Đường hầm xuyên lòng đất Vịnh Mốc như mê cung

Di tích lịch sử Địa đạo Vịnh Mốc với hàng nghìn mét đường hầm dày đặc ngóc ngách, xứng đáng với biệt danh “mê cung” dưới lòng đất.

Địa đạo Vịnh Mốc nằm ở xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị. Công trình dài hơn 1.700 m này là địa đạo duy nhất còn gần như nguyên vẹn trong 114 địa đạo và làng hầm trải khắp 15 xã, thị trấn ven biển vùng giới tuyến Vĩnh Linh. Ngày nay, du khách có thể trực tiếp khám phá "ngôi làng" độc đáo dưới lòng đất này để hiểu thêm về một giai đoạn lịch sử hào hùng của Việt Nam.

Tạp chí du lịch hàng đầu thế giới Lonely Planet xếp địa đạo Vịnh Mốc vào top 15 điểm đến và trải nghiệm hấp dẫn nhất Việt Nam hôm 29/9. Theo tờ tạp chí, địa đạo Vịnh Mốc không chỉ là một công trình quân sự mà còn là biểu tượng sống động về sự hy sinh và ý chí kiên cường của con người. "Những người bình thường đã làm nên điều phi thường để chống lại một cường quốc hùng mạnh," tạp chí viết.

Công trình được xây dựng thành ba tầng với 13 cửa ra vào, gồm 7 cửa hướng ra biển và 6 cửa thông lên đồi, đồng thời đóng vai trò như các lỗ thông hơi. Mỗi cửa hầm đều được chống sập bằng gỗ và thường xuyên gia cố để tránh sụt lở. Người dân xưa kia ở trong địa đạo hầu như không ra ngoài, chỉ xuất hiện khi thật sự cần thiết và đảm bảo an toàn.

Trong ảnh là một lối vào địa đạo Vịnh Mốc.

Địa đạo được đào ở vùng đất đỏ bazan từ năm 1965 và hoàn thành sau hai năm. Quân và dân ở đây đã đào và vận chuyển hơn 6.000 m³ đất đá. Cứ cách 4 m lại có một hầm nhỏ dạng căn hộ, rộng 0,8 m, sâu 1,8 m, đủ chỗ cho 4 người sinh hoạt. Không khí làm cho đất trong lòng địa đạo ngày càng rắn chắc. Công trình vẫn giữ gần như nguyên vẹn cho đến nay.

Nơi đây được gọi là "làng hầm" vì tái hiện đầy đủ không gian sinh hoạt dưới lòng đất, gồm hội trường, khu ở (ảnh), nhà hộ sinh, giếng nước, trạm phẫu thuật và nhà vệ sinh.

Một trong ba giếng nước từng phục vụ cuộc sống người dân trong lòng địa đạo.

Mỹ trút hơn nửa triệu tấn bom xuống vùng đất này, nhưng người dân vẫn kiên cường bám trụ với tinh thần "Một tấc không đi, một ly không dời. Mỗi làng xã là một pháo đài". Để bảo đảm an toàn và duy trì nòi giống, các gia đình và dòng tộc ở địa đạo Vịnh Mốc phải phân tán sinh sống ở nhiều hầm khác nhau. Trong 2.000 ngày, 17 em bé được sinh ra tại đây.

Hành trình tham quan địa đạo Vịnh Mốc kết thúc ở một đường hầm thông ra biển (ảnh trước). Trong chiến tranh chống Mỹ địa đạo là nơi bộ đội và nhân dân tổ chức hàng trăm chuyến thuyền nan cảm tử, vượt biển hơn 30 km để tiếp vận, cấp cứu thương binh và tiếp tế cho đảo tiền tiêu Cồn Cỏ.

Năm 2015, địa đạo Vịnh Mốc được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Đến đây, du khách ngoài tìm hiểu về cuộc sống của quân và dân Vĩnh Linh cách nay gần 60 năm, còn dạo bước dưới những hàng tre xanh mát, ghé thăm bảo tàng (ảnh sau) để hiểu rõ hơn về lịch sử vùng đất này.

Ngoài địa đạo Vịnh Mốc, Lonely Planet còn giới thiệu các điểm đến hấp dẫn ở Việt Nam như khám phá các cung điện và lăng tẩm các vị vua nhà Nguyễn; tham quan toà thánh Cao Đài, Tây Ninh; ghé thăm các điểm nổi tiếng tại TP HCM hoặc trải nghiệm miền Tây sông nước.

Lonely Planet là tạp chí du lịch nổi tiếng thế giới, thành lập tại Australia năm 1973, chuyên xuất bản cẩm nang chi tiết về điểm đến toàn cầu với thông tin văn hóa, lịch sử, tham quan, bản đồ và lời khuyên hữu ích cho du khách.

Tuấn Anh - Ảnh: Nguyễn Đức Hiếu

VnExpress Du lịch - 11/10/2025