Cù lao Phố, miền đất di sản trong hành trình mở cõi phương Nam

Cù lao Phố (cù lao Hiệp Hòa), phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai là địa danh gắn liền với hành trình mở cõi đất phương Nam của dân tộc. Trên vùng đất này hiện vẫn còn hàng chục di tích lịch sử, văn hóa gắn liền với chiều dài lịch sử gần 330 năm hình thành và phát triển của Đồng Nai.

Tượng Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh trong khuôn viên Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh. Năm 1698, Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh được chúa Nguyễn Phúc Chu cử vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập dinh Trấn Biên, đặt nền móng cho quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay. Sự kiện Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh thiết lập dinh Trấn Biên được xem là dấu mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình xác lập chủ quyền và tổ chức quản lý hành chính của Nhà nước phong kiến Việt Nam đối với vùng đất Nam Bộ.

Tại cù lao Phố hiện nay có đến 11 ngôi đình, 6 ngôi chùa, 1 thánh thất cùng nhiều tịnh xá và miếu, mộ cổ. Trong số đó, 3 công trình đã được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, gồm: Đền thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, Đại Giác cổ tự và chùa Ông. Mỗi công trình văn hóa tại đây đều gắn liền với những câu chuyện và sự kiện được truyền qua nhiều thế hệ.

Cũng trên cù lao Phố, Đại Giác cổ tự (chùa Đại Giác) là một trong những ngôi chùa cổ nhất Nam Bộ xưa, được xây dựng từ năm 1665. Với lịch sử khai sơn khá sớm, chùa Đại Giác là một trong những di tích lịch sử minh chứng cho quá trình phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai.

Toàn cảnh khuôn viên Đền thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh tại cù lao Phố là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Thành phố Đồng Nai (trước đây là tỉnh Đồng Nai) luôn quan tâm tôn tạo, đầu tư nâng cấp Đền thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh.

Chùa Ông tại cù lao Phố là ngôi chùa của người Hoa đầu tiên ở xứ Nam Bộ, được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1989.

Người dân tham gia Lễ hội Chùa Ông. Lễ hội được tổ chức thường niên từ ngày 9 đến 13 tháng Giêng và được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể vào năm 2023.

Cù lao Phố nằm ở phía Đông Nam của phường Trấn Biên, được bao bọc bởi 2 nhánh sông Đồng Nai. Vùng đất có diện tích khoảng 700 ha này được ví là “hòn ngọc xanh” giữa dòng Đồng Nai.

Phạm Tùng

Báo Đồng Nai online - 10/05/2026

Rực sắc địa lan giữa đại ngàn

Mùa này, làng Vi Rơ Ngheo, xã Măng Đen, như được dệt nên bởi muôn sắc hoa địa lan nở rộ, tạo thành bức tranh rực rỡ giữa đại ngàn. Không chỉ làm nên vẻ đẹp đặc trưng, địa lan còn góp phần tạo sức hút riêng cho làng du lịch cộng đồng nơi đây.

Nằm ở độ cao hơn 1.000 m, làng Vi Rơ Ngheo hiện lên như một “lòng chảo xanh” bình yên giữa đại ngàn. Làng có 63 hộ dân, với khoảng 300 nhân khẩu, phần lớn là đồng bào Xơ Đăng.

Những mái nhà trong làng quần tụ bên dòng Đăk Snghé hiền hòa, xung quanh là rừng thông, suối đá và các dãy núi trùng điệp. Khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm, cùng cảnh quan còn giữ được nét nguyên sơ, đã tạo điều kiện thuận lợi để địa lan sinh trưởng, phát triển và nở hoa rực rỡ. 

