Món lạ miệt giồng

“Trên đất giồng mình trồng khoai lang/Trên đất giồng mình trồng dưa gang…”, đó là lời bài dân ca Nam bộ Lý đất giồng; song không chỉ có khoai lang và dưa gang mà do những đặc trưng của kết cấu địa chất nên đất giồng có khá nhiều động thực vật quần cư. Từ đó mà ẩm thực đất giồng rất phong phú và đa dạng.

Đất giồng hay “miệt giồng” là một dạng thổ nhưỡng khá đặc biệt được hình thành bởi sự bồi đắp phù sa từ các dòng sông và thường nằm ở vị trí cao, có chiều dài khá lớn, chiều ngang hẹp hơn. Cấu trúc đất giồng là cát thô, hoặc cát pha sét nhẹ, rút nước mạnh.

Miền Tây Nam bộ có nhiều vùng đất giồng nổi tiếng như Cầu Kè, Ba Động (Trà Vinh), Mỏ Cày, Giồng Luông (Bến Tre), Vĩnh Xuân, Trà Ôn (Vĩnh Long)… Nếu có dịp du hành về những vùng đất giồng kể trên, bạn hãy thưởng thức những món ngon dân dã nhưng độc đáo, khó tìm nơi khác.

Đất giồng Trà Vinh

Về miền Tây ăn chuột cống

Xin nói rõ liền để mọi người khỏi hết hồn. Không phải ăn thịt con chuột cống (í ẹ), mà là ăn thịt chuột đồng và bánh cống.

Hồi nẳm, tui dìa Long Xuyên chơi, được đãi ăn 2 món đặc sản miền Tây là thịt chuột và bánh cống, gọi tắt là... chuột cống.

Thịt chuột đồng thì khỏi nói rồi, nó ngon như... thịt gà, và chuột ở ngoài đồng ăn lúa thì sạch sẽ chớ không như chuột nhà (và dĩ nhiên không như con chuột cống ở ống cống). Xưa kia, dân miền Tây làm ruộng, làm rẫy, chuột phá hoại hoa màu, họ bắt chuột và sẵn tiện chế biến làm món ăn luôn. Nay, chuột đồng được bán ở chợ miền Tây, không cần làm ruộng làm rẫy cũng có thể ra chợ mua về xơi. Còn làm biếng nữa thì cứ ra nhà hàng kêu món thịt chuột!

Dĩa thịt chuột ngon lành, góc trên là dĩa bánh cống

Ăn vặt ở chợ Hàn

Nếu có dịp đến chợ Hàn ở Đà Nẵng, bạn đừng chỉ lo thăm thú, mua sắm, hãy ghé khu ẩm thực để lê la “ăn hàng”. Chỉ cần dạo quanh một vòng, thử vài món con con cũng đủ khiến bạn no nê hả hê.

Tôi đến chợ Hàn vào một buổi trưa mưa rả rích, bụng đói meo. Vừa vào chợ, không tận hưởng thú vui “shopping” như thường lệ, tôi tất tả chạy đi kiếm hàng ăn để lấp đầy cái bao tử đang sôi sùng sục. May thay, mấy sạp bán đồ ăn vẫn bày ra la liệt, ngay lối đi, ở chỗ dễ tìm nhất, dù chợ trưa đang vắng khách mua. 

Ra Hà Nội ăn nem chua Ấu Triệu

Những que nem dài, nướng thơm phức, chấm kèm tương ớt cay cay, ăn cho đủ sức thì phải mỗi người một chục mới đủ. Đấy là món bạn nhất thiết nên thử khi ra Hà Nội, dù trong những ngày đông rả rích hay ngày hè nắng oi. 

Có một chút chua chua nhẹ nhàng của nem vừa tới, một chút cay cay khi chấm kèm tương ớt kiểu Bắc, một chút giòn sần sật vừa phải của bì 

Ra Hà Nội nhiều lần, lần nào tôi cũng cố ăn cho hết đặc sản ở phố cổ, có vài thứ tôi thích, có vài thứ thì không và có vài món tôi… tiếc. Tiếc vì không thử sớm hơn, không ăn nhiều hơn và nem chua nướng ở phố Ấu Triệu (quận Hoàn Kiếm) là một món như thế. 

Chuyện ít biết về ngôi đình cổ duy nhất thờ người Việt làm quan triều Tần

Người Việt đầu tiên làm quan xứ Bắc

Nằm ẩn mình bên dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa, cách trung tâm Hà Nội về phía Tây khoảng 12km là một ngôi đình uy nghi cổ kính, có niên đại hàng nghìn năm lịch sử. Đình Chèm (còn gọi là đền Chèm) thuộc làng Chèm, xã Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội - được coi là một trong số ít những ngôi đình cổ nhất Việt Nam, nơi thờ đức Hy Khang Thiên Vương Lý Ông Trọng - nhà ngoại giao đầu tiên của dân tộc và là người có công dẹp giặc ngoại xâm cứu nước. Cho đến nay, ngôi đình vẫn còn giữ nguyên hiện trạng như những ngày đầu mới xây dựng. 

