Bánh Ngải - Món ăn chứa đựng văn hóa, tâm linh sâu sắc của người Tày

Bánh ngải là món bánh truyền thống đã tồn tại từ bao đời nay, gắn liền với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng được người Tày gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo quan niệm dân gian, lá ngải cứu không chỉ là một nguyên liệu thực phẩm, mà còn có tác dụng trừ tà, xua đuổi điều xấu, mang lại sức khỏe và may mắn

Bánh sắn: Gói trọn hương vị của một thời gian khó

Bánh sắn từng là món quà quê mộc mạc của những năm tháng gian khó. Theo dòng thời gian, vị bùi của sắn, vị ngọt của mật không chỉ làm nên một món ăn dân dã, mà còn gói trọn ký ức và hương vị của một thời đã xa.

Bánh sắn chấm mật (Ảnh Việt Hà)

Bánh gio vùng hồ Ba Bể - thức quà của miền di sản

Bánh gio ở vùng hồ Ba Bể là món quà dân dã gắn với đời sống người Tày, Nùng của xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên.

Từ những hạt nếp ngâm nước gio đến vị ngọt dịu của mật mía, món bánh gio mộc mạc, đã trở thành một phần bản sắc ẩm thực của vùng hồ Ba Bể.

Bánh Gio - thức quà của đồng bào Tày, Nùng

Bánh bột lọc Đà Lạt - ấm lòng phố núi

Bánh bột lọc Đà Lạt được yêu thích bởi hương vị dẻo dai, đậm đà rất riêng, khác với nhiều nơi khác. Vậy điều gì khiến món bánh này trở thành lựa chọn quen thuộc của du khách mỗi khi ghé thăm phố núi sương mù?

Bánh bột lọc Đà Lạt có hương vị rất hấp dẫn

Bánh Aquat - Biểu tượng văn hóa ẩm thực của đồng bào Pa Kô

Không chỉ là món ăn dân dã, quen thuộc, bánh Aquat còn là biểu tượng văn hóa của người Pa Kô. Chiếc bánh mang hình sừng trâu được đồng bào gửi gắm những quan niệm sống của cộng đồng người Pa Kô nơi đại ngàn Trường Sơn đến khách quý. 

Bà Hồ Thị Doanh đang tỉ mỉ buộc bánh Aquat (Ảnh: Kô Kăn Sương)

Bánh cuốn Cao Bằng

Đặt chân đến thành phố Cao Bằng (tỉnh Cao Bằng) dọc đường người ta có thể bắt gặp rất nhiều quán treo biển hiệu “bánh cuốn Cao Bằng” trông khá mộc mạc và giản dị. Đây vốn là món ăn dân dã của người dân nơi đây nhưng bánh cuốn lại trở thành đặc sản của mảnh đất Cao Bằng khiến du khách khi đặt chân đây đều muốn thưởng thức.

Được làm từ gạo, bánh cuốn Cao Bằng có hương vị dẻo, thơm giữ nguyên hương vị hạt gạo vùng cao. Để làm ra món này, gạo dẻo hoặc khô đều không tạo ra được bột bánh ưng ý. Gạo được ngâm và vo sạch rồi nghiền thành bột loãng để tráng bánh. Bột ngon là bột đáp ứng được độ sánh, dẻo. Bánh thường được tráng khi khách vào quán gọi, chủ quán mới bắt đầu nhanh tay tráng bột trên khuôn và cuốn bánh với vỏ bánh dày dặn, bên trong là ăm ắp nhân thịt trộn lẫn với mộc nhĩ.

Bánh cuốn là đặc sản của mảnh đất Cao Bằng.

Món ngon ngày Tết ở miền Tây ăn giòn rụm, gợi nhớ tuổi thơ bao người

Tuy làm từ những nguyên liệu dân dã nhưng món bánh này vẫn được người miền Tây ưa chuộng, háo hức chờ đến Tết để được thưởng thức.

Bánh kẹp (hay còn gọi là bánh kẹp cuốn) là món ăn dân dã, gắn liền với tuổi thơ của người miền Tây.

Trước đây, món bánh này khá phổ biến nhưng ngày nay ít xuất hiện hơn. Tuy nhiên bánh vẫn được bà con ở một số địa phương duy trì cách làm để giữ gìn một trong những nét văn hóa ẩm thực đặc sắc, nhất là vào dịp lễ, Tết.

