Dấu xưa mở cõi đất phương Nam: Ngôi đình thờ vua Lê, chúa Nguyễn

Dưới bóng những cây sao cổ thụ và ở ngay ngã ba sông, đình Bình Phú (H.Cai Lậy, Tiền Giang) có vị trí phong thủy ít ngôi đình nào trong vùng sánh được. Nơi đây còn lưu giữ nhiều di sản chứng tỏ là một trong những ngôi đình có niên đại xưa nhất.

Thờ vua Lê, chúa Nguyễn…

Địa bạ Minh Mạng năm 1836 ghi Bình Phú là một thôn cổ hình thành từ hai xứ Nam Đăng và Bắc Bình. Theo nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường, Nam Đăng và Bắc Bình không phải là hai ấp mà có thể là hai cơ đồn điền được lập từ thời Nguyễn Cư Trinh đưa dân miền ngoài vào khai hoang lập dinh Long Hồ ở Cái Bè. Từ đó có thể phỏng định thôn Bình Phú được lập vào khoảng sau năm Nhâm Tý (1732).

Đình Bình Phú. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Dấu xưa mở cõi đất phương Nam: Trăm năm di tích Kiến An Cung

Xây dựng năm 1924, chùa Ông Quách (còn gọi là Kiến An Cung - tọa lạc đường Phan Bội Châu, TP. Sa Đéc, Đồng Tháp) là cơ sở tín ngưỡng, cũng là hội quán liên kết cộng đồng của người Việt gốc Hoa, được công nhận di tích văn hóa lịch sử quốc gia.

Kiến trúc đặc trưng Phúc Kiến

Năm 1698, sau khi lập phủ Gia Định, chúa Nguyễn liền cho cộng đồng người gốc Hoa ở Trấn Biên lập xã Thanh Hà, ở Phiên Trấn thì lập xã Minh Hương rồi ghép vào sổ hộ tịch. Thanh Hà và Minh Hương là 2 tổ chức hành chánh quản lý người Hoa theo chế độ "lãnh sự". Họ lập đền miếu làm hội quán và thờ Phước Đức Chánh thần, Quan Thánh...

Kiến trúc đặc trưng của Kiến An Cung là mái hình thuyền, với hai đầu đao cong vút. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Dấu xưa mở cõi đất phương Nam: Mỹ Tho cũ, Định Tường xưa

Sau khi đồn Kỳ Hòa thất thủ, đô đốc Charner cho mở các cuộc hành quân lấn chiếm ra vùng lân cận, trong đó có Mỹ Tho. Họ tới Mỹ Tho qua ngã kinh Bưu Điện (Arroyo de La Poste) và sông cửa Tiểu.

Cồn Rồng, còn gọi là Long Châu

Ngày 26.3.1861, Charner cử trung tá Bourdais đem tàu chiến, pháo hạm, cùng một số sà lan chở 3 đại đội thủy quân lục chiến và một phân đội lính Tây Ban Nha ngược sông Vàm Cỏ Tây đến Tân An rồi theo kinh Bưu Điện tiến về Mỹ Tho, nhưng bị quân ta chặn đánh quyết liệt. Sau nhiều lần được tăng viện, họ phá được 9 đập chướng ngại cùng 6 đồn của quân ta ở hai bên bờ kinh và chịu tổn thất nặng nề: trung tá Bourdais bị giết. Ngày 12.4.1861, giặc Pháp chiếm thành Định Tường.

Cây đa “tiền dinh” hiện vẫn còn, dù đã bị gãy nhiều nhánh. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Dấu xưa mở cõi đất phương Nam: Ngôi đình trăm cột trên đất cù lao

Trải qua hàng trăm năm, dù thời gian có biến đổi nhưng nhiều di tích vẫn tồn tại, lưu dấu một thời tiền nhân đi mở cõi đất phương Nam.

Tọa lạc ở ấp Long Hậu, xã Long Khánh A, H.Hồng Ngự (Đồng Tháp), đình Long Khánh được vua Tự Đức ban sắc phong Bổn cảnh Thành hoàng ngày 29.11.1852. Tuy nhiên, do nằm trên đất cù lao, thế đất không ổn định, ngôi đình phải nhiều lần di dời. Hoành phi, câu đối, các đồ tự khí xưa dần dần hư hỏng, thất lạc.