Cụ Hiệu giới thiệu về ngôi đình

Kỳ thú hồ Sông Ray mùa nước cạn

Thoạt nhìn, đó chỉ là hồ nước bình thường, nhưng đặt chân đến đây mới biết Sông Ray là hồ nước khá đặc biệt và ngỡ ngàng khi tận mắt chứng kiến những hình ảnh kỳ thú trong mùa nước cạn này. 

Hồ Sông Ray nhìn từ bờ hồ phía đông bắc thuộc xã Hòa Hưng, huyện Xuyên Mộc - Ảnh: Nguyễn Thiên Đăng 

Ở địa phận Bà Rịa - Vũng Tàu, một ngày đến với hồ Sông Ray, chúng tôi chỉ đủ thời gian đi khám phá ba khu vực hồ, tương ứng với ba hướng khác nhau cùng với những góc nhìn thú vị riêng có.

Mùa khô, mực nước trong hồ giảm xuống gần nửa, nhiều nơi nước cạn để lộ những “đảo đất” màu nâu đỏ với những hình dạng và đường nét kỳ lạ đến ngỡ ngàng. 

Giấm nuốc - món bún có một không hai ở Huế

Bún giấm nuốc là một món ăn rất Huế. Vào mùa hè, nhất định bạn phải thử khi có dịp ghé qua đây. 

Nuốc là tên gọi theo phương ngữ về con nuốt - một loài nhuyễn thể không chân chỉ có nhiều vào mùa hè nơi vùng đầm phá nước lợ ở Huế. Nuốt cùng họ với sứa nhưng nhỏ chỉ bằng khoảng nửa trái chanh. 

Vào mùa hè, nuốt thường nổi thành từng mảng dày, ngư dân vớt lên, ngâm vào nước và bán nhiều ở các chợ. Nuốt được chia làm hai phần gồm tai và chân. Phần tai rất thích hợp để kẹp rau sống chấm ruốc hoặc làm gỏi. Nhưng đặc sắc phải kể đến chân nuốt, giòn giòn, sần sật - làm nên linh hồn của món trứ danh: Bún giấm nuốc.

Sếu đầu đỏ trở về Tràm Chim sau 18 năm lưu lạc

Đầu tháng 3-2016, sau khi xem lại các bức ảnh một gia đình sếu đầu đỏ vừa chụp được, ông Nguyễn Văn Hùng - giám đốc Vườn quốc gia (VQG) Tràm Chim, Đồng Tháp - bất ngờ phát hiện một con sếu vốn là “cư dân” của vườn 18 năm về trước. 

Con sếu (bìa phải) trở về Vườn quốc gia Tràm Chim 18 năm sau khi được đeo vòng khuyên và máy định vị - Ảnh: Nguyễn Văn Hùng 

Đó cũng chính là con sếu đầu đỏ mà vào ngày 14-3-1998, ông Hùng đã cùng các chuyên gia quốc tế và trong nước đã bắt, gắn máy định vị và đeo vòng số 150-0364 vào chân. Khi ấy con sếu này mới 3 tuổi. 

Đình cổ Sài Gòn xập xệ chờ 'chết'

Xập xệ, xiêu vẹo, hoang tàn và mục nát trong những dấu vết tấn công của mối mọt cùng vết tích thời gian là tất cả mọi thứ để nói về ngôi đình được liệt vào dạng cổ xưa bậc nhất đất Nam bộ. Sài Gòn- Hòn ngọc Viễn Đông hơn 300 năm tuổi thì ngôi đình già cũng ngót nghét thời gian bằng nhường ấy năm.

Tìm về quá khứ

Theo sách sử cổ ghi lại thì Đình Thông Tây Hội được xây dựng từ năm 1679. Hai mươi năm sau đó, năm 1698 được chọn là năm thành lập Sài Gòn. Chúa Nguyễn sai Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lý miền Nam, lập phủ Gia Định và hai huyện Phước Long, Tân Bình. Từ đó Nam bộ nhập vào cương vực Việt Nam. Đình Thông Tây Hội là mốc son của năm tháng xa xưa đó, may mắn còn lại tới hôm nay.

Nhà thờ Hạnh Thông Tây với kiến trúc cực hiếm

Con đường Quang Trung, Gò Vấp đi ngang nhà thờ Hạnh Thông Tây xưa vắng tanh nay đã thành con đường huyết mạch đông đúc. Mỗi khi dừng đèn đỏ, người đi đường không thể không ngoái nhìn vào nhà thờ, nơi một khoảng không gian thanh bình, xanh mát với kiến trúc đẹp lạ nổi bật.

Xứ đạo Hạnh Thông Tây có từ năm 1861 do Giám mục Puginier gầy dựng. Lúc ấy nơi đây là khu vực ngoại thành khá xa TP, dân cư thưa thớt, gần với nghĩa địa nên rất vắng vẻ, giáo dân thưa thớt, phần đông là người nghèo. Vì vậy trải qua mấy chục năm mà nhà thờ chỉ được xây đơn giản, nhỏ hẹp vì không có kinh phí.