Món ngon từ điều

Đồng Nai là “thủ phủ” trồng điều của cả nước với tổng diện tích trên 176 ngàn hécta, chủ yếu tập trung ở phía Bắc của tỉnh. Từ lâu, hạt điều không chỉ là mặt hàng nông sản xuất khẩu mà còn có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon mang hương vị đặc trưng.

Hạt và quả điều trở thành nguyên liệu chính cho nhiều món ngon được sử dụng trong các bếp ăn, chế biến món ăn hằng ngày cũng như những sản phẩm đặc sản làm quà, trong đó một số món ngon được nhiều người biết đến như: hạt điều rang muối, kẹo hạt điều, điều sấy tẩm gia vị, xôi hạt điều, canh chua quả điều, lá nhíp xào hạt điều, thịt kho quả điều…

Đẹp ngỡ ngàng với hoa kèn hồng trên đường Cách Mạng Tháng Tám, phường Trấn Biên

Những ngày này, một đoạn đường Cách Mạng Tháng Tám thuộc phường Trấn Biên (ngay vòng xoay Quảng trường Sông Phố và trụ sở UBND tỉnh) như khoác lên mình dải lụa hồng, khi những hàng cây kèn hồng đồng loạt trổ hoa, dệt nên một khoảng trời rực rỡ.

Đường Cách mạng Tháng Tám trước Trường tiểu học Nguyễn Du, phường Trấn Biên nên thơ với những hàng cây kèn hồng rực rỡ. Ảnh: Công Nghĩa

Trong cái nắng nhẹ nhàng của những ngày đầu xuân phương Nam, sắc hồng mỏng manh của từng chùm hoa kèn hồng rung khẽ trước gió, khiến lòng người bỗng chốc lắng lại. Ai đi ngang qua đoạn đường này cũng chẳng nỡ bước nhanh, chỉ muốn dừng chân để ngắm nhìn cảnh sắc lãng mạn mỗi năm chỉ có một mùa.

Vùng đất Hóa An xưa và nay

Phường Hóa An (TP. Biên Hòa) xưa thuộc làng Tân An và thôn Tân Hóa. Năm 1899, thôn Tân Hóa và làng Tân An sáp nhập thành làng Hóa An (Tổng Chánh Mỹ Thượng, H.Phước Chánh, phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa). Vào thời vua Tự Đức (1847-1883), làng Hóa An vỏn vẹn chưa tới 20 nhà.

Một góc nơi khuôn viên chùa Hiển Lâm (Hóc Ông Che). Ảnh: Đ.PHÚ

Với vùng đất được hình thành từ khá lâu đời, cư dân P. Hóa An góp phần làm đa dạng, phong phú về phong tục tập quán, văn hóa, con người của xứ Biên Hòa - Đồng Nai xưa và nay.

Giữ hương men rượu cần

Trong bức tranh đa sắc màu của các dân tộc anh em trên dải đất hình chữ S, rượu cần hiện lên như một biểu tượng văn hóa đặc trưng của các dân tộc thiểu số miền núi. Tại vùng đất Đông Nam Bộ, nơi hội tụ của những cư dân địa phương lâu đời và những cộng đồng di cư theo dòng lịch sử, rượu cần không chỉ là thức uống mà còn là nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, cầu nối giao thoa văn hóa các dân tộc.

Từ xã Lộc Quang đến vùng lõi Bù Gia Mập và cả huyền thoại sóc Bom Bo, hương men rượu cần đang kể những câu chuyện khác nhau về sức sống mãnh liệt của bản sắc.

Xóm Lò Heo

Không phải ngẫu nhiên khi nhà nghiên cứu Lương Văn Lựu (1916-1992) - tác giả bộ địa chí Biên Hòa sử lược toàn biên trong chương Tỉnh thành Biên Hòa vào đầu thế kỷ XX bên cạnh việc chỉ rõ những công trình xây dựng quan trọng và tiêu biểu như