Tui đi chơi lông bông ở Đồng Tháp thì bắt gặp mấy cây nấm này mọc trên những khúc cây bên bờ rạch.
Hỏi, thì được bạn tui nói đó chắc là nấm vân chi đỏ. Nhận diện nó ở hình cánh quạt, bề mặt phủ các đường vân màu đỏ cam, mọc thành từng cụm trên thân gỗ mục, không có cuống, bề mặt có các vòng đồng tâm và lớp lông mịn.
Nấm vân chi đỏ là một dược liệu quý, giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ điều trị ung thư, bảo vệ gan và giải độc, tốt cho tiêu hóa. Hiện nay giá nấm vân chi đỏ tươi như tui thấy giá 1.350.000 – 1.500.000 đồng/kg, còn nấm vân chi đỏ khô giá khoảng 1.600.000 – 3.200.000 đồng/kg.
Hỏi nấm vân chi đỏ ăn được không, bạn tui nói: ăn được, nhưng không dùng như một loại nấm thực phẩm thông thường trong các bữa ăn hàng ngày do kết cấu dai, cứng và vị đắng. Tuy nhiên lưu ý rằng trong tự nhiên, một số loài nấm dại có hình dáng tương tự có thể chứa độc tố, khi đó thì ăn cũng được nhưng chỉ... ăn một lần thôi, sau đó thì... hết cứu được.
Tui tính hái nấm nhưng sợ té xuống nước chết chìm, ăn thì sợ.. chỉ ăn được một lần thôi, bán thì có mấy nấm làm sao đủ bán.
PS:
Trên đây là những cảm nhận lan man của tui khi bắt gặp loài nấm lạ trên đường lang thang. Nếu đúng đây là nấm vân chi đỏ (80% là đúng) thì dưới đây là các thông tin tra cứu được về loài nấm này.
Tên khoa học: Pycnoporus sanguineus (hoặc Trametes sanguinea).
Họ: Polyporaceae (Họ Nấm lỗ/Nấm tẩy).
Tên gọi khác: Nấm vân chi cam, nấm xòe đỏ, xích chi dại.
Mô tả: Mũ nấm dạng bán cầu, quạt xòe hoặc hình vỏ hến rộng từ 3 - 10 cm. Mũ nấm mỏng, dai như da thuộc, có các đường vân đồng tâm rõ rệt. Mặt dưới chứa các lỗ nhỏ li ti (mặt bào tử) có màu đỏ cam thẫm hơn mặt trên.
Màu sắc nổi bật với tông màu cam tươi, đỏ cam đến đỏ thẫm/đỏ máu đặc trưng.
Kết cấu thân gỗ, cứng và dai khi khô, không có cuống rõ ràng mà bám trực tiếp vào giá thể.
Là loài nấm hoại sinh (phân hủy gỗ). Thường mọc trên các thân cây gỗ mục, cành cây khô, rào gỗ hoặc khúc gỗ ngâm gần bờ nước, ao hồ, bờ rào ẩm ướt.
Phân bổ: Xuất hiện phổ biến ở các vùng nhiệt đới và bán nhiệt đới trên toàn thế giới, bao gồm Việt Nam, Thái Lan, Brazil, Úc... Tại Việt Nam, loài này mọc dại rất nhiều từ vùng đồng bằng đến miền núi.
Sản phẩm nấm vân chi đỏ từ ĐH Đồng Tháp
Công dụng trong Y học cổ truyền & Dược học: Chiết xuất nấm có chứa hợp chất sinh học (cinnabarin, terpenoid, polysaccharide) có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm, kháng oxy hóa mạnh mẽ. Được nghiên cứu trong việc hỗ trợ bảo vệ tế bào gan, hạ nhiệt, thanh độc. Dùng trong y học dân gian để đắp mụn nhọt, vết thương nhiễm trùng hoặc pha trà uống thanh nhiệt.
Công dụng trong Công nghiệp & Môi trường: Có khả năng tiết ra enzyme phân hủy mạnh chất lignin/cellulose trong gỗ. Được ứng dụng trong công nghệ sinh học để xử lý chất thải công nghiệp, tẩy màu phẩm nhuộm dệt may.
Không dùng làm thực phẩm nấu ăn hàng ngày do kết cấu gỗ dai cứng.
Giá cả & Thị trường: Thông tin tham khảo từ website 3C Farm (trongnam.com) cho thấy nấm vân chi đỏ tươi giá 1.350.000 đ/kg. Shopee cho thấy nấm vân chi đỏ khô giá 230.000 đ/100 g.
Mô hình trồng nấm vân chi đỏ tại Trường ĐH Đồng Tháp - Ảnh: ĐH Đồng Tháp
Tiến sĩ Trần Đức Tường, giảng viên khoa khoa học tự nhiên Trường ĐH Đồng Tháp, bắt đầu nghiên cứu trồng nấm vân chi đỏ từ năm 2015. Đến nay, sản phẩm đã sẵn sàng thương mại hóa. Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2023 đã vinh danh công trình nghiên cứu này.
Phạm Hoài Nhân