Anh Đỗ Văn Tình (thường được gọi là Út Tình, SN 1994, xã Đông Hòa, tỉnh An Giang) cho biết, bánh kẹp miền Tây được làm từ bột gạo, bột mì, trứng, nước cốt dừa, đường, mè (có hoặc không đều được).

Mỗi khi Tết đến hay nhà có cưới hỏi, giỗ chạp, gia đình anh lại cùng nhau đổ bánh, nhâm nhi hương vị thức quà tuổi thơ.

Giữ hồn Tết qua cặp bánh phu thê Đình Bảng

Những ngày cuối năm, khi gió bấc se sắt thổi, khi những mái ngói rêu phong quanh đền Đô trầm mặc trong làn sương mỏng, làng nghề bánh phu thê Đình Bảng (nay thuộc phường Từ Sơn, Bắc Ninh) lại bừng lên nhịp điệu riêng của mùa Xuân. Tết ở vùng đất Kinh Bắc không chỉ hiện diện trong sắc đào phai trước hiên nhà, trong không khí rộn ràng chợ Tết, mà còn lan tỏa từ những gian bếp đỏ lửa, nơi những mẻ bánh phu thê đang lặng lẽ tỏa hương. 

Lá được rửa sạch, lau khô trước khi gói bánh.

Về An Giang, đắm mình trong hương vị bánh Kà tum

Về với vùng đất Bảy Núi An Giang, du khách không chỉ bị mê hoặc bởi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn bởi những giá trị văn hóa ẩm thực độc bản. Trong đó, bánh Kà tum - món bánh truyền thống của đồng bào Khmer xã Ô Lâm (tỉnh An Giang), một biểu tượng của sự khéo léo, kết tinh từ hương vị đất trời và tấm lòng hiếu khách của người dân nơi đây.

Chị em phụ nữ người dân tộc Khmer trên địa bàn xã Ô Lâm học cách đan vỏ bánh Kà tum tại nhà của Nghệ nhân Néang Phương.

Đặc sản bánh cống Khmer bán ở ven quốc lộ

Món bánh đặc sản của người Khmer ở Sóc Trăng có lớp vỏ giòn, nhân đậu xanh, thịt và tôm, lâu nay là thức quà hấp dẫn du khách.

Dọc quốc lộ 1, đoạn từ cầu Bưng Cốc đến chợ Đại Tâm, phường Mỹ Xuyên, TP Cần Thơ, hơn chục chòi bánh cống bày bán tập trung trên đoạn đường khoảng 500 m. Từ 14h mỗi ngày, mùi bột chiên và dầu sôi lan tỏa khắp khu vực, thành “tín hiệu” quen thuộc.

Bà Nguyễn Thị Phụng, 59 tuổi, người có hơn 20 năm làm nghề cho biết, bánh cống xuất hiện tại đây từ hơn 30 năm trước, do một người dân địa phương truyền nghề lại.

Tản mạn về bánh mứt Tết Huế

Mỗi năm, khi những nụ hoàng mai bắt đầu chúm chím nhú xanh như hạt ngọc bích nhỏ xinh lung linh trong làn nắng xuân ở trước sân nhà thì cũng là lúc các bà, các chị thạo việc nữ công gia chánh xứ Huế lại chộn rộn vào mùa làm bánh, mứt Tết để trước thì dâng cúng gia tiên, sau cho con cháu, bạn bè thưởng thức cái phong vị Tết xứ Thần kinh.

Ông Nguyễn Xuân Lạng, một trong những nghệ nhân cuối cùng còn gìn giữ nghề làm bánh sâm, bánh dứa truyền thống ở Huế. Ảnh: CTV Lê Huy Hoàng Hải

Giữ hồn Tết qua cặp bánh phu thê Đình Bảng

Tết ở vùng đất Kinh Bắc không chỉ hiện diện trong sắc đào phai trước hiên nhà, trong không khí rộn ràng chợ Tết, mà còn lan tỏa từ gian bếp đỏ lửa, nơi những mẻ bánh phu thê đang lặng lẽ tỏa hương.

Bánh thành phẩm được dán tem mác. Ảnh: Đỗ Huyền/TTXVN

Những ngày cuối năm, khi gió bấc se sắt thổi, khi những mái ngói rêu phong quanh đền Đô trầm mặc trong làn sương mỏng, làng nghề bánh phu thê Đình Bảng (nay thuộc phường Từ Sơn, Bắc Ninh) lại bừng lên nhịp điệu riêng của mùa Xuân.

