Đầu Xuân trẩy hội đền Cờn

Lễ hội đền Cờn ở phường Quỳnh Mai là một trong những lễ hội có quy mô lớn, độc đáo, giàu bản sắc nhất Nghệ An hiện nay. Đây là lễ hội có giá trị rất lớn về mặt lịch sử - văn hóa và đã được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Người dân và du khách thập phương đã tham dự Lễ cầu ngư, cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, trời yên biển lặng, tôm cá đầy khoang, ngư dân đi biển an bình. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Hóa thuyển Rồng dâng các vị thần linh trong Lễ cầu ngư. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Lễ hội đền Cờn là một trong những lễ hội cổ nhất xứ Nghệ. Theo các tư liệu lịch sử thì đền Cờn được nhà nước phong kiến ban sắc và bảo trợ tôn tạo, tế lễ bắt đầu từ thời Trần Anh Tông (1312) và tồn tại cho đến ngày nay khoảng hơn 800 năm.

Tung kiệu Thánh trong Tục chạy ói ở lễ hội đền Cờn. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Nghi thức chạy ói trong - một tiết mục đặc sắc trong lễ hội đền Cờn hàng năm. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Lễ hội đền Cờn được kéo dài trong vòng 01 tháng, bắt đầu từ tháng Chạp năm trước và kết thúc vào tháng Giêng năm sau. Các tích trò trong lễ hội như bơi thuyền, chạy ói… cũng là những trò diễn xướng dân gian vừa phản ánh đặc trưng nghề nghiệp của cư dân miền biển vừa là những hoạt động ôn lại lịch sử, ôn lại quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm của vua tôi nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông và cuộc Nam chinh đánh giặc Chiêm Thành.

Lễ hội đền Cờn được ví là một bảo tàng sống của dân tộc, nơi lưu giữ, bảo lưu các giá trị bản sắc văn hóa. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Lễ hội đền Cờn gắn với tín ngường thờ thần Biển - vị thần được thờ phổ biến ở xứ Nghệ, là sự thể hiện nét đặc trưng về văn hóa tâm linh vùng ven biển Nghệ An. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Tục chạy ói trong lễ hội đền Cờn là nghi lễ phản ánh niềm tin của người dân về sự linh thiêng của thần Biển và là nét đặc sắc, độc đáo nhất của lễ hội. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Các nghi lễ trong tục chạy ói được xem là một phức hợp nhiều công đoạn, diễn biến trình tự được diễn ra một cách tự nhiên với nhiều cao trào thể hiện rõ nét đặc trưng của cư dân miền biển từ trang phục, đoàn rước, trang trí, kiệu, tục hát ví, múa sênh tiền, chạy voi, chạy ngựa, vê kiệu, tế trên đường rước, tung lộc, cướp lộc,…Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Tìm hiểu về lễ hội đền Cờn, chúng ta còn nhận thấy những đặc điểm về tư duy, tín ngưỡng của dân gian xưa. Lễ hội này ra đời cùng với tín ngưỡng thờ thờ thủy thần của người dân vùng biển gắn với nghề đánh bắt cá. Hệ thống tín ngưỡng thờ thủy thần vừa gắn liền với xã hội nông nghiệp, gắn với ước vọng được che chở, được bảo vệ của những người làm ăn trên sông nước khi ra khơi.

Lễ hội đền Cờn được ví là một bảo tàng sống của dân tộc, nơi lưu giữ, bảo lưu các giá trị bản sắc văn hóa. Ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Lễ hội đền Cờn vừa thể hiện sự phong phú của đời sống văn hóa tinh thần của cư dân nơi đây và là bức tranh phản ánh một phần của lịch sử tư tưởng, văn hóa Việt Nam truyền thống.

Bài và ảnh: CTV Trần Nhân Quyền

Báo ảnh Việt Nam - 17/02/2026