Gà thùng rác ở Sydney

Ngay trong buổi sáng đầu tiên ở Sydney, tui đã hết sức ngạc nhiên thấy ở khu vực sân nơi mình ở có mấy con chim to như con cò lững thững đi tới đi lui. Tui chỉ Bùm và hỏi:

• Chim nhà ai nuôi hả con?

• À, không phải đâu ba. Đó là con Ibis, nó sống tự do chớ không có ai nuôi hết. Ở đây người ta còn kêu nó là Bin Chicken, tức là gà thùng rác, vì nó thường bươi thùng rác để kiếm ăn.

Ibis đi lững thững tự nhiên ở khoảng sân bên đường

Vài ngày sau, tui không còn ngạc nhiên nữa, vì thường xuyên bắt gặp những con Ibis này. Tụi nó giống như những cư dân của thành phố, có mặt ở khắp nơi, từ khu dân cư đến công viên, bờ hồ... Gặp thường xuyên nhưng vẫn không giảm đi phần thú vị, vì ở Việt Nam làm sao gặp cảnh tượng giống vậy, nên tui vẫn tranh thủ rút điện thoại ra chụp hình những khi gặp chúng.

Ibis đang kiếm ăn ở gốc cây bên đường

Con Ibis như tui nhìn thấy có tên chính thức là Australian White Ibis, tiếng Việt gọi là cò quăm. Ibis ở Sydney dài khoảng 65 - 75 cm, sải cánh khoảng 1–1,2 m, thân gần như trắng hoàn toàn, trong khi đầu và cổ màu đen, không có lông, cùng với chiếc mỏ đen dài và cong xuống rất đặc trưng. Chân của chúng có màu xám đen, dài và gầy giúp chúng di chuyển linh hoạt trên các bề mặt từ đầm lầy đến bê tông đô thị.

Điều thú vị nhất là cái tên thông dụng của Ibis. người dân địa phương thường gọi chúng bằng cái tên dí dỏm và đầy biểu cảm: Bin Chicken (Gà bới rác).

Một con Ibis đang bới thùng rác

Ban đầu, chim Ibis sống ở các vùng đất ngập nước tự nhiên tại vùng nội địa nước Úc. Thế rồi do hạn hán kéo dài, mất môi trường sống tự nhiên và sự biến đổi khí hậu, chúng đã di cư ra các thành phố ven biển, đặc biệt là Sydney, để tìm kiếm nguồn thức ăn và nước uống.

Khi đến Sydney, loài chim này nhanh chóng nhận ra rằng rác thải của con người, thức ăn thừa tại các công viên, bãi biển và nhà hàng ngoài trời là nguồn thực phẩm phong phú, dễ kiếm hơn nhiều so với việc bắt cá hay côn trùng ngoài tự nhiên.

Với chiếc mỏ dài, cong vút rất thích hợp để thọc sâu vào các thùng rác công cộng, chim Ibis trở thành hình ảnh quen thuộc ở khắp nơi.

Hình ảnh một con Ibis đang đi dạo gần nhà hát Opera Sydney

Ibis trong khuôn viên trường đại học Macquarie

Ibis có mặt ở mọi nơi

Ban đầu, nhiều người dân Sydney tỏ ra phiền toái vì sự láu táu của lũ Ibis này, chúng sẵn sàng cướp đồ ăn trên tay du khách hoặc làm đảo lộn thùng rác. Tuy nhiên, theo thời gian, hình ảnh chú chim Ibis bới rác đã trở thành một biểu tượng nổi tiếng của văn hóa đô thị nước Úc. Hình ảnh chim Ibis xuất hiện phổ biến trên đồ lưu niệm, áo thun, thiệp chúc mừng, tranh tường nghệ thuật (street art) và cả các chiến dịch quảng cáo.

Ibis trên tranh tường

Ibis trên áo thun

Dù có biệt danh không mấy thiện cảm, Ibis thực chất vẫn đóng vai trò kiểm soát dịch bệnh và côn trùng trong các công viên đô thị. Chúng ăn các loài sâu bọ  và động vật không xương sống có hại cho cỏ và cây trồng.

Tại bang New South Wales, Ibis là loài động vật hoang dã bản địa được bảo vệ theo pháp luật. Việc xua đuổi, làm hại hay phá tổ của chúng mà không có sự cho phép của cơ quan quản lý môi trường là bất hợp pháp.

Ibis bên bờ hồ

Chứng kiến những con Ibis nhởn nhơ một cách hết sức thoải mái ở khắp nơi tại Sydney, tui cười nói với Bùm:

• May cho tụi nó, đây là Sydney, chớ ở Việt Nam chắc tụi nó lên bàn nhậu hết rồi!

Bùm cũng cười trả lời là mặc dù việc bắt, giết hại, thậm chí đối xử tồi tệ với Ibis đều bị coi là phạm pháp nhưng cách đây vài năm vẫn có trường hợp bắt Ibis ăn thịt và bị cảnh sát bắt, xử tù. Bùm kêu tui lên mạng coi đi, tin này vẫn còn đầy trên đó.

Không khó để tra cứu lại thông tin này, vì chúng đã được đăng trên nhiều trang thông tin lớn của Úc, như: ABC News, The Australian, SBS... Sau đây là tóm lược tin trên SBS (sbs.com.au) ngày 10/8/2023:

Ông Tom Quách. Nguồn: AAP / Flavio Brancaleone

Hồi tháng Năm, ông Tom Quách đã bắt con chim ibis từ một công viên, nhét nó vào ba lô và lái chiếc xe đạp ăn cắp về nhà của ông ở vùng ngoại ô phía đông Sydney, sau đó chặt đầu và phơi khô con chim dưới vòi sen trong phòng tắm.

Văn bản của tòa án cho hay “Bị cáo khai với cảnh sát rằng khi phê ma túy đá, ông ta thích làm tổn thương loài ibis của Úc, sau đó nấu và ăn thịt con chim.”

Người đàn ông 60 tuổi này đã nhận tội và bị kết án 10 tội danh đối xử tàn ác với động vật, trộm cắp và tàng trữ ma túy.

Nhìn cái tên của đương sự này (Tom Quách) tui thấy sao giống tên Việt Nam quá, nhưng thông tin trên trang SBS chỉ nói ông ta là cư dân Sydney thôi chớ không nói người gốc ở đâu.

Ráng tìm thêm một chút nữa, tui thỏa mãn vì đã tìm ra:

Đúng như niềm mong mỏi của tui, thằng cha cà chớn bắt chim ăn thịt này chính xác là người Việt Nam. Thiệt là tự hào, ngạo nghễ phải hông mọi người?

Phạm Hoài Nhân