Tết ở vùng đất Kinh Bắc không chỉ hiện diện trong sắc đào phai trước hiên nhà, trong không khí rộn ràng chợ Tết, mà còn lan tỏa từ những gian bếp đỏ lửa, nơi những mẻ bánh phu thê đang lặng lẽ tỏa hương.

Hậu Giang giữ gìn phong tục gói bánh Tét truyền thống

Người dân ở một số vùng quê tỉnh Hậu Giang vẫn giữ phong tục gói bánh Tét vào ngày giỗ hay Tết đến xuân về. Bánh làm từ nếp trắng nguyên hạt, phần nhân làm từ đậu xanh, mỡ lợn, chuối xiêm. Chiếc bánh Tét truyền thống được gói bằng lá chuối xanh, buột chặt bằng dây lạt. Bánh sau khi chín được cắt miếng, hiện rõ phần nếp trắng tinh bao trọn nhân vàng, gợi nhớ về hình tượng cánh đồng lúa chín bội thu và tượng trưng cho sự đủ đầy, sung túc, nhiều ước vọng tốt đẹp trong năm mới.

Công đoạn làm nhân bánh Tét thường được thực hiện từ 1 - 2 ngày trước khi gói bánh. Ảnh: Nguyễn Hằng - TTXVN

Về Bảy núi ăn bánh Kà tum để năm mới sung túc, đủ đầy

Nguyên liệu làm bánh Kà tum rất quen thuộc, gồm có gạo nếp, đậu trắng, dừa, đường cát, muối…và phần lá câu thốt nốt để làm vỏ bánh. Ảnh: Công Mạo-TTXVN

Kà tum theo tiếng Khmer có nghĩa là “trái lựu” - loại bánh được gói bằng lá cây thốt nốt. Bánh Kà tum mang ý nghĩa của sự đủ đầy, sung túc chỉ xuất hiện trong các dịp lễ, Tết truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer An Giang như: Chol Chnam Thmay, Sen Dolta, Ok om bok. Điều đặc biệt, loại bánh này chỉ có duy nhất ở vùng đất Ô Lâm, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.

Bánh cuốn Cao Bằng

Đặt chân đến thành phố Cao Bằng (tỉnh Cao Bằng) dọc đường người ta có thể bắt gặp rất nhiều quán treo biển hiệu “bánh cuốn Cao Bằng” trông khá mộc mạc và giản dị. Đây vốn là món ăn dân dã của người dân nơi đây nhưng bánh cuốn lại trở thành đặc sản của mảnh đất Cao Bằng khiến du khách khi đặt chân đây đều muốn thưởng thức.

Được làm từ gạo, bánh cuốn Cao Bằng có hương vị dẻo, thơm giữ nguyên hương vị hạt gạo vùng cao. Để làm ra món này, gạo dẻo hoặc khô đều không tạo ra được bột bánh ưng ý. Gạo được ngâm và vo sạch rồi nghiền thành bột loãng để tráng bánh. Bột ngon là bột đáp ứng được độ sánh, dẻo. Bánh thường được tráng khi khách vào quán gọi, chủ quán mới bắt đầu nhanh tay tráng bột trên khuôn và cuốn bánh với vỏ bánh dày dặn, bên trong là ăm ắp nhân thịt trộn lẫn với mộc nhĩ.

Bánh cuốn là đặc sản của mảnh đất Cao Bằng.

Thức bánh ấm giữa trời cuối thu

Ở những bản làng vùng cao phía Bắc tỉnh Thái Nguyên, khi tiết trời se se lạnh, trong nhiều căn bếp lại rộn ràng tiếng cười nói quanh nồi nước bánh trôi nóng hổi. Bánh trôi ở đây không ăn với đường mà lại có nhân thịt. Những viên bánh to, tròn là thức quà ấm áp, gợi nhớ bao ký ức xưa cũ của người Tày, người Dao nơi đây.

Người phụ nữ dân tộc Dao ở xã Yên Thịnh khéo léo vớt những mẻ bánh trôi vừa chín tới.

Bánh trứng kiến: Vị núi, hương rừng

Nếu mỗi dân tộc đều có một món ăn để chỉ cần gọi tên là mùi đất, hơi rừng và tiếng gió ngàn lập tức trở về như một ký ức thân thuộc, thì với người Tày, Nùng ở các địa phương phía Bắc Thái Nguyên, món ăn ấy chính là bánh trứng kiến.

