Vẻ đẹp mùa khô trên núi Chư Đang Ya

Tôi vốn là người thích lãng du, tìm đến những vùng đất mới lạ. Thế nhưng, dù đã có nhiều trải nghiệm ở vùng danh thắng Chư Đang Ya, với tôi, miền đất xinh đẹp này chưa bao giờ cũ.

Mỗi hành trình khám phá, lại cảm nhận được Chư Đang Ya đẹp ở mỗi góc độ khác nhau. Quả thật, ngọn núi này biến đổi theo mùa. Và mùa khô trên ngọn núi ấy đẹp một vẻ đẹp miên man, trầm lắng mà cuốn hút lạ kỳ.

Cảnh sắc núi đồi mênh mang của Chư Đang Ya níu chân lữ khách.

Rừng cổ thụ quanh thác nước làng Á

Không ồn ào bởi dòng nước đổ từ trên cao, thác nước làng Á (xã Ia Ko, tỉnh Gia Lai) cuốn hút mọi người bằng rừng cổ thụ với những bộ rễ lộ thiên khổng lồ nằm ngay dưới chân thác.

Thác làng Á (mang tên ngôi làng Jrai mà nó trú mình) là một dòng chảy nhỏ đổ thẳng từ độ cao gần 20 m. Cột nước mảnh, không dữ dội, không ầm ào. Thác nằm lọt thỏm giữa những cây cổ thụ, khiến vẻ đẹp của nó không nằm ở đích đến, mà ở hành trình dẫn dụ bước sâu dần vào thế giới rừng già.

Những cổ thụ với bộ rễ lộ thiên làm nên vẻ huyền bí cho thác nước làng Á. Ảnh: Minh Châu

Mùa vàng trên cánh đồng Ngô Sơn

Những cánh đồng lúa Đông Xuân chín vàng rực khắp cao nguyên Gia Lai tạo nên bức tranh ngày mùa đầy sức sống. Trên cánh đồng Ngô Sơn (xã Chư Đang Ya, huyện Chư Păh), địa hình đặc trưng đồi núi bao quanh những thảm lúa vàng càng tô đậm chất thơ cho vùng đất này.

Niềm vui in đậm trên nét mặt người nông dân xã Chư Đang Ya khi đón một mùa vàng bội thu. Vụ Đông Xuân này, họ thu mỗi sào được 15 bao lúa tươi (khoảng 5-6 tạ lúa khô).

Người bản địa vẫn quen gọi đồng lúa Ngô Sơn là cánh đồng Dầu. Nhiều người từ lúc sinh ra, lớn lên trên lưng mẹ cho tới khi trưởng thành đã gắn bó với đồng làng. Với người Jrai sống bao đời dưới chân núi lửa Chư Đang Ya, cây lúa không chỉ là lương thực mà còn gắn với đời sống văn hóa, với những nghi lễ nông nghiệp độc đáo.

Khung cảnh tấp nập trên cánh đồng Ngô Sơn mùa thu hoạch lúa.

Hoàng hôn buông trên cánh đồng Ngô Sơn

Từ trên cao, cánh đồng Ngô Sơn (xã Chư Đang Ya, huyện Chư Păh) đẹp tựa như một bức tranh. Dưới ánh hoàng hôn, từng thửa ruộng ánh lên sắc màu ấm áp, bình yên. Mời các bạn cùng ngắm nhìn vẻ đẹp của nơi này qua góc máy của tác giả Phạm Quý.

Núi Ngô Sơn rực đỏ hoa rừng

Cuối tháng 10, khi cao nguyên Gia Lai bước vào đầu mùa khô, sườn núi Ngô Sơn (xã Biển Hồ) bất ngờ bừng sáng bởi một loài hoa rừng đỏ như lửa. Từng chùm hoa dây leo ôm lấy những tán thông cổ thụ, nối nhau nhuộm thẫm lưng núi.

Loài hoa dây leo có màu đỏ rực ôm lấy những tán thông cổ thụ. Ảnh: Bi Ly

Loài hoa dây leo mọc hoang giữa rừng, cứ bám vào những ngọn cây cao vươn mình đón nắng. Từng chùm hoa nở xòe rực rỡ như những cánh phượng giữa lưng núi. Nhìn từ phía cánh đồng Ngô Sơn, màu đỏ như điểm tô cho sườn núi báo hiệu mùa hoa rừng đã về.

