn từ đâu.

Số thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam được công bố trong Hội nghị thường niên Hội đồng Trị sự Trung ương các ngày 26 và 27-12-2003 được tổ chức tại Thiền viện Quảng Đức (TP. Hồ Chí Minh) là : 14.401 ngôi tự viện, bao gồm:

  • 12.036 chùa Bắc tông
  • 539 chùa Nam tông Việt và Nam tông Khmer
  • 361 tịnh xá Khất sĩ
  • 467 tịnh thất
  • 998 niệm Phật đường
Chùa Quán Sứ ở Hà Nội là trụ sớ Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Từ đó đến nay có những ngôi chùa mất đi (rất ít), có những ngôi chùa xây mới (nhiều hơn). Tôi không có số liệu cập nhật đến 2015, nhưng có thể tạm kết luận là Việt Nam có khoảng 15.000 ngôi tự viện.

Ở đâu có nhiều chùa nhất?

Theo số liệu thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam các tỉnh, thành thì:
  • Hà Nội là nơi có nhiều tự viện nhất, với 1.792 ngôi.
  • Thành phố Hồ Chí Minh là nơi có nhiều tự viện thứ nhì với 1.121 ngôi (trong đó chùa Bắc tông: 1008, chùa Nam tông Kinh: 17, chùa Nam tông Khmer: 2, Tịnh xá: 41, chùa  Phật giáo Hoa: 53)
  • Thừa Thiên - Huế là nơi có nhiều tự viện thứ ba với 536 ngôi (trong đó chùa Bắc tông: 121, chùa Nam tông Kinh: 6, Tịnh xá: 2, Tịnh thất: 20, Chùa làng: 66, Niệm Phật đường: 321)
  • Đồng Nai là nơi có nhiều tự viện thứ tư với 478 ngôi (trong đó chùa Bắc tông: 260, Thiền viện: 8, Tu viện: 12, Tịnh xá: 38, Tịnh thất, thiền thất: 124, Niệm Phật đường: 33). Ngoài ra còn cón có 455 am cốc.
Nếu chú ý rằng trong số 536 ngôi tự viện ở Thừa Thiên - Huế có tới 321 ngôi Niệm Phật đường thì hóa ra số chùa ở Đồng Nai nhiều hơn hẳn ở Huế!

Ấy, những số liệu trên tôi lò dò tìm ra cách đây 3 năm rồi, nay ghi lại cho vui vậy thôi. Cái điều tôi muốn nói ở đây chính là điều tôi mới phát hiện hôm qua. Đó là:

Ở đâu có ít chùa nhất?

Nếu con số tự viện ở nơi có nhiều chùa (tự viện) nhất có thể xê xích chút ít, thì số tự viện của nơi ít chùa nhất rất chính xác. Bởi vì tỉnh có ít chùa nhất là... không có ngôi chùa nào.

Ở Việt Nam có 2 tỉnh không có ngôi chùa nào cả. Bạn biết đó là những tỉnh nào không?

Đó là tỉnh Lai Châu. Cơ khổ, trước năm 2003 thì Lai Châu vẫn có chùa, nhưng chùa nằm ở thành phố Điện Biên Phủ (lúc ấy thuộc Lai Châu), đến năm 2003 TP Điện Biên Phủ tách ra thành tỉnh Điện Biên thì Lai Châu không còn ngôi chùa nào cả. Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lai Châu cũng chưa có luôn! Dự kiến là ngày 27/03/2015 sắp tới sẽ diễn ra Đại hội thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lai Châu, rồi sau đó sẽ xúc tiến việc xây chùa cho người dân ở đây.

Tỉnh thứ hai ở Việt Nam chưa có chùa là Sơn La. Oái oăm thay, trong sách Đại Nam nhất thống chí có nhắc đến một ngôi chùa ở Sơn La, đó là chùa Chiền Viện. Được nhắc đến trong sách này ắt rằng thời đó đây phải là ngôi chùa lớn, thế nhưng giờ đây chùa đã bị phá hủy hoàn toàn. Còn Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Sơn La thì sao? Giáo hội này cũng chỉ mới vừa được thành lập năm ngoái, thông qua Đại hội Đại biểu Giáo hội Phật giáo tỉnh Sơn La lần thứ nhất ngày 17 và 18/01/2014. Như Lai Châu, sau khi có Tỉnh hội Phật giáo thì Sơn La sẽ xây chùa cho dân.

Không có chùa, người dân Sơn La tụ tập lễ Phật ở nhà riêng của dân

Phạm Hoài Nhân