Gia đình chị Nguyễn Thị Lương (ở xóm Tỉn Keo, xã Phú Đình) gói bánh trứng kiến.

Trứng kiến dùng làm bánh là trứng của loài kiến đen làm tổ trên cành cây cao. Khoảng tháng Giêng, tháng Hai Âm lịch, trên đỉnh những cây vầu, cây gội, cây tre bắt đầu xuất hiện những tổ kiến đen to như quả bầu khô, như chiếc mũ nan. Đây cũng là lúc trứng kiến vào độ ngon nhất, với những hạt trứng trắng, căng mẩy như hạt gạo.

Đặc sản 'ngoài giòn trong mềm' giá 5 nghìn ở Tuyên Quang

Tuy món đặc sản truyền thống ở Tuyên Quang không có nhiều hương vị nhưng khách Tây vẫn ấn tượng vì kết cấu ngoài giòn trong mềm, giá lại rẻ, chỉ 5.000 đồng/chiếc.

Dan Fandelli (đến từ Anh) có chuyến du lịch tới phố cổ Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang (Hà Giang cũ) cách đây vài tháng.

Khi dừng chân nghỉ ngơi ở dốc Thẩm Mã – một trong những điểm đến nổi tiếng ở cao nguyên đá, Dan thấy có nhiều gian hàng bán đồ ăn đường phố của người địa phương.

Ngoài những món như cơm lam, trứng nướng, lạp xưởng hun khói, thịt trâu gác bếp…, anh thấy khá tò mò trước một món ăn lạ, to cỡ bàn tay người trưởng thành.

“Ở đây bán khá nhiều món nhưng tôi muốn thử món bánh này. Đây là một loại đồ ăn nhẹ truyền thống của người địa phương, được làm chín bằng cách nướng than và thưởng thức ngay khi còn ấm nóng”, Dan nói.

Dan Fandelli trải nghiệm món bánh tam giác mạch ở dốc Thẩm Mã, tỉnh Tuyên Quang (Hà Giang cũ)

Bánh hoa hồng, đặc sản Hội An tên lạ, chế biến kỳ công

Ngoài cao lầu, một món đặc sản Hội An khác cũng khiến cho cặp đôi du khách tới từ Canada phải tấm tắc khen ngợi và khẳng định muốn trở lại nhiều lần vì món ăn này.

Chris và Shayna Dufresne là cặp YouTuber người Canada, chủ kênh du lịch gần 20.000 lượt theo dõi, ghi lại hành trình khám phá thế giới của gia đình 4 thành viên.

Mới đây, cặp đôi đến Việt Nam và có hành trình khám phá ẩm thực Hội An (Đà Nẵng). Có 2 món đặc sản Hội An khiến cặp đôi phải thốt lên: "Thành thật mà nói, chỉ riêng cao lầu và bánh bông hồng trắng thôi cũng đủ khiến tôi muốn quay lại Hội An nhiều lần".

Cặp đôi thưởng thức món ăn tên lạ - "bông hồng trắng" tại một nhà hàng gia truyền, rất nổi tiếng ở Hai Bà Trưng (Hội An). Bước vào nhà hàng, họ bắt gặp những người phụ nữ đang tỉ mỉ nặn vỏ bánh trắng, dẻo, mềm mỏng và nở nụ cười thân thiện chào đón khách.

Những người thợ khéo léo nặn vỏ bánh. Ảnh: The Dufresnes

Bánh Nghệ Hưng Yên (Thái Bình)

Qua bàn tay khéo léo của người bản địa, những nguyên liệu dân dã được hô biến thành món đặc sản nức tiếng Hưng Yên nhờ hương vị thơm ngon, dễ ăn.

Bánh nghệ là đặc sản dân dã ở vùng đất Tiền Hải, Hưng Yên (tỉnh Thái Bình cũ), từng lọt Top 100 món ăn đặc sản Việt Nam 2021-2022 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) công bố.

Nhiều năm qua, bánh nghệ còn được xem như thức quà yêu thích của bà con mỗi khi đến phiên chợ quê tại các xã như Nam Hồng, Nam Thắng, Nam Chính, Nam Trung…

Bánh nghệ làm từ 2 nguyên liệu chính là bột gạo và nghệ nên ăn không bị ngán hay nóng ruột. Ảnh: Hòa Bùi