Cưỡi ngựa ngắm núi lửa triệu năm

Tựa lưng vào dãy Chư Nâm hùng vĩ, mở ra trước mắt là toàn cảnh núi lửa Chư Đang Ya trầm mặc giữa cao nguyên, Hợp tác xã (HTX) Du lịch và Nông nghiệp Chư Đang Ya (tỉnh Gia Lai) là nơi du khách được trải nghiệm đời sống, văn hóa bản địa, cưỡi ngựa lắng nghe tiếng gió thì thầm qua triền núi lửa triệu năm.

Giữa đồng cỏ xanh ngát lưng trời, chú ngựa ô vóc dáng thanh tú, bộ lông óng mượt thong dong gặm cỏ. Chú ngựa được anh Gưh-Thành viên HTX Du lịch và Nông nghiệp Chư Đang Ya-huấn luyện và chăm sóc kỹ lưỡng.

Anh không chỉ là nài ngựa, mà còn là “người dẫn đường” đưa khách rong ruổi qua vườn hoa, bãi lau tím biếc, len giữa những đồng cỏ rì rào gió núi. Thi thoảng, anh khẽ ra hiệu để chú ngựa ô tạo dáng, giúp du khách có bức ảnh cưỡi ngựa đẹp như đang du mục giữa thảo nguyên. 

Du khách được hướng dẫn làm quen với “người bạn bốn chân” trước khi bắt đầu chuyến cưỡi ngựa thong dong trên triền cỏ xanh. Ảnh: Minh Châu

Món ngon từ xuyến chi

Trước nhà tôi có khoảnh đất trống. Sau một vài cơn mưa, xuyến chi chen nhau vươn mình xanh mướt. Thi thoảng, tôi lại hái những đọt xuyến chi mơn mởn về chế biến thành một vài món ăn vừa lạ miệng vừa ngon như xào tỏi, nấu canh hay luộc.

Vào google, gõ từ “xuyến chi”, tôi có được rất nhiều kết quả từ tên gọi, nguồn gốc đến công dụng của loài cây này. Thì ra, từ hơn 50 năm trước, xuyến chi đã được trồng nhiều ở một số vùng tại châu Phi vì dễ canh tác và có thể sử dụng làm rau ăn. Theo một số tài liệu khoa học, rau xuyến chi có hương vị đặc trưng, giàu dinh dưỡng. Còn trong Đông y, xuyến chi được coi là bài thuốc, có công dụng thanh nhiệt, giải độc và dùng vào chữa trị một số bệnh đơn giản như bị côn trùng cắn, viêm sưng họng, tiêu chảy.

Sau một vài cơn mưa, vạt xuyến chi chen nhau vươn mình xanh mướt. Ảnh: Tuệ Nguyên

Đánh thức Kon Ka Kinh

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh là “di sản kép”: UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới và là Vườn di sản ASEAN. Lặng lẽ lưu giữ những kho báu thiên nhiên và văn hóa độc đáo, Kon Ka Kinh chờ bước chân du khách khám phá.

Vẻ đẹp nguyên sơ và giá trị đặc biệt

Độ cao của Vườn quốc gia Kon Ka Kinh nằm trong khoảng từ 570 m (thung lũng sông Ba) tới 1.748 m (đỉnh Kon Ka Kinh). Với diện tích diện tích gần 42.000 ha, trải rộng trên địa bàn các xã Krong, Đak Rong, Đak Sơ Mei và Ayun (tỉnh Gia Lai), Vườn quốc gia Kon Ka Kinh quanh năm khoác tấm áo mát lành.

Khu chăn thả bán hoang dã-một điểm tham quan du lịch trong Vườn quốc gia Kon Ka Kinh. Ảnh: Hoàng Ngọc

Cá voi và bản hòa ca của biển cả

Những ngày đầu tháng 7, vùng biển Vũng Bồi và Nhơn Lý (phường Quy Nhơn Đông) trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng yêu thiên nhiên khi cá voi Bryde-loài cá voi khổng lồ, bất ngờ xuất hiện liên tiếp để săn mồi gần bờ.

Cảnh tượng hùng vĩ và hiếm gặp này khiến nhiều người không khỏi kinh ngạc. Đặc biệt, hàng loạt nhiếp ảnh gia và người dân địa phương đổ về khu vực ven biển với mong muốn được một lần tận mắt nhìn thấy khoảnh khắc cá voi trồi lên giữa làn nước xanh biếc. 