Làng du lịch cộng đồng Vi Rơ Ngheo ở xã Măng Đen. Ảnh: N.NGỌC

Khám phá Ngọk Pâng - “Kho báu xanh” giữa đại ngàn

Ẩn mình giữa hệ sinh thái rừng già thuộc dãy Trường Sơn Đông, núi Ngọk Pâng hiện lên như một tuyệt tác thiên nhiên còn vẹn nguyên giá trị. Vùng đất này sở hữu hệ động, thực vật phong phú, quý hiếm với nhiều loài đặc hữu. Có thể nói, Ngọk Pâng là “kho báu xanh” mang giá trị sinh học và cảnh quan hiếm có cần được bảo tồn và phát huy.

Núi Ngọk Pâng có độ cao trung bình 2.251 m (đỉnh cao nhất 2.568 m) so với mực nước biển, nằm giữa xã Măng Ri và xã Đăk Sao (Quảng Ngãi).

Dù đỉnh núi theo địa giới hành chính thuộc xã Măng Ri, nhưng hành trình chinh phục thường bắt đầu từ phía xã Đăk Sao vì địa hình thuận lợi hơn. Từ hai phía, núi Ngọk Pâng hiện lên rõ nét giữa trùng điệp rừng xanh, đủ để đánh thức khát khao khám phá.

Đỉnh Ngọk Pâng kỳ vĩ trong ánh bình minh.

Bánh cuốn Cao Bằng

Đặt chân đến thành phố Cao Bằng (tỉnh Cao Bằng) dọc đường người ta có thể bắt gặp rất nhiều quán treo biển hiệu “bánh cuốn Cao Bằng” trông khá mộc mạc và giản dị. Đây vốn là món ăn dân dã của người dân nơi đây nhưng bánh cuốn lại trở thành đặc sản của mảnh đất Cao Bằng khiến du khách khi đặt chân đây đều muốn thưởng thức.

Được làm từ gạo, bánh cuốn Cao Bằng có hương vị dẻo, thơm giữ nguyên hương vị hạt gạo vùng cao. Để làm ra món này, gạo dẻo hoặc khô đều không tạo ra được bột bánh ưng ý. Gạo được ngâm và vo sạch rồi nghiền thành bột loãng để tráng bánh. Bột ngon là bột đáp ứng được độ sánh, dẻo. Bánh thường được tráng khi khách vào quán gọi, chủ quán mới bắt đầu nhanh tay tráng bột trên khuôn và cuốn bánh với vỏ bánh dày dặn, bên trong là ăm ắp nhân thịt trộn lẫn với mộc nhĩ.

Bánh cuốn là đặc sản của mảnh đất Cao Bằng.

Lan tỏa giá trị bảo vật quốc gia 12 bia "Kim bảng lưu phương"

Văn Miếu Bắc Ninh, phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh đang bảo quản 15 văn bia là những trang sử bằng đá xác thực nhất về truyền thống khoa bảng rạng rỡ của quê hương Kinh Bắc.

Trong đó, có 12 bia "Kim bảng lưu phương" được dựng năm 1889, lưu danh đầy đủ họ tên, chức tước, học hàm, học vị của 677 vị đại khoa quê hương Kinh Bắc. Năm 2020, 12 Bia Tiến sĩ của Văn Miếu Bắc Ninh đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia. Đến nay, hệ thống văn bia Văn Miếu Bắc Ninh vẫn nguyên giá trị cả về giáo dục đào tạo, trọng dụng nhân tài và nghĩa vụ, trách nhiệm của trí thức đối với Nhân dân, đất nước.

Văn miếu Bắc Ninh, phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Thanh Thương- TTXVN

Phát hiện 2 thác nước mới tại xã Kon Plông

Lãnh đạo xã Kon Plông cho biết, vừa phát hiện thêm 2 thác nước mới với vẻ đẹp hoang sơ.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Kon Plông Đặng Đình Toán, từ thông tin người dân cung cấp, xã đã tổ chức đoàn khảo sát hai thác nước mới.

Thác đầu tiên được người dân đặt tên là Sơ Roách, nằm tại thôn Kon Plông, xã Kon Plông. Thác thứ hai được đặt tên là Hơ Kook, nằm trong khu vực quản lý của Ban Quản lý rừng phòng hộ Thạch Nham. Đường đi vào thác Hơ Kook hiện còn khó khăn so với thác Sơ Roách.

Đại diện chính quyền xã cho biết, địa phương đang lên kế hoạch khai thác tiềm năng của 2 thác mới phát hiện để phát triển du lịch.

Độc đáo kiến trúc xây dựng bằng đá ong

Trên địa bàn tỉnh hiện vẫn còn nhiều ngôi nhà, giếng nước, tường rào được xây bằng đá ong từ cách đây hàng trăm năm.

Vật liệu xây dựng cổ xưa

Đá ong là loại đá tự nhiên có cấu trúc xốp, nhiều lỗ rỗng, màu đỏ nâu đặc trưng. Ngày trước, đá ong là vật liệu chủ yếu dùng để xây tường nhà. Những viên đá ong được đẽo gọt phẳng, ghép nối bằng vữa, tạo nên các mảng tường chắc chắn, giàu tính thẩm mỹ. Kỹ thuật giấu mạch thường được áp dụng để tạo cảm giác như các viên đá được xếp chồng lên nhau tự nhiên mà không dùng vữa. Những ngôi nhà có tường vách xây bằng đá ong mát mẻ vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông.

Trên thế giới, đá ong từng là vật liệu xây dựng quan trọng trong một số công trình thời cận đại như cầu Kompong Kdei (Camphuchia), xây dựng vào thế kỷ XII dưới thời vua Jayavarman VII), có kết cấu vòm từ những tảng đá ong lớn. Dù không sử dụng chất kết dính, cây cầu hơn ngàn năm tuổi vẫn sừng sững với thời gian.

Ngôi nhà đá ong của ông Nguyễn Ngọc Thanh, ở xã Vạn Tường.

Cây gạo trăm tuổi nở rực ở Trà Giang

Cây hoa gạo cổ thụ hơn 100 tuổi được người dân xã Trà Giang bảo vệ, chăm sóc, mỗi độ tháng 3 về lại nở đỏ rực một góc trời như mời gọi du khách về thưởng ngoạn.

Từ trung tâm xã Trà Giang xuôi theo những con đường nhỏ, hai bên là ruộng lúa xanh mướt, tán hoa gạo bất ngờ hiện ra như đốm lửa hồng thắp sáng cả khoảng trời. Cây hoa gạo nằm trong không gian miếu Bàu Vừng.

Từ trên cao, cây gạo cổ thụ hơn 100 năm tuổi bên miếu Bàu Vừng, thôn An Tráng, xã Trà Giang, mỗi độ tháng 3 lại nở đỏ rực giữa cánh đồng.

Nơi lưu giữ kí ức lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh

Giữa trung tâm phường Sài Gòn, nơi nhịp sống luôn vội vã, Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh hiện diện như một khoảng lặng. Công trình được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX, mang dấu ấn kiến trúc gothique với những hàng cột cân xứng, mái ngói đỏ và hệ thống hoa văn tinh tế, một vẻ đẹp đã đi cùng lịch sử hình thành của đô thị Sài Gòn.

Khởi đầu, tòa nhà Bảo tàng được khởi công xây dựng vào năm 1885 và hoàn thành năm 1890 theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp Alfred Foulhoux với mục đích sử dụng làm Bảo tàng Thương mại để trưng bày sản phẩm Nam Kỳ. Ảnh: Thông Hải/Báo ảnh Việt Nam

Mỗi hạt cát, một lời nguyện lành: Nghi lễ đắp núi cát trong Tết Chôl Chnăm Thmây

Trong các hoạt động sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng đón Tết Chôl Chnăm Thmây cổ truyền của đồng bào Khmer, nghi lễ đắp núi cát (Pun-phnum-khsach) giữ vị trí quan trọng.

Nghi lễ đắp núi cát được tổ chức vào ngày thứ hai của Tết (khoảng từ ngày 14 đến 16/4 dương lịch) tại các ngôi chùa Khmer.

Để hoàn thiện một núi cát phải qua rất nhiều công đoạn. Ảnh: Bá Thi