Lu cở - Biểu tượng văn hóa trong cuộc sống của phụ nữ Mông Tây Bắc

Lu cở - một số nơi còn gọi là “quẩy tấu”, hay gùi, là một trong những vật dụng phổ biến trong đời sống, sản xuất của đồng bào DTTS. Nếu có dịp lên vùng cao Tây Bắc, hình ảnh rất đỗi quen thuộc dễ dàng bắt gặp là những người phụ nữ Mông khoác lu cở xuống chợ, lên nương, làm rẫy, hái măng, lấy củi, bắt cá... Đặc biệt là trong những nghi lễ quan trọng, như: Cưới, tang, lễ mừng cơm mới, lễ cúng thần rừng…

Bản định cư của người Mông ở Cu Vai

Làng dệt Lùng Tám – Nơi những sợi lanh kể câu chuyện của cao nguyên đá Đồng Văn

Giữa cao nguyên đá khắc nghiệt của tỉnh Tuyên Quang, làng dệt Lùng Tám vẫn bền bỉ gìn giữ nghề dệt lanh truyền thống của người Mông.

Từ những sợi lanh mộc mạc, qua đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ đã tạo ra những tấm vải không chỉ mang giá trị sử dụng mà còn chứa đựng bản sắc văn hóa, ký ức và nhịp sống của một vùng đất nơi cực Bắc Tổ quốc.

Người nghệ nhân tỉ mỉ se và nối sợi lanh bằng tay.

Rộn ràng hội Gầu Tào của đồng bào Mông ở Pà Cò

Lễ hội Gầu Tào dân tộc Mông xã Pà Cò (Phú Thọ) năm 2026 đã được khai mạc ngày 31/1 tại Sân vận động xóm Xà Lính.

Đây là sự kiện văn hóa truyền thống có ý nghĩa đặc biệt, mở đầu cho mùa lễ hội đầu Xuân của đồng bào Mông nơi vùng cao, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Xã Pà Cò hiện có trên 11,5 nghìn nhân khẩu, sinh sống tại 18 thôn, xóm, trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm khoảng 65% dân số. Theo các tài liệu nghiên cứu dân tộc học, người Mông trước đây vốn là cư dân du canh, du cư, gắn bó mật thiết với núi rừng và mang đậm thế giới quan, vũ trụ quan theo tín ngưỡng vạn vật hữu linh.

Cây nêu, biểu tượng linh thiêng nối trời với đất, ngọn cây luôn hướng về phía Đông là hướng sinh, hướng của Mặt Trời, thể hiện ước vọng cầu con, cầu mùa màng tươi tốt. Ảnh: Trọng Đạt-TTXVN

Sắc chàm trên miền di sản

Mỗi độ Xuân về, khi hoa đào rừng nở rộ khắp các cánh rừng Tây Bắc. Với người Mông, đây là dịp để các cô gái xúng xính trong những bộ váy hoa rực rỡ. Với họ, trang phục không chỉ đơn thuần là đồ để mặc, nó mang trong mình những câu chuyện văn hóa và tâm linh sâu sắc...

Với đồng bào dân tộc Mông, mỗi bộ trang phục phản ánh bản sắc riêng, giúp phân biệt giữa các nhóm người Mông khác nhau.

Cây lanh sau khi thu hoạch được phơi khô, tước lấy vỏ

Lũng Cẩm - Điểm nhấn của du lịch văn hóa trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Giữa thung lũng xanh mướt của xã Sủng Là (tỉnh Tuyên Quang), thôn Lũng Cẩm hiện lên như một mảnh ghép độc đáo giữa "miền đá xám". Nơi đây từ lâu là chốn cư trú của cộng đồng người Mông, cùng một số hộ Hoa, Nùng, Giáy…, tạo nên sự phong phú về văn hóa và nếp sống. Những ngôi nhà trình tường dày màu đất vàng, những hàng rào đá xếp tay qua nhiều thế hệ và cánh đồng hoa trải rộng đã làm nên bản sắc riêng biệt của vùng đất này. 

Bà cháu người Mông ở Lũng Cẩm quây quần trước hiên nhà trình tường.

Lễ cúng tôn vinh cây chè tổ của đồng bào Mông Suối Giàng

Sáng 22/11, tại khu vực Cây chè tổ xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai đã diễn ra Lễ cúng Tôn vinh cây chè tổ trang trọng và linh thiêng của đồng bào Mông Suối Giàng. Nghi lễ này không chỉ thể hiện nét văn hóa tâm linh, mà còn chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, tạo nên nét đẹp độc đáo của Suối Giàng.

Phần rước lễ đã diễn ra với sự tham gia của các vị lãnh đạo, quý vị đại biểu, cùng toàn thể Nhân dân và du khách. Đoàn rước lễ được dẫn đầu bởi mâm lễ chính của UBND xã Văn Chấn, tiếp đó là mâm lễ của các thôn Giàng A, Giàng B, Pang Cáng, Bản Mới, Kang Kỷ, Suối Lóp và các doanh nghiệp.