Hai mẹ con cá voi Bryde dũng mãnh rẽ sóng săn mồi tại vùng biển Vũng Bồi (xã Phù Mỹ). Khoảnh khắc hiếm hoi và kỳ diệu này được ghi lại từ trên cao, cho thấy sự gắn bó giữa mẹ con cá voi giữa đại dương xanh thẳm. Ảnh: Nguyễn Dũng

Làng chài bên dòng Krông Năng

Là phụ lưu của sông Ba, dòng Krông Năng không chỉ cung cấp nguồn nước cho hàng ngàn héc ta cây trồng đôi bờ mà còn là nơi mưu sinh của nhiều ngư phủ. Dẫu còn nhiều khó khăn, song với người dân làng chài bên dòng Krông Năng, việc đánh bắt thủy sản an toàn là cách trả ơn dòng sông thân yêu.

Lênh đênh sông nước

Theo chân những ngư phủ dạn dày kinh nghiệm, chúng tôi được nghe kể nhiều chuyện thú vị trong hành trình mưu sinh của họ bên dòng Krông Năng. 3 giờ chiều, từ bến đò dưới chân cầu Krông Năng (xã Krông Năng, huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai), chiếc ghe nhỏ của ông Phan Văn Công rẽ sóng tiến về phía tỉnh Phú Yên.

Ông Công cho biết đây là nghề cha để lại. Sinh ra và lớn lên ở mảnh đất cố đô Huế, từ nhỏ, ông đã theo cha ngồi thuyền đánh bắt cá trên sông. Sau khi lấy vợ, sinh con, cuộc sống khó khăn nên năm 1997, ông cùng vợ con bắt đầu hành trình di dân đến những vùng đất mới mưu sinh. 

Dòng Krông Năng không chỉ cung cấp nguồn nước cho hàng ngàn héc ta cây trồng mà còn là nơi mưu sinh của nhiều ngư dân. Ảnh: Hoàng Ngọc

Khám phá “vương quốc pơ mu” trên đỉnh Kon Ka Kinh

Quần thể hàng ngàn cây pơ mu trăm năm tuổi nằm giữa rừng nguyên sinh trong Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh thuộc loại “độc nhất vô nhị” đang được bảo vệ nghiêm ngặt như một kho báu giữa đại ngàn.

“Mục sở thị” rừng pơ mu cổ thụ

Dù đã hẹn rất nhiều lần nhưng các nhân viên Trạm bảo vệ rừng số 6 (Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh) đóng tại địa bàn xã Kon Pne (huyện Kbang) vẫn e ngại về độ khó khăn của hành trình lên rừng pơ mu cổ thụ. Các anh cho hay, rừng pơ mu cổ thụ nằm ở độ cao trên 1.400 m so với mực nước biển, nơi có nhiều dốc cao, vực sâu, đường đi rất vất vả, nếu gặp mưa sẽ khó khăn gấp bội, buộc phải qua đêm giữa rừng.

Một cây pơ mu cổ thụ có đường kính tầm 2 m. Ảnh: M.P

Kỳ thú vườn bonsai độc lạ ở Pleiku

Vườn bonsai Vũ Nguyễn (66 Võ Trung Thành, TP. Pleiku) đang sở hữu nhiều tác phẩm độc lạ, mang giá trị thương mại lớn, thu hút sự quan tâm của nhiều người đam mê nghệ thuật cây cảnh.

Vườn bonsai Vũ Nguyễn được đánh giá là điểm đến kỳ thú để mục sở thị các tác phẩm bonsai đẹp-độc-lạ, hội đủ yếu tố nghệ thuật lẫn giá trị thẩm mỹ, giá trị thương mại cao, đặc biệt là các tác phẩm bonsai hàng “khủng”. Một trong những tác phẩm bonsai hội đủ các yếu tố “cổ, kỳ, mỹ, văn” là cây chòi mòi “Thiền sư”.

Không chỉ nổi bật về kích cỡ, dáng thế đẹp, đường nét vân nu uốn lượn kỳ ảo theo từng thời khắc ánh sáng, tác phẩm đã thu hút giới đam mê cây kiểng lẫn các nhà sưu tầm có tiếng trong nước đến tham quan, thưởng lãm.

Về làng thưởng thức thịt heo gác bếp

Nói đến văn hóa ẩm thực của đồng bào Jrai tại thị xã Ayun Pa (tỉnh Gia Lai) không thể không nhắc đến thịt heo gác bếp. Với hương vị thơm ngon, béo ngậy, thịt heo gác bếp đã thành một đặc sản mà bất kỳ ai khi xuống buôn làng ngày Tết đều muốn một lần thưởng thức và cảm nhận.

