Đầu năm đi hội Hương Sơn

Khi những cơn mưa xuân mỏng nhẹ còn phảng phất trên những con thuyền lướt đi trong làn nước suối Yến, khi sắc hoa rừng vừa kịp “thức dậy” sau một mùa đông dài, thắng cảnh Hương Sơn (thường gọi là chùa Hương) lại bước vào mùa hội. Từ bao đời nay, hành trình du xuân đi lễ Phật ở Hương Sơn đã trở thành một nếp sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quen thuộc của người dân khu vực phía Bắc để mở đầu cho một năm mới may mắn và bình an.

Những con thuyền trên dòng suối Yến đưa du khách bắt đầu chuyến du ngoạn về miền đất Phật. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Quần thể danh thắng Hương Sơn thuộc xã Hương Sơn, Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô khoảng 60 km về phía Tây Nam, là một không gian văn hóa tâm linh đặc biệt, nơi thiên nhiên và tín ngưỡng hòa quyện với nhau tạo nên một không gian linh thiêng làm say đắm bao du khách trong và ngoài nước.

Dòng suối Yến đẹp mơ màng trong mùa hoa súng nở. Ảnh: Bá Ngọc

Du khách nước ngoài thích thú khi được di chuyển bằng thuyền hòa mình vào thiên nhiên trên dòng suối Yến. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Hương Sơn từ lâu được ví là “Nam thiên đệ nhất động”, một thắng tích nổi tiếng của đất Thăng Long, Hà Nội. Theo các thư tịch cổ, quần thể Hương Sơn gắn với hệ thống hang động tự nhiên được hình thành qua hàng triệu năm kiến tạo địa chất. Trên nền cảnh quan ấy, từ thế kỷ XVII – XVIII, cư dân địa phương đã dựng nên các công trình thờ tự, tạo thành một không gian Phật giáo mang đậm dấu ấn bản địa. Trung tâm của quần thể là động Hương Tích, nơi thờ Quan Thế Âm Bồ Tát, được coi là cõi Phật giữa trần gian.

Tương truyền, Quan Thế Âm đã tu hành đắc đạo tại động Hương Tích, vì thế nơi đây trở thành điểm đến linh thiêng, gửi gắm niềm tin, ước vọng của bao thế hệ. Dấu tích của lịch sử còn in đậm trên vách đá qua dòng chữ “Nam thiên đệ nhất động” do chúa Trịnh Sâm đề khắc năm 1770, như một minh chứng cho vẻ đẹp và giá trị đặc biệt của thắng cảnh này.

Dịch vụ cáp treo giúp du khách rút ngắn thời gian di chuyển lên động Hương Tích. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Mùa hoa gạo nở càng tôn lên vẻ đẹp của Chùa Hương. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Du khách di chuyển trên những con đường về miền đất Phật. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Người dân buôn bán đồ lễ phục vụ du khách. Ảnh: Bá Ngọc

Theo quan niệm của người Việt, đi lễ chùa đầu năm là một nét đẹp văn hóa lâu đời. Riêng với chùa Hương, hành trình lễ Phật còn mang ý nghĩa của một cuộc du xuân, nơi con người vừa chiêm bái chốn linh thiêng, vừa thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ. Mỗi bước chân lên động Hương Tích, mỗi nén hương dâng Phật là một lời cầu ước cho gia đình yên ấm, cho công việc hanh thông, cho tâm thế an nhiên trong suốt một năm dài phía trước.

Toàn cảnh chùa Thiên Trù giữa núi rừng Hương Sơn. Ảnh: Bá Ngọc

Cổng chùa Thiên Trù được tô điểm bởi những bông hoa gạo nở đỏ rực. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Những ngôi chùa cổ kính thấp thoáng trong làn khói mờ ảo, mang đậm dấu ấn Phật giáo Việt Nam thế kỷ XVII-XVIII. Ảnh: Bá Ngọc

Bảo tháp rực rỡ trong ánh nắng sớm. Ảnh: Bá Ngọc

Không gian linh thiêng nơi thiên nhiên và tín ngưỡng hòa quyện làm một. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam & Bá Ngọc

Hội Hương Sơn thường bắt đầu từ mồng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng ba âm lịch. Đầu năm, người dân tìm về Hương Sơn không chỉ để lễ Phật, cầu bình an, sức khỏe, mà còn để tìm sự cân bằng trong tâm hồn.

Chùa Thiên Trù được xây dựng trên núi Lão vào thời vua Lê Thánh Tông (1460 – 1497). Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Cổng Thiên Trù với nét uy nghi và cổ kính. Ảnh: Tất Sơn/Báo ảnh Việt Nam

Chùa Giải Oan nằm nép mình dưới tán hoa gạo. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Theo chân những người lái đò, chúng tôi lên thuyền đi theo dòng suối Yến. Dòng suối hiền hòa uốn lượn giữa hai triền núi đá vôi soi bóng đưa chúng tôi rời xa nhịp sống tấp nập nơi phố thị để chạm vào một miền tiên cảnh linh thiêng và tĩnh lặng. Sau 40 phút ngồi đò, chúng tôi có mặt tại chân núi Hương Sơn, giữa không gian núi non, hang động, tiếng chuông chùa ngân vang hòa cùng tiếng mái chèo khua nhẹ trên mặt nước, chúng tôi như được chậm lại, lắng nghe chính mình sau một năm bộn bề.

Đi qua những bậc thang, du khách di chuyển vào khu vực động Hương Tích. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Du khách hành lễ tại khu vực động Hương Tích. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Đi lễ chùa Hương đầu năm đã trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu của người dân Bắc Bộ. Ảnh: Bá Ngọc

Du khách hành lễ tại khu vực động Hương Tích. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Không chỉ là điểm đến tâm linh, Hương Sơn còn là không gian lưu giữ nhiều giá trị văn hóa dân gian. Mùa hội Hương Sơn từng đi vào thi ca, nhạc họa, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ sĩ, trí thức qua nhiều thời kỳ. Những câu hát, vần thơ về chùa Hương không chỉ ca ngợi cảnh sắc, mà còn phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người Việt trong mối quan hệ hài hòa với thiên nhiên và tín ngưỡng.

Hội Hương Sơn bắt đầu từ mùng 6 tháng Giêng, kéo dài đến hết tháng Ba âm lịch. Ảnh: Bá Ngọc

Những khối nhũ đá rủ xuống từ vòm động như những kiệt tác điêu khắc của thiên nhiên. Ảnh: Trần Thanh Giang/Báo ảnh Việt Nam

Đầu năm đi hội Hương Sơn, không chỉ đơn thuần là một chuyến dịch chuyển đầu xuân hay một nghi lễ tín ngưỡng mà đó là hành trình lưu giữ nét đẹp của văn hóa, nuôi dưỡng đời sống tinh thần của người Việt xưa và nay.

Bài: Trần Thanh Giang - Ảnh: Trần Thanh Giang, Tất Sơn, Báo ảnh Việt Nam & Bá Ngọc

Báo ảnh Việt Nam - 23/02/2026