“Chí cống” sản vật của núi rừng và sự sáng tạo ẩm thực của người Mông

Trong kho tàng ẩm thực núi rừng Tây Bắc, có những món ăn tưởng chừng rất giản đơn nhưng lại chất chứa tinh hoa văn hóa và sự sáng tạo của con người. “Chí cống” - chồi non của cây gừng Myoga chính là một trong số đó.

Vào mùa Hè, khi những mầm chí cống vươn lên từ nền đất ẩm mát, người Mông lại rủ nhau đi hái, đem về chế biến thành đủ món. (Ảnh: Ná Nả)

Múa sênh tiền - Nhịp điệu Cao nguyên trắng gọi mời du khách

Múa sênh tiền là một nét văn hóa độc đáo của người Mông ở Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, mang âm sắc riêng biệt và giàu giá trị biểu cảm. Từ không gian lễ hội truyền thống, điệu múa đang được bảo tồn, phát huy trong hoạt động du lịch. Những nhịp gậy rộn ràng đã trở thành điểm nhấn văn hóa thu hút du khách đến với Cao nguyên trắng.

Điệu múa sênh tiền của người Mông Bắc Hà đắm lòng du khách.

Chuyện về món bánh dày của đồng bào Mông ở Cổng trời Mường Lống

Bánh dày của đồng bào Mông ở Mường Lống (xã Mường Lống, tỉnh Nghệ An) đi ra từ truyền thuyết. Và cho đến hôm nay, bánh dày vẫn luôn hiện diện hằng ngày trong đời sống và văn hóa truyền thống của đồng bào ở vùng đất được ví là Cổng trời Mường Lống.

Cổng trời Mường Lống có độ cao 1.500 m so với mực nước biển. (Ảnh: Phạm Tiến)

Xã Mường Lống, tỉnh Nghệ An là nơi sinh sống của gần 6.000 người, trong đó đồng bào Mông chiếm trên 99%. Ở độ cao 1.500 m so với mực nước biển, Mường Lống có nền nhiệt thấp và thay đổi chu kỳ như 4 mùa trong 1 ngày. Có lẽ cũng chính vì địa hình, khí hậu đặc trưng nên văn hóa, ẩm thực của đồng bào Mông nơi đây đậm đà bản sắc.

Tết Độc lập của người Mông giữa đại ngàn Tây Bắc

Tết Độc lập của người Mông bắt nguồn từ sự kiện Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2/9/1945. Người Mông ở Tây Bắc coi đây là ngày Tết của dân tộc, thể hiện lòng biết ơn Đảng và Nhà nước, đồng thời cũng là dịp để giao lưu, vui chơi và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Hàng năm, cứ vào dịp Quốc khánh 2/9 hàng năm, cộng đồng dân tộc Mông sinh sống trên khắp các vùng miền tỉnh Điện Biên lại nô nức xuống phố, tham gia nhiều hoạt động vui Tết Độc lập. Ảnh: TTXVN

Búa rèn là tiếng của bản, lửa lò là lửa của tổ tiên để lại

Giữa vùng núi đá khô cằn và hiểm trở của tỉnh Điện Biên, nơi tưởng như chỉ có gió và sương mù bủa vây quanh năm, vẫn có những thanh âm rộn rã của tiếng búa rèn vang vọng từ các bản làng của đồng bào dân tộc Mông. Nghề rèn truyền thống không chỉ là một phương tiện mưu sinh mà còn là biểu tượng văn hóa, là niềm tự hào của người Mông trong hành trình gìn giữ bản sắc giữa vòng xoáy đổi thay của cuộc sống hiện đại.

Người thợ rèn khéo léo thực hiện từng công đoạn để có được một sản phẩm tốt nhất

Đặc sắc nghệ thuật chế tác khèn Mông ở vùng cao Lào Cai

Với đồng bào Mông ở vùng cao Lào Cai, cây khèn là nhạc cụ truyền thống quan trọng và độc đáo không thể thiếu trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Nghệ thuật chế tác khèn đã trở thành nghề truyền thống quan trọng được người Mông nơi rẻo cao gìn giữ và quảng bá sản phẩm tới du khách trong, ngoài nước.

Một công đoạn rất quan trọng, quyết định âm thanh của khèn là lá đồng. Chính vì vậy, nghệ nhân phải thẩm âm trước khi gắn lên ống trúc.

Bánh Khoải Sốt Đậu Dị – Nét ẩm thực độc đáo của người Mông

Khi bạn lên với vùng núi Tây Bắc, được thưởng thức món bánh Khoải Sốt Đậu Dị nóng hổi giữa không gian se lạnh, bạn sẽ không chỉ được thỏa mãn vị giác mà còn cảm nhận được hơi ấm của tình người, của văn hóa độc đáo nơi vùng cao. Đây thực sự là một món ngon mà bất kỳ ai yêu ẩm thực và muốn khám phá nét đẹp văn hóa Việt Nam đều không nên bỏ lỡ.