Chị Nay H'Tó (buôn Phu Ma Miơng, xã Ia Rtô) khởi nghiệp với thịt heo gác bếp và rượu cần. Ảnh: Vũ Chi

Lung linh ánh điện vào mùa hoa cúc Tết

Để hoa cúc phát triển nhanh, nở đúng vụ, chủ các vườn hoa tại phố núi Pleiku (tỉnh Gia Lai) đang chong đèn xuyên đêm chờ vụ hoa Tết Nguyên đán.

Chỉ còn gần 2 tháng là đến Tết Nguyên đán 2025, người trồng hoa tại TP. Pleiku đang tất bật chăm sóc cho mùa hoa Tết. Đây cũng là giai đoạn cuối cùng các nhà vườn sử dụng kỹ thuật chong đèn để thúc cây hoa cúc tăng trưởng, đảm bảo đủ chiều cao tiêu chuẩn và nở vào đúng dịp Tết. 

Phố núi Pleiku rực sáng cùng những vườn hoa cúc chong đèn. Ảnh: Hoàng Hoài

Mlăh phấn đấu trở thành điểm du lịch nông thôn

Buôn Mlăh (xã Phú Cần, huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai) còn lưu giữ khá đầy đủ các giá trị văn hóa của người Jrai vùng hạ du sông Ba. Vì vậy, buôn Mlăh được huyện Krông Pa chọn làm điểm xây dựng nông thôn mới trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, định hướng xây dựng thành điểm du lịch nông thôn.

Vùng đất giữa 2 sông

Buôn Mlăh là doi đất bồi giữa 2 sông Ba và Mlăh. Dòng chảy của sông Mlăh ôm trọn phía Tây ngôi làng trước khi hợp lưu với sông Ba ở phía Nam. Vị thế này khiến buôn Mlăh như một nàng thơ trên vùng đất quanh năm khô nóng. Buôn Mlăh có 321 hộ, phần lớn là đồng bào Jrai. Bà con vẫn giữ gìn nguyên vẹn kiến trúc nhà dài truyền thống lẫn các giá trị văn hóa tiêu biểu của người Jrai vùng hạ lưu sông Ba. 

Ngôi nhà dài của nghệ nhân Kpă Bưn. Ảnh: M.C

Miên man đèo dốc Bắc Tây Nguyên

Là miền núi, nhưng ở Tây Nguyên đường qua lại giữa các tỉnh trong khu vực không có đèo ải nào đáng kể, chỉ những cung đường từ đây xuôi về các tỉnh Duyên hải Nam Trung bộ thì phải qua một số đèo lớn, nhỏ. Do cấu tạo địa hình địa vực của dãy Trường Sơn, khu vực Bắc Tây Nguyên tập trung núi non trùng điệp, rồi thấp và bằng dần vào phía Nam nên ở đây nhiều đèo dốc hơn khu vực Nam Tây Nguyên.

Chỉ trên địa bàn 2 tỉnh Gia Lai và Kon Tum đã có đến 8 con đèo lớn nhỏ, trong khi Nam Tây Nguyên chỉ chừng nửa số ấy. Chưa có dịp trải nghiệm các đèo Nam Tây Nguyên, xin vài ghi chép nhỏ về các đèo ở Bắc Tây Nguyên.

Bảo tồn giá trị rừng thông Đak Đoa

Rừng thông Đak Đoa nằm dọc theo đường Phan Đình Phùng (thị trấn Đak Đoa) và một phần thuộc địa phận xã Glar (huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai), cách TP. Pleiku khoảng 20 km.

Khoảng đầu tháng 11 hàng năm, nơi này thu hút hàng ngàn lượt người đến tham quan, thưởng ngoạn. Không chỉ có cảnh quan đẹp, môi trường trong lành, khí hậu mát mẻ mà nơi đây còn hội tụ những giá trị thiên nhiên, văn hóa, thẩm mỹ và lịch sử.

Bạt ngàn thông xanh

Theo lời kể của ông Nguyễn Hữu Thọ - Bí thư Huyện ủy Đak Đoa, người “bén duyên” với vùng đất này từ những năm 70 của thế kỷ trước: Khu vực rừng thông bây giờ là vùng “đất chết” của hơn 50 năm về trước. Lúc bấy giờ, Sư đoàn bộ binh số 4 của Mỹ đặt Bộ chỉ huy tại căn cứ Enari dưới chân núi Hàm Rồng. Để bảo vệ căn cứ này, quân đội Mỹ đã phun, rải chất diệt cỏ, khai quang, tàn diệt toàn bộ thảm thực vật bao quanh căn cứ, tạo vành đai trắng nhằm phát hiện, ngăn chặn sự xâm nhập, tấn công từ bên ngoài. Hơn 500 ha đất của khu rừng thông này nằm trong vành đai trắng, không có một loài cây, cọng cỏ nào mọc lên được. Người dân địa phương gọi nơi này là vùng “đất chết”.

Rừng thông Đak Đoa nhìn từ trên cao. Ảnh: Phạm Quý

Những mùa hoa mê mải

Đời viết của tôi cũng vài chục bài cả thơ và báo về dã quỳ, từng cho rằng dã quỳ Hàm Rồng và Biển Hồ là đẹp nhất, bởi nơi ấy là hai cái “nguyên” núi lửa khổng lồ, rằng nham thạch triệu năm vương lại hun đúc nên cái màu vàng mê hoặc của dã quỳ.

1. Tôi nhớ không chính xác là năm nào, khi tỉnh Lâm Đồng tổ chức Festival hoa Đà Lạt, khỏi phải nói, nó gây tiếng vang đến như thế nào, dù ai cũng biết, từ lâu, Đà Lạt đã được mệnh danh là “thành phố ngàn hoa”.

Gia Lai, từ sự tự phát của dân du lịch phượt, cứ mùa khô bắt đầu là nhộn nhịp kéo về để săn ảnh dã quỳ. Cũng không dễ, không hanh thông ngay từ đầu. Tôi nhớ, nhà thơ Đào Phong Lan hồi ấy muốn dẫn mấy ông bạn “Tây ba lô” về đây chơi và ngắm hoa, nhờ tôi liên hệ. Hỏi mấy công ty du lịch thì đều... từ chối, vì chưa có chính sách cho khách Tây, dù Đà Lạt, Buôn Ma Thuột và cả Kon Tum đã có. Họ bày cho tôi là cứ lẳng lặng mà lên; trót lọt thì không sao, nhưng nếu... lộ thì ráng chịu. Tôi báo lại cho Đào Phong Lan, nhưng Lan lắc đầu ngay và đành đưa khách đi nơi khác. Du lịch là vui chơi, là thoải mái, vừa đi vừa nơm nớp như thế thì đi... phí tiền. Câu nhắn lại cứ lơ lửng thế.

Đường hoa dã quỳ ở Chư Đang Ya, huyện Chư Păh. Ảnh: Phạm Quý

Vẻ đẹp trên cánh đồng thuốc lá Krông Pa

Khí hậu, thổ nhưỡng trên vùng đất được mệnh danh là “chảo lửa” Krông Pa (tỉnh Gia Lai) rất thích hợp cho cây thuốc lá phát triển và đem lại hiệu quả kinh tế cao. Bên cạnh đó, cây thuốc lá còn mang lại vẻ đẹp cho đất trời nơi đây.

Bình minh tỏa rạng trên cánh đồng thuốc lá xã Phú Cần. Một màu xanh bạt ngàn chạy dài tít tắp tận bờ sông Ba. Bây giờ là mùa xuân, màn sương bảng lảng rải đều trên những tấm thảm xanh mờ ảo. Hoa thuốc lá bừng nở khoe sắc hồng trong ánh ban mai rực rỡ.

Một màu xanh bạt ngàn chạy dài tít tắp tận bờ sông Ba.

Mênh mang sông nước Pô Cô

Có một vùng bao la trời nước, phong phú thủy sản nuôi lồng, đánh bắt tự nhiên. Ở đó, làng có 34 hộ dân, chia làm 5 xóm nhỏ, “giao lưu” với nhau bằng những chiếc ghe chèo tay hoặc chiếc xuồng gắn máy xinh xinh.

Làng còn kinh doanh nhà hàng, du lịch sông nước… Đó là làng chài nơi đầu nguồn sông Pô Cô, trên lòng hồ thủy điện Sê San 4.

Từ TP. Pleiku, vượt quãng đường nhựa dọc những khu dân cư, cánh rừng cao su, cà phê, điều… chúng tôi đến với hồ thủy điện Sê San 4. Dừng chân nơi bến đò (thuộc thôn 7, xã Ia Tơi, huyện Ia H'Drai, tỉnh Kon Tum), đón chúng tôi là 2 chiếc xuồng composite đuôi gắn máy, có mái che, băng ghế đặt ngang khá tinh tươm chuyên làm du lịch sông nước. Ổn định chỗ ngồi, áo phao buộc dây, 2 chiếc xuồng song song rẽ sóng.

Nhà bè trên lòng hồ Sê San. Ảnh: Lê Hà