Ngôi đình có hơn 100 cột. ẢNH: HOÀNG PHƯƠNG

Giữ “hồn” hoa kiểng ở làng nghề trăm tuổi

Nằm bên dòng Sa Giang hiền hòa, làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp đã bước qua hành trình hơn một thế kỷ, là vùng hoa kiểng lớn nhất Tây Nam Bộ. Từ những bông hoa nở mỗi sớm đến những mô hình du lịch đang góp phần kiến tạo một “vương quốc hoa” đang chuyển mình theo xu thế mới.

Cùng với trồng và cung cấp hoa, nhiều chủ vườn tại làng hoa Sa Đéc đã cải tạo cảnh quan để làm du lịch.

Vườn quốc gia Tràm Chim: Kinh nghiệm khám phá từ A - Z cho người đi lần đầu

Với vẻ đẹp hoang sơ của rừng tràm, kênh rạch, Vườn Quốc gia Tràm Chim thích hợp cho những chuyến đi tạm rời xa phố thị, hòa mình vào thiên nhiên.

Vườn Quốc gia (VQG) Tràm Chim được biết đến là khu đất ngập nước có nhiều loài chim quý ở miền Tây. Vào năm 2012, nơi này được công nhận là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới.

Không ồn ào, đông đúc, VQG Tràm Chim hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp nguyên sơ của rừng tràm, đầm sen và là nơi sinh sống của các loài động thực vật phong phú.

Sản vật 'trời ban' ở miền Tây có tên gọi lạ, nấu cháo hay canh đều ngọt thơm

Không chỉ có vẻ ngoài bắt mắt, sản vật này còn được người dân miền Tây ưa chuộng nhờ hương vị ngọt thơm, chế biến được nhiều món ăn như nấu cháo, xào sả ớt, canh chua…

Chang chang là loại nhuyễn thể hai mảnh có vẻ ngoài khá giống với ngao, sò… nhưng kích thước nhỏ hơn. Vỏ của chúng không quá dày, bên trên có nhiều đường vân đủ màu sắc, trông rất đẹp mắt.

Ở Việt Nam, chang chang được phân bổ chủ yếu ở khu vực miền Tây (các tỉnh như Vĩnh Long, Đồng Tháp…).

Ngoài ra, chúng cũng xuất hiện nhiều tại các vùng biển như Rạng, Mũi Né, Phú Hài, Tiến Thành, Hòa Thắng... thuộc xã Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng (TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận cũ).

Tùy đặc trưng vùng biển ở mỗi địa phương mà chang chang lại có những màu sắc khác nhau như trắng, xám, xanh ngọc, vàng, nâu…

Chang chang chỉ có thể khai thác tự nhiên nên được ví như sản vật "trời ban" ở miền Tây. Chúng thường sống vùi dưới bãi cát gần bờ biển

Khu Du lịch Văn hóa Phương Nam – Nam Phương Linh Từ – Đồng Tháp

Ngoài những địa điểm du lịch Đồng Tháp quen thuộc trên mảnh đất sen hồng như Vườn quốc gia Tràm Chim, khu di tích Xẻo Quýt, làng hoa Sa Đéc… thì khu du lịch văn hóa Phương Nam là điểm đến hấp dẫn không kém. Đến đây du khách không chỉ được tham quan các công trình tưởng nhớ những nhân vật lịch sử có công khai phá vùng đất phương Nam mà còn có dịp tận mắt chiêm ngưỡng bức tranh tái hiện rõ nét về làng quê Nam bộ xưa.

Nhìn từ trên cao xuống chẳng khác gì chốn hoàng cung của các vị vua chúa ngày xưa.

Chùa Liên Hoa – Mẹ Nam Hải Tiền Giang (nay Đồng Tháp)

Hôm nay, thổ địa du lịch Miền Tây muốn đưa du khách đến một điểm dừng chân tâm linh rất đáng ghé thăm, nơi mà sự uy nghiêm của kiến trúc Phật Giáo hòa quyện cùng nét thơ mộng của dòng sông Tiền. Đó chính là chùa Liên Hoa, hay còn được trìu mến gọi là Chùa Mẹ Nam Hải Tiền Giang (Nay sáp nhập thuộc Đồng Tháp).

Chùa Liên Hoa ở đâu, đường đi thế nào?

Nằm hiên ngang bên bờ sông Tiền tại ấp Tân Hòa, xã Bình Ninh, tỉnh Đồng Tháp, chùa Liên Hoa đã trở thành biểu tượng an lạc của cả vùng Tây Nam Bộ.

Tin vui cho du khách là đường đến chùa giờ không còn khó khăn như trước. Từ trung tâm Mỹ Tho đi khoảng 10 km, qua cầu Chợ Gạo 3 là tới. Đường sá thông thoáng, dù bạn đi xe máy hay ô tô cá nhân đều rất dễ dàng. Đây chính là chuyến hành hương kết hợp du ngoạn lý tưởng, đặc biệt vào các ngày rằm hay đầu năm.

Chùa Liên Hoa

Mùa cá đồng

Hằng năm cứ đến những ngày này, khi gió mùa đông bắc gửi chút se lạnh hiếm hoi về châu thổ phương Nam cũng là thời điểm các đồng nước nổi dần cạn.

Mùa cá đồng về nhiều, người ta phơi khô để bán vào mùa nắng hết cá

Những con cá rô, cá lóc, cá trê, cá mè vinh, cá linh, cá chạch, cá chốt... "mải chơi", không kịp về sông rạch, để người dân háo hức đi đánh bắt cuối mùa.

Đặc sản Đồng Tháp không phải ai cũng dám thử, khách sành ăn khen giòn rụm, ngon

Tuy là món ăn khoái khẩu của người Đồng Tháp với hương vị hấp dẫn, lớp da giòn rụm và dậy mùi thơm nhưng đặc sản này lại khiến không ít du khách thập phương dè chừng, ngại thử khi mới nghe tên.

Chuột đồng quay lu là đặc sản có tiếng ở Đồng Tháp, từng lọt top 100 món ăn đặc sản Việt Nam 2021-2022 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) bình chọn.

Đúng như tên gọi, món ăn này được chế biến từ nguyên liệu chính là chuột đồng. Giống chuột này sống ở đồng ruộng, chủ yếu ăn lúa nên thường được bà con bản địa bắt về, sơ chế làm thức ăn vì thịt thơm, không hôi, lại có độ béo, chắc.

Chuột đồng quay lu là đặc sản được ưa chuộng ở Đồng Tháp. Ảnh: Phương Nam Quán - Cao Lãnh

Thú vui săn chuột đồng cuối mùa gặt ở miền Tây

Những ngày cuối vụ lúa ở miền Tây người dân săn chuột đồng, vừa vui vừa giúp bảo vệ mùa màng.

Vào ngày mùa, trên các cánh đồng lúa ở miền Tây vô cùng nhộn nhịp. Phía trước máy gặt thu hoạch lúa, phía sau từng nhóm thanh niên, trẻ nhỏ chạy theo để bắt chuột đồng. Có nơi dùng lưới giăng, có nơi dùng gậy để đập thậm chí tay không bắt chuột.

Người dân xã Long Bình (tỉnh Đồng Tháp) săn chuột đồng ngay sau khi máy gặt đi qua. Ảnh: Tuấn Lâm

Độc đáo di tích Lăng Hoàng Gia ở Gò Công

Không chỉ độc đáo về kiến trúc, Lăng Hoàng Gia - nơi thờ tự một dòng họ tài đức cùng nhiều bí ẩn về tấm bia lưu lạc 140 năm và gò Sơn Qui nước ngọt quanh năm.

Lăng Hoàng Gia, rộng 2.000 m², tọa lạc tại xã Long Hưng, thị xã Gò Công sau sáp nhập là phường Sơn Qui, tỉnh Đồng Tháp cách trung tâm thị xã cũ khoảng 2 km. Đây là nơi thờ tự và lăng mộ của dòng họ Phạm Đăng, trong đó có ông Phạm Đăng Hưng (1764-1825), hậu duệ đời thứ tư, thân sinh Hoàng thái hậu Từ Dũ - mẹ vua Tự Đức.

Du khách quốc tế viếng thăm di tích Lăng Hoàng Gia. Ảnh: Báo Ấp Bắc

Gò Công - Kỳ cuối: Mong gặp lại Làng thành phố vàng son một thủa

Việc chính quyền Tiền Giang quyết định đưa thị xã Gò Công trở lại vị thế thành phố khiến người dân vui mừng. Liệu có thể khôi phục những nét cổ kính, vàng son một thuở của Gò Công xinh đẹp để phát triển du lịch như phố cổ Hội An?

Kho bạc Gò Công thập niên 1920 - Ảnh tư liệu

Gò Công - Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh - Kỳ 5: Độc đáo món quê Gò Công tiến vua

"Gọi mắm nhưng thật ra không phải mắm, đó là loại nước chấm thượng hảo hạng làm từ thịt con tôm", ông Phạm Văn tâm sự.

Cho mắm tôm chà vào keo để bán - Ảnh: HÙNG ANH

Gò Công - Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh - Kỳ 4: Hai nữ sĩ lừng danh thiên hạ

Gò Công là đất địa linh nhân kiệt với nhiều danh nhân. Đặc biệt, xứ này có hai nữ sĩ tài danh, là nhà thơ, nhà văn, nhà báo nổi tiếng những năm đầu thế kỷ 20.

Bà Phan Thị Bạch Vân, chủ nhân Nữ lưu thơ quán - Ảnh tư liệu

Gò Công - Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh - Kỳ 3: Quê hương hai bà hoàng danh tiếng

Hàng trăm năm qua, người dân Gò Công (Khổng Tước Nguyên) vẫn tự hào vùng đất lành này là nơi xuất thân hai bà hoàng danh tiếng tài đức vẹn toàn của triều Nguyễn.

Nam Phương hoàng hậu thời thiếu nữ đang đi học - Ảnh tư liệu

Gò Công - Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh - Kỳ 2: Chuyện lạ nữ hào phú đất Gò Công

Gò Công là đất địa linh nhân kiệt, nổi tiếng giàu có với những tên tuổi như ông Phủ Khiêm, Huyện Đậu, Huyện Hiếu, Hội đồng Hạc, Đốc phủ Hải...

Chợ Gò Công xưa, nơi bà Tư Nói khởi nghiệp từ nghề bán trầu cau - Ảnh tư liệu

Nhưng các đại gia này đều chịu lép vế trước hai nữ hào phú được cho là chiếm vị trí giàu nhất nhì xứ Gò Công.

Gò Công - Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh - Kỳ 1: Tìm lại dấu xưa Làng thành phố

Tỉnh Tiền Giang vừa công bố năm 2025 thị xã Gò Công "lên thành phố". Nhưng 137 năm trước, năm 1885, vùng đất hiện nay là thị xã Gò Công đã được người Pháp gọi là "Làng thành phố", đô thị đầu tiên với tên gọi thành phố của đất Nam Kỳ lục tỉnh.

Dinh Tham biện xưa - Ảnh tư liệu

Ngày nay, đô thị Gò Công đã phát triển nhưng dấu xưa vẫn còn dù trải nhiều thăng trầm lịch sử chiến tranh, ly loạn, đói kém...

Năm 1993, lần đầu tiên tôi đến Gò Công. Ngày đó, thị xã này không còn vai trò trung tâm tỉnh lỵ, chỉ là đơn vị hành chính cấp huyện của Tiền Giang. Những ngày loanh quanh ở thị xã, tôi choáng ngợp trước những khu phố cổ kính nhỏ hẹp được chia ô như bàn cờ, những dinh thự xưa cũ đồ sộ, những mái ngói rêu phong theo dấu thời gian của một đô thị cổ kính.

Bên trong chùa cổ gần 200 năm ở Đồng Tháp

Với giá trị kiến trúc, văn hóa và nghệ thuật, chùa cổ Hội Phước được ví như di sản đặc sắc của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Chùa Hội Phước (xã Tân Nhuận Đông, Đồng Tháp) là ngôi chùa cổ có từ đời vua Thiệu Trị năm thứ 5 (1845). Đương thời, chỉ là một thảo am của bà Trần Thị Ngôn dựng lên để tu niệm. Năm 1845, bà xuất gia ở chùa Huệ Lâm (Gia Định), được ban cho pháp danh là Như Định. Năm 1849, Tổ đình Giác Lâm (Gia Định) tiến cử hòa thượng Liễu Ngọc Phổ Minh về trụ trì thảo am và từ đó đặt tên là Hội Phước Tự.

Năm 1850, hòa thượng Liễu Ngọc bắt đầu xây dựng chùa với những công trình như: Chánh điện, tổ đường, đông đường, tây đường, giảng đường và tiền đường, công trình xây dựng mãi đến năm 1891 mới hoàn thành.

Chùa cổ Hội Phước (Đồng Tháp) là công trình tiêu biểu, vừa lưu giữ nét truyền thống, vừa mang hơi thở hiện đại, trở thành điểm nhấn văn hóa - tâm linh của vùng đất sen hồng.

Chùa Hội Phước nằm cách trục đường chính gần 400 m, trên khuôn viên rộng khoảng 5.500 m², tách biệt nhưng không xa cách, tạo không gian yên tĩnh cho người tìm về. Toàn thể công trình được xây dựng theo lối kiến trúc “nội công, ngoại quốc” quen thuộc trong kiến trúc chùa Việt. Trục trung tâm gồm tiền đường, chính điện, tổ đường, tạo nên xương sống của quần thể. Bao quanh là giảng đường, tăng xá bố trí cân đối, hài hòa. ẢNH: THANH QUÂN