Dư vị Sín Chéng

4h sáng, con gà trên núi còn đương “ngái ngủ”, chưa kịp cất tiếng gáy mà bếp của người Mông đã rần rật đỏ lửa. Người Mông dậy sớm lắm! Dậy sớm để còn kịp cho vật nuôi ăn, còn kịp đi nương… Và hôm nay thì dậy sớm để còn kịp đi chợ. Trên mảnh đất Si Ma Cai thuộc tỉnh Lào Cai này, người ta vẫn bảo một năm có đến 50 lần Tết, Tết của người Mông, Tết của người Kinh và 48 ngày Tết chợ.

Hạnh phúc nơi chợ phiên

Đêm trước ngày diễn ra chợ phiên, đứng từ đỉnh cao nhất của Sản Sín Pao nhìn xuống, thấy Sín Chéng lấm tấm vài ánh đèn đỏ đục nằm thấp thoáng trong sương hệt như chiếc bánh đa vừng. Nhưng cảm giác xa xôi, diệu vợi ấy sẽ tan biến ngay khi bình minh vừa ló rạng, người xe từ khắp các vùng xa xôi nườm nượp kéo về, tất bật và ken dày như hạt ngô trên thân bắp.

Bánh giầy trong ngày Tết truyền thống của đồng bào Mông

Tháng Chạp, khi những vườn đào, vườn mận bung nở những cánh hoa trong cái rét ngọt của vùng cao Tây Bắc, đó cũng là thời điểm đồng bào Mông chuẩn bị đón Tết cổ truyền của dân tộc mình. Trong ngày Tết, đồng bào Mông vẫn bảo tồn những nét văn hóa đặc sắc trong phong tục, tập quán, nhất là văn hóa ẩm thực.

Người Mông dùng bánh giầy để mời khách trong ngày đầu năm mới

Thanh âm độc đáo từ tiếng khèn Mông ở Yên Bái

Khèn Mông với âm thanh độc đáo và ý nghĩa sâu sắc, là biểu tượng văn hóa đặc trưng của người H'Mông tại Yên Bái.

Văn hóa khèn của người H'Mông tại Yên Bái. Ảnh: Trần Bùi

Vùng núi miền Tây tỉnh Yên Bái không chỉ làm say lòng du khách bởi vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ của thiên nhiên mà còn cuốn hút bởi bức tranh văn hóa độc đáo của các dân tộc anh em như H'Mông, Dao, Tày, Thái…

Đặc biệt, đến đây du khách có thể khám phá và tận hưởng âm thanh độc đáo từ tiếng Khèn Mông.

Giữ lửa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Mông trên đỉnh Hang Kia – Pà Cò

Nằm trong vùng núi cao của huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, xã Hang Kia và Pà Cò là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Mông, một dân tộc có nền văn hóa lâu đời với những giá trị truyền thống đặc sắc. Trong đó, nghề dệt, thêu thổ cẩm là một phần quan trọng trong đời sống của người dân nơi đây.

Nghề dệt, thêu thổ cẩm là một phần quan trọng trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông ở Hang Kia - Pà Cò. Ảnh: Hoàng Tâm

Phát huy di sản khèn Mông

Trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc Mông, cây khèn và nghệ thuật múa khèn có thể được xem như một biểu trưng văn hóa. Chính vì lẽ đó, người Mông ở Đồng Hỷ và Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên luôn gìn giữ, trao truyền nghệ thuật khèn như một báu vật và phát huy giá trị thông qua các hoạt động văn hóa, du lịch của địa phương.

Tiếng khèn là tiếng lòng

Hồng Ngài - Vẻ đẹp hoang sơ nơi núi rừng Tây Bắc

Hồng Ngài là một bản nhỏ hoang sơ thuộc thị trấn Bắc Yên, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La. Đây là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Mông với hơn 70 mái nhà trình tường độc đáo vẫn còn nguyên bản. Cùng với cảnh sắc thiên nhiên phong phú, khí hậu đa dạng, mùa nào cũng đẹp, Hồng Ngài đã thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách.

Với cảnh sắc thiên nhiên phong phú, khí hậu đa dạng, mùa nào cũng đẹp, Hồng Ngài đã thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách

Phát huy vẻ đẹp tường rào đá của người Mông

Đến Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, du khách đều ngỡ ngàng, thích thú khi được ngắm nhìn những bức tường rào bằng đá bao quanh những ngôi nhà của người Mông. Nét đẹp văn hóa này không chỉ trở thành điểm check in ấn tượng của khách du lịch mà còn đi vào thơ ca, phim ảnh, tạo nên “thương hiệu” du lịch cho vùng Cao nguyên đá Đồng Văn.

Làng Văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông thôn Pả Vi Hạ, xã Pả Vi, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang với kiến trúc nhà trình tường, mái lợp ngói âm dương và bao quanh tường rào đá. Ảnh: Quỳnh Lưu