15 thg 2, 2017

Làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa

Nằm bên dòng sông Vàm Cỏ Tây, làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa (phường 5, Tp. Tân An, tỉnh Long An) hàng trăm năm qua đã nức tiếng khắp Nam Bộ với sản phẩm bánh tráng truyền thống. 

Chỉ cách trung tâm Tp. Tân An khoảng 2km về phía Đông Bắc, làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa đã mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân nơi đây. Hiện tại, tính cả các gia đình làm bánh tráng thủ công và làm bằng máy, làng nghề có gần 100 hộ còn giữ nghề.

Phần lớn thời gian trong năm ở Nhơn Hòa thời tiết nắng ráo, rất thuận tiện cho việc phơi bánh, một công đoạn quan trọng của nghề làm bánh tráng. Bánh tráng của làng nghề Nhơn Hòa được làm theo cách truyền thống được nhiều nơi biết đến vì bí quyết làm bột, cách pha bột trộn gia vị và giữ được hương vị thơm đậm của bột dẻo, dai, không sử dụng hóa chất và giá cả hợp lý. Hiện làng nghề thường sử dụng loại gạo 504 với độ khô vừa phải mà vẫn giữ được hương vị đặc trưng của bánh tráng. Sản phẩm bánh tráng Nhơn Hòa khá đa dạng với đủ loại tùy theo yêu cầu khách hàng. Làng nghề chính là nguồn cung cấp bánh tráng cho tỉnh Long An, Tp. Hồ Chí Minh và khắp các tỉnh Nam Bộ.

Ngâm gạo và gạn nước chua, những công đoạn được coi là bí quyết để bánh làm ra vừa dẻo, dai và vẫn giữ được độ ngọt, ngon.


Công đoạn đổ bánh tráng.

Làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa cũng là nơi tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân trong vùng.

Nghề làm bánh tráng Nhơn Hòa đã có từ hàng trăm năm qua.

Hiện ở làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa nhiều hộ gia đình đã đầu tư máy cho năng suất cao hơn...

... và thường bắt đầu từ 2 giờ 30 cho đến 5 giờ sáng.

Việc phơi bánh cũng phải được tính toán kỹ để bánh tráng được phơi đủ nắng.

Nếu trời nắng to, bánh tráng chỉ cần phơi trong vòng 5 phút, nếu quá sẽ bị giòn vỡ.

Bánh tráng còn được cắt nhỏ thành sợi, tiện cho sử dụng và đóng gói. 

Đã có truyền thống hàng thế kỷ nên các lò bánh tráng Nhơn Hòa hầu hết đều đến được truyền qua nhiều thế hệ. Chúng tôi đến thăm lò bánh tráng của bà Huỳnh Thị Rang, 56 tuổi, người đã có hơn 40 năm trong nghề khi được bà ngoại và mẹ truyền cho nghề làm bánh với những bí quyết gia truyền.
Đến làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa, hai bên đường làng là hàng trăm tấm phên tre phơi bánh tráng. Ngoài ra, tiếng “tách, tách…” từ những chiếc bánh tráng đang khô vì nắng cũng là âm thanh đặc trưng của làng nghề.

Chia sẻ bí quyết làm bánh tráng, theo bà Rang thì: “Ngâm gạo khoảng 24 tiếng với nguồn nước giếng của làng, sau đó, tiếp tục gạn nước chua trong 3 đêm nữa thì gạo làm bánh mới trở nên thơm ngon nhất. Đây là bí quyết để bánh vừa dẻo, dai và vẫn giữ được độ ngọt, ngon của bánh tráng”. Tiếp theo là đổ bánh, một công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm của người thợ, phải rất khéo để bánh tráng đạt độ mỏng và kích cỡ đều như nhau. Ở đây, đổ bánh, rồi hấp bánh thường diễn ra liên tục, nối tiếp nhau, đòi hỏi người thợ phải đều tay để một cái bánh vừa chín tới đặt lên tấm phên, thì cái bánh tiếp theo cũng vừa đổ xong để hấp.

Mỗi tấm phên sau khi được xếp đầy bánh tráng thì có một người túc trực để đem đi phơi. Việc phơi bánh cũng phải được tính toán kỹ để tùy theo độ nắng mà bánh tráng được phơi bao lâu cho đủ nắng. Thường thì nắng to, bánh chỉ phơi trong vòng 5 phút là phải đưa vào ngay, nếu quá thời gian, bánh sẽ bị vỡ vì quá giòn. Đến chiếu tối khoảng 5 giờ, bánh tráng được phơi một lần nữa (phơi sương) là đạt yêu cầu, trước khi mang vào gỡ ra, đóng gói và đưa đi tiêu thụ.

Từ nhiều năm nay, nhiều hộ gia đình ở làng nghề bánh tráng Nhơn Hòa đã đầu tư máy móc vào quy trình làm bánh tráng, khiến năng suất được nâng cao hơn. Các lò làm bánh tráng bằng máy thường bắt đầu từ 2 giờ 30 cho đến 5 giờ sáng thì kết thúc, năng suất đạt 24.000 cái/lò máy. Giá bán 26.000 đồng/50 cái, chia bình quân, mỗi lò máy có doanh thu 12,5 triệu đồng/ngày, giải quyết việc làm cho hàng chục nhân công lao động nhàn rỗi tại địa phương. Hiện chính quyền địa phương cũng đang có nhiều dự án phát triển nghề làm bánh tráng truyền thống cho người dân ở Nhơn Hòa. Điều này không chỉ góp phần gìn giữ làng nghề mà còn đóng góp không nhỏ vào việc phát huy tiềm năng truyền thống của địa phương./.

Bài: Nguyễn Vũ Thành Đạt - Ảnh: Thông Hải