Cây trứng cá xuất hiện khá nhiều trong văn học nghệ thuật. Ta hãy cùng thông qua vài hình ảnh này để tìm hiểu xem cây trứng cá đã sống trong lòng người như thế nào.
Bài hát Nhành cây trứng cá của nhạc sĩ Vinh Sử có lẽ là tác phẩm khiến cây trứng cá đi vào ký ức văn hóa đại chúng Việt Nam mạnh nhất, với câu hát được nhớ đến nhiều nhất là “Bẻ một nhành cây, nhành cây trứng cá…”
Cây trứng cá ở đây không đơn thuần là một loài cây. Nó là đạo cụ của tuổi thơ: hái trái chia nhau, chơi trò cô dâu – chú rể, bị cô giáo phạt, rồi sau này người bạn tuổi nhỏ đã đi xa. Vì thế, cây trở thành biểu tượng của tuổi thơ đã mất.
Ôi, nhành cây trứng cá, tuổi thơ mau quá
Em đã đi rồi theo dấu chim trời
Ôi nhành cây trứng cá, giờ xơ xác quá
Nhung nhớ một người ngày tháng khôn nguôi
Với lời ca "Ôi, nhành cây trứng cá, tuổi thơ mau quá", nhạc sĩ đã gắn chặt hình ảnh cây trứng cá với tuổi thơ đã đi qua của nhiều người.
Bài vọng cổ Cây trứng cá sau vườn
Cây trứng cá sau vườn là bài vọng cổ của soạn giả Quy Sắc, được biết đến nhiều qua giọng ca của nghệ sĩ Minh Cảnh. Câu chuyện lấy cây trứng cá sau vườn làm chứng nhân cho một mối tình. Hai người yêu nhau dưới tán cây; rồi chiến tranh xảy đến, người con trai lên đường. Cây trứng cá trở thành nơi lưu giữ lời hẹn, kỷ niệm và tình yêu.
Sau này câu chuyện chuyển sang bi kịch khi người con gái lấy một người theo giặc, còn cây trứng cá – nơi lưu giữ tình yêu cũ – bị đốn để phục vụ việc đàn áp nghĩa quân.
Truyện ngắn Vĩnh biệt cây trứng cá của Võ Hồng
Vĩnh biệt cây trứng cá là tên một truyện ngắn nổi tiếng của nhà văn Võ Hồng, gợi nhắc về ký ức tuổi thơ và sự gắn bó sâu nặng với thiên nhiên, xóm làng.
Câu chuyện kể về một cây trứng cá do người cha trồng trước sân. Tác giả kể lại quá trình cây lớn lên: cây con, ra hoa trắng, kết quả xanh, vàng, đỏ, và những đứa trẻ trong nhà lần lượt hái những trái đầu tiên. Nhưng rồi đến lúc cây già cỗi và người cha quyết định chặt nó.
Võ Hồng không biến cây thành một biểu tượng trừu tượng ngay từ đầu. Ông để những kỷ niệm cụ thể của tuổi thơ tích tụ quanh cái cây, rồi khi cây bị chặt, người đọc mới cảm thấy như một phần tuổi thơ cũng bị chặt theo.
Vĩnh biệt cây trứng cá là tên một truyện ngắn nổi tiếng của nhà văn Võ Hồng, gợi nhắc về ký ức tuổi thơ và sự gắn bó sâu nặng với thiên nhiên, xóm làng.
Câu chuyện kể về một cây trứng cá do người cha trồng trước sân. Tác giả kể lại quá trình cây lớn lên: cây con, ra hoa trắng, kết quả xanh, vàng, đỏ, và những đứa trẻ trong nhà lần lượt hái những trái đầu tiên. Nhưng rồi đến lúc cây già cỗi và người cha quyết định chặt nó.
Võ Hồng không biến cây thành một biểu tượng trừu tượng ngay từ đầu. Ông để những kỷ niệm cụ thể của tuổi thơ tích tụ quanh cái cây, rồi khi cây bị chặt, người đọc mới cảm thấy như một phần tuổi thơ cũng bị chặt theo.
Nhà văn Võ Hồng bên cạnh cây trứng cá, năm 1969. Nguồn ảnh: Vietsciences
Bạn có thể đọc truyện ngắn này tại đây: Vĩnh biệt cây trứng cá
Khôi Vũ – cây trứng cá trong văn học Đồng Nai
Cho tui thiên vị chút xíu khi giới thiệu một tác phẩm văn học có nhắc đến cây trứng cá - dù không phải nhân vật chính. Đó là tiểu thuyết Khách của quê nhau rún của Khôi Vũ (Nguyễn Thái Hải), nhà văn nổi tiếng Đồng Nai vừa qua đời cách nay không lâu.
Cho tui thiên vị chút xíu khi giới thiệu một tác phẩm văn học có nhắc đến cây trứng cá - dù không phải nhân vật chính. Đó là tiểu thuyết Khách của quê nhau rún của Khôi Vũ (Nguyễn Thái Hải), nhà văn nổi tiếng Đồng Nai vừa qua đời cách nay không lâu.
Trong truyện, cây trứng cá xuất hiện như một phần ký ức của nhân vật. Nhân vật nhớ thời nhỏ leo cây, hái những quả đỏ mọng, ngậm trong miệng và cảm nhận vị ngọt.
Đặc biệt, tác giả dùng cây trứng cá như một ẩn dụ về số phận con người: cây mọc lên giữa bao nhiêu cây con, bị chặt bỏ nhiều lần, nhưng những cây khỏe mạnh và may mắn vẫn vươn lên sống. Từ đó nhân vật liên tưởng chính mình với một cây trứng cá “mạnh mẽ và may mắn”.
Đặc biệt, tác giả dùng cây trứng cá như một ẩn dụ về số phận con người: cây mọc lên giữa bao nhiêu cây con, bị chặt bỏ nhiều lần, nhưng những cây khỏe mạnh và may mắn vẫn vươn lên sống. Từ đó nhân vật liên tưởng chính mình với một cây trứng cá “mạnh mẽ và may mắn”.
Nhà văn Nguyễn Thái Hải (trái) đang ký tặng sách
Cây trứng cá còn xuất hiện trong truyện ngắn Cây trứng cá của Nguyễn Ngọc Ngạn, nhạc phẩm Chiều nước lũ của Vinh Sử... và tiếp tục xuất hiện trong các tác phẩm mới sau này, như: Chuyện về xóm lò gạch cũ (Trương Văn – 2022), Dưới bóng cây trứng cá (Bảo Anh – 2025), Nhành cây trứng cá – bóng mát tuổi thơ (Dạ Nguyệt – 2026)...
Qua các tác phẩm trên, ta thấy cây trứng cá trong văn học – âm nhạc Việt Nam có một điểm khá đặc biệt. Cây trứng cá hiếm khi được miêu tả chỉ vì vẻ đẹp thực vật. Không giống hoa phượng tượng trưng cho mùa hè, học trò; bằng lăng gợi lên màu tím, chia tay; hoa sen nhắc về quê hương, thanh khiết; hoa mai gợi lên Tết, phương Nam. Cây trứng cá gợi nhớ đến tuổi thơ đã qua.
Cây trứng cá ở gần nhà tui
Phạm Hoài Nhân
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét