Quả bầu khô và ẩm thực Tây Nguyên

Nếu cây lúa rẫy là nguồn lương thực chủ lực của đồng bào miền núi, thì các loại bầu, bí, dưa, cà… lại là nguồn thực phẩm thiết yếu gắn bó với đời sống hằng ngày. Trong đó, quả bầu không chỉ được dùng làm món ăn mà còn mang nhiều công dụng trong sinh hoạt và đặc biệt giữ vị trí quan trọng trong văn hóa ẩm thực của hầu hết các dân tộc ở dãy Trường Sơn - Tây Nguyên.

Vỏ quả bầu khô gác bếp

Cúng vía bếp - Nghi lễ quan trọng của người Mường

Nằm trong chuỗi hoạt động tháng “Tết bản làng” trong tháng 1 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, TP. Hà Nội), đồng bào dân tộc Mường tỉnh Phú Thọ vừa tổ chức tái hiện tục cúng vía bếp - một trong những nghi lễ dân gian quan trọng, mang đậm yếu tố tâm linh trong đời sống tinh thần của người Mường.

Mâm cúng vía bếp của đồng bào Mường

Tục cúng vía cho bếp (Khồông bếp) là nghi lễ quan trọng khi sửa bếp của người Mường. Đây không chỉ đơn giản là việc sửa sang lại nơi nấu nướng, mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc bởi người Mường coi bếp lửa như linh hồn của ngôi nhà, bảo vệ gia đình, mang lại sự ấm no, thịnh vượng và xua đuổi tà khí.

Xăng Khan đậm bản sắc văn hóa đồng bào Thái

Lễ Xăng Khan là một nghi lễ tín ngưỡng dân gian đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái ở miền Tây Nghệ An. Với người Thái, đây không chỉ là một lễ hội mà chính là không gian văn hóa để con người bày tỏ lòng biết ơn thần linh, tổ tiên và tri ân những người làm nghề mo.

Theo các già làng và thầy mo, Lễ hội Xăng Khan đã tồn tại từ rất lâu đời, khi đất trời còn hoang sơ thì Xăng Khan đã hiện hữu trong đời sống cộng đồng người Thái. Lễ hội gắn chặt với lịch sử hình thành bản làng và sự phát triển của đồng bào Thái ở xứ Nghệ.

Xăng Khan là một nghi lễ tín ngưỡng dân gian đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái ở miền Tây Nghệ An.

Chợ Viềng - Điểm hẹn văn hóa tâm linh

Chợ Viềng - phiên chợ đặc biệt chỉ họp duy nhất một lần trong năm tại vùng đất Trung Thành (Thiên Bản xưa, nay thuộc xã Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình) là biểu tượng văn hóa độc đáo, mang đậm chiều sâu tinh thần và ký ức cộng đồng của bao thế hệ không chỉ của người dân nơi đây mà còn là phiên chợ kỳ thú của du khách thập phương nhân dịp đầu năm.

Phiên chợ “mua may, bán rủi”

Chợ Viềng không đơn thuần là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa; phiên chợ chỉ diễn ra vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng âm lịch - khoảnh khắc giao hòa giữa trời - đất - con người, giữa năm cũ và năm mới. Chính vì mỗi năm chỉ một lần ấy khiến Chợ Viềng trở thành điểm hẹn văn hóa thiêng liêng, được người dân và du khách thập phương háo hức chờ đón. Người đến chợ không đơn thuần là mua bán mà gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, hanh thông và đủ đầy, vậy nên trong dân gian mới gọi là phiên chợ “mua may, bán rủi”.

Đông đảo người dân, du khách đi chợ Viềng Xuân. Ảnh: Công Luật - TTXVN

Heo đất - Sắc màu truyền thống trong nhịp mua sắm hiện đại

Mỗi dịp Tết đến xuân về, hình ảnh những chú heo đất với dáng tròn đầy, màu sắc tươi tắn lại xuất hiện khắp các chợ quê, cửa hàng và trong mỗi mái nhà, như một lời chúc cho năm mới an khang, tài lộc dồi dào và khởi đầu tốt đẹp.

Thời điểm cận kề Tết Bính Ngọ 2026, các hộ nung heo đất truyền thống tại Phường Tân Khánh, TP. Hồ Chí Minh lại trở nên nhộn nhịp hơn.

Dù chịu tác động của biến động thị trường và sự cạnh tranh từ các sản phẩm tiết kiệm hiện đại nhưng heo đất – vật phẩm quen thuộc gắn với Tết cổ truyền - vẫn giữ được chỗ đứng riêng nhờ giá trị văn hóa và nhu cầu biếu tặng dịp đầu năm.

Tại xưởng làm heo đất trên 30 năm tuổi của ông Nguyễn Văn Nhàn (khu phố Khánh Lợi, phường Tân khánh), người thợ đổ đất vào khuôn để làm heo đất. Ảnh: Huyền Trang - TTXVN

Lò rèn Tơ Niam Dup - Điểm nhấn độc đáo trong văn hóa của người Xơ Đăng

Người Xơ Đăng - nhánh Tơ Đrá, sinh sống tập trung ở các xã Đăk Ui, Ngọc Réo, Đăk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi. Nằm giữa không gian trùng điệp của núi rừng, chuyện phục dựng và gìn giữ lò rèn Tơ Niam Dup theo nguyên mẫu đang góp phần tạo điểm nhấn độc đáo trong văn hóa và phát triển du lịch của người Xơ Đăng nơi đây.

Làng nghề truyền thống của người Xơ Đăng - nhánh Tơ Đrá ở xã Ngọc Réo, tỉnh Quảng Ngãi

Làng nghề đá xứ Quảng

Gần bốn thế kỷ trôi qua, từ những người thợ làng Quán Khái thuở đầu đến các nghệ nhân Non Nước hôm nay, một làng nghề đá truyền thống của xứ Quảng đã được gây dựng và gìn giữ.

Khai thác đá ở Ngũ Hành Sơn dưới thời Pháp. Ảnh tư liệu

Mỗi nhát đục, nét chạm không chỉ tạo nên tác phẩm tinh xảo mà còn khắc sâu trong đó hồn quê, bản sắc văn hóa và sức sống bền bỉ của dân tộc.

Lẩu tông ngày Đông chí

Đông chí về, khi những ngày ngắn nhất trong năm bắt đầu, cũng là lúc miền núi phía Bắc tỉnh Thái Nguyên bước vào khoảng thời gian lạnh sâu. Trong cái rét se sắt ấy, ở nhiều bản làng vùng cao, có một việc đã thành nếp, được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đó là nấu lẩu tông (rượu Đông chí).

Gia đình ông Nông Văn Hồ ủ rượu Đông chí. (Ảnh: Thái Sơn)

Thương nhớ vị chè đông sao suốt

Khi những cơn gió lạnh tràn về, mang theo cái lạnh cắt da thịt len lỏi qua từng sườn đồi, nhiệt độ có khi xuống dưới 10 độ C, trong lạnh giá của đất trời, người ta lại thèm một hơi ấm nồng nàn, một hương thơm thanh khiết. Và đó chính là lúc những người sành trà lại tìm về hương vị của chè đông sao suốt, một thứ “lộc trời” của đất chè.

Thu hoạch "lộc trời" được cây chè tích tụ suốt hơn 60 ngày chịu rét của mùa đông.

Gia Lai ra mắt Câu lạc bộ Cồng chiêng làng Krái

Ngày 30/12, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai phối hợp với UBND xã Chư Păh đã tổ chức ra mắt Câu lạc bộ Cồng chiêng làng Krái với 45 thành viên.

Các thành viên Câu lạc bộ Cồng chiêng làng Krái trình diễn cồng chiêng

Làng Krái (xã Chư Păh, tỉnh Gia Lai) hiện có 188 hộ với 1.010 người dân, trong đó, đồng bào Gia Rai chiếm 80%. Thời gian qua, các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc được người dân trong làng gìn giữ và phát huy.

Đầu năm mới, du khách hào hứng xem lễ hội Ban sóc Triều Nguyễn

Trong khuôn khổ Festival Huế 2026, Lễ hội Ban sóc Triều Nguyễn được tái hiện tại Quảng trường Ngọ Môn, TP. Huế. Lễ hội tạo được điểm nhấn và gây ấn tượng sâu sắc đối với du khách trong và ngoài nước.

Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế khai mạc buổi Lễ Ban sóc

Mâm cơm Quan họ - Nếp sinh hoạt văn hóa người Kinh Bắc

Tết đến, Xuân về, người Quan họ lại rủ nhau đi hát hội, rồi mời nhau về nhà dự những bữa cơm thân tình, được chuẩn bị cầu kỳ theo đúng truyền thống của người Kinh Bắc (tỉnh Bắc Ninh). Trong đời sống Quan họ, lời ca tiếng hát, lễ nghi là phần chủ đạo và mâm cơm thết đãi những liền anh, liên chị từ phương xa cũng là nét văn hóa đặc sắc, thể hiện lề lối ứng xử và phép tắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Sau canh hát đầu xuân, Người Hoài Trung đón bạn hát đến chơi nhà.

Khói lam trong nếp nhà người Thái

Độc đáo sắc màu, không gian văn hóa chợ phiên Mường Chon

Nằm trên địa bàn bản Tông (xã Bình Chuẩn, tỉnh Nghệ An), dưới chân núi Pù Huột, bao quanh là những dãy núi trùng điệp, chợ phiên Mường Chon là chợ phiên duy nhất, có quy mô lớn tại địa phương vùng cao này.

Hoạt động từ tháng 11/2020, chợ phiên Mường Chon tổ chức họp vào ngày Thứ Bảy, Chủ nhật của tuần thứ 3 hằng tháng, bày bán các sản phẩm, sản vật truyền thống, đặc trưng trong đời sống, sinh hoạt của cộng đồng các dân tộc tại địa phương và các xã lân cận. Đặc biệt, với những nét hấp dẫn độc đáo và không gian văn hóa đa sắc riêng có, chợ phiên Mường Chon là nơi bảo lưu, trao truyền, phát huy những giá trị văn hóa độc đáo, tiêu biểu mang đậm sắc màu văn hóa của các dân tộc vùng cao miền Tây xứ Nghệ. Chợ cũng là nơi để các doanh nghiệp, hợp tác xã tìm kiếm cơ hội liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. 

Ngay từ sáng sớm, hoạt động bày bán hàng hóa, nông sản của cộng đồng người Thái tại khu vực cổng chợ phiên Mường Chon đã diễn ra đông vui, nhộn nhịp.

Độc đáo lễ hội tôn vinh cây chè Shan tuyết Suối Giàng

Ngày 22/11, tại Suối Giàng, xã Văn Chấn diễn ra khai mạc Lễ hội Trà Shan tuyết tỉnh Lào Cai năm 2025, với chủ đề “Hương trà trên mây” thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham dự. 

Một tiết mục văn nghệ tại lễ hội.

Ngay từ 6 giờ 30 sáng, khi sương mù còn phủ khắp các bản làng, người dân ở thôn Giàng A, Giàng B, Pang Cáng và Bản Mới (xã Văn Chấn) cùng đông đảo du khách háo hức tập trung tại khu vực cây chè tổ để chuẩn bị đón xem nghi lễ cúng cây chè.

Rộn ràng hội thi Bò đẹp ở xã biên giới Phố Bảng, Tuyên Quang

Ngày 29/11, giữa không gian hùng vĩ của những dãy núi đá tai mèo dựng đứng và thung lũng nhỏ xen giữa mùa cỏ xanh, xã Phố Bảng (Tuyên Quang) tổ chức hội thi "Bò đẹp lần thứ I năm 2025". Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Hoa Tam giác mạch Đồng Văn năm 2025. 

Phần thi chọi bò được nhiều người chú ý tại Hội thi Bò đẹp lần I ở Phố Bảng (Tuyên Quang).

Lễ hội chùa Minh Khánh - nơi lắng đọng dấu ấn Phật hoàng Trần Nhân Tông

Chùa Minh Khánh (xã Thanh Hà, Hải Phòng) không chỉ là công trình tôn giáo cổ kính mà còn lưu giữ những dấu ấn quan trọng gắn với triều đại nhà Trần và Phật hoàng Trần Nhân Tông.

Lãnh đạo Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng, xã Thanh Hà cùng các đại biểu và nhân dân dâng hương tại chùa Minh Khánh.

Giữ nghề chế tác đàn tính

Hát then, đàn tính là loại hình nghệ thuật không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Qua thời gian, loại hình nghệ thuật này không ngừng được gìn giữ và phát huy nhờ sự cống hiến của các nghệ nhân tâm huyết với di sản dân tộc. Nhiều nghệ nhân vừa biểu diễn then, vừa tự làm đàn tính để phục vụ sinh hoạt văn hóa của cộng đồng, tạo thêm thu nhập và cải thiện đời sống cho gia đình.

Xưởng làm đàn tính của anh Nông Quang Hảo ở xã Cẩm Giàng.

Thân thương điệu múa bát

Múa bát là điệu múa cổ của người Tày được hình thành trong quá trình lao động sản xuất từ lâu đời. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, múa bát của người Tày ở Thái Nguyên vẫn được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống tinh thần qua nhiều thế hệ.

Đội văn nghệ địa phương biểu diễn múa bát phục vụ khách lưu trú tại hồ Ba Bể.

Phục dựng Lễ mừng lúa mới truyền thống của người Gié Triêng

Ngày 6/12, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi tổ chức phục dựng Lễ mừng lúa mới truyền thống của người Gié Triêng tại làng Đăk Răng, xã Dục Nông.

Lễ mừng lúa mới của đồng bào Gié Triêng được tổ chức sau khi thu hoạch xong vụ mùa, với ý nghĩa tôn vinh hạt thóc của các thần linh ban cho dân làng và mời thần linh về cùng ăn mừng. (Ảnh: Ngọc Chí)