Trong dịp này, những mâm ngũ quả được bày trang trọng trước ban thờ. Nơi đây vốn nổi tiếng với nghệ thuật bày mâm bồng - loại mâm gỗ sơn son có chân cao. Trái cây được lựa chọn kỹ lưỡng: chuối nâng đỡ phía dưới như bàn tay che chở; bưởi, dưa hấu tròn đầy tượng trưng cho viên mãn; phật thủ thanh khiết; hồng, quýt rực sắc gửi gắm thành đạt.
Đặc biệt, khi hoàn thiện, mâm ngũ quả luôn có hình rồng kết từ râu dừa, điểm giấy trang kim nhiều màu - một chi tiết độc đáo tạo nên phong thái riêng.
Theo quan niệm phương Đông, mâm ngũ quả gắn với thuyết ngũ hành, còn trong tâm thức dân gian, đó là thành quả lao động và ước vọng đủ đầy. Trong năm có người được mừng thọ, mâm ngũ quả càng được chăm chút, như lời cầu chúc phúc - thọ - khang - ninh.
Nghệ thuật bày mâm bồng là nét đẹp truyền thống của Dưỡng Động - Minh Tân.
Theo lịch sử ghi lại, đình Tây còn được gọi là Đình Cả, nơi thờ bảy vị Thành hoàng đại vương và công chúa Trân Nương. Các vị được truyền tụng là những nhân vật thời Hùng Duệ Vương, gắn với truyền tích “nhất bào tứ noãn”, được vua phong làm thủy thần trấn giữ vùng cửa ải sông Bạch Đằng.
Khi Thục Vương xâm lấn, bốn anh em đã chiêu mộ dân binh, hợp sức cùng quân vua Hùng chống trả, lập chiến công lớn. Sau chiến thắng, các vị hóa về thủy quốc vào mồng 8 tháng 11 giờ Ngọ và được phong là “Thượng đẳng phúc thần”, muôn đời hưởng tế lễ.
Chính truyền thống ấy làm nên hồn cốt của đình Tây. Từ đầu thế kỷ XVII, đình được dựng bề thế theo lối chữ Đinh, từng nổi tiếng là ngôi đình to đẹp vùng đồng bằng duyên hải Bắc Bộ.
Trải qua thăng trầm, đình nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ được không gian đặc trưng “cây đa, giếng nước, sân đình”, thế “lưỡng long cuốn thủy” bên Ao Đài và những chạm khắc mang đậm dấu ấn văn hóa thủy thần.
Đình Tây vẫn giữ được không gian đặc trưng.
Hằng năm, vào ngày sinh và ngày hóa của các vị thần, nhân dân tổ chức tế lễ trọng thể với 12 con lợn đen, 12 mâm xôi cùng rượu và nhiều lễ vật khác; sau bảy ngày ca hát lại tế chay bằng 12 mâm bánh chưng, 12 mâm bánh dày.
Trước kia, cả năm Giáp trong làng đều làm lễ tại đình riêng, rồi rước sắc phong, bài vị về đình Tây dự cung Hội Yến, làm lễ trao mũ, sau đó lại rước về tế ở đình giáp.
Từ ngày 15 đến 17 tháng giêng âm lịch, làng mở hội tưởng nhớ công lao các vị thành hoàng và công chúa. Ngoài phần lễ còn có nhiều hoạt động sôi nổi như thi bánh dày, chọi gà, kéo co, đấu vật, hát đúm, hát chèo. Đặc biệt, ngày 16 tháng giêng là lễ rước lão (Hội Kỳ Anh), là phong tục lâu đời của Dưỡng Động - Minh Tân.
Các cụ ông tuổi tròn được gia đình mừng thọ, tập trung tại nhà Đại trọ (gia đình được chọn phải nền nếp, con cháu hiếu thuận), rồi trong trang phục lễ hội được rước long trọng về đình với cờ quạt, trống chiêng tưng bừng. Sau lễ thần, các cụ thắt lưng điều đỏ ra sân đình đấu vật mở hội, cầu sức khỏe và mùa màng tốt tươi. Lễ hội đình Tây vì thế từng nổi tiếng là đông vui nhất vùng, kết tinh nét đẹp văn hóa và đạo lý kính lão trọng thọ của người Việt.
Các tổ dân phố rộn ràng rước lễ lên đình.
Ông Vũ Nhân Yên, người cao tuổi tại Tổ dân phố 5 Minh Tân, phường Bạch Đằng cho biết, ngày nay, nghi thức mừng thọ - lên lão được tổ chức mở rộng tới cả các cụ ông, cụ bà. Các cụ được con cháu đưa lên đình dâng hương, nhận lời chúc phúc của cộng đồng. Hình ảnh con cháu quây quần bên cha mẹ, ông bà trong ngày hội khiến không gian đình làng trở nên thiêng liêng mà gần gũi.
Dù nghi lễ có phần giản lược theo nhịp sống mới nhưng tinh thần tôn kính tiền nhân, đề cao đạo hiếu và gìn giữ phong tục vẫn còn nguyên giá trị. Mỗi dịp xuân về người dân Dưỡng Động - Minh Tân tiếp tục bồi đắp niềm tin và bản sắc của quê hương.
Đình Tây nằm trong cụm di tích đình - chùa Tây được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là cụm di tích lịch sử và nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 1996.
Chùa Tây (Hàm Long Tự), bên cạnh đình Tây, được xây dựng từ năm 1681 dưới thời vua Lê Hy Tông, nằm trên ngọn núi hình rồng vươn mình xuống Ao Đài, tạo nên cảnh quan "núi sông hòa quyện". Chùa mang kiến trúc chữ Đinh truyền thống, từng được trùng tu lớn vào năm 1873 dưới thời vua Tự Đức.
Bên cạnh giá trị tôn giáo, chùa Tây còn mang ý nghĩa lịch sử. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây từng là điểm họp bí mật của Chi bộ Đảng Minh Tân. Hiện chùa vẫn lưu giữ một số di vật quý giá như chuông đồng đúc năm 1713 thời Lê Hiển Tông.
HÀ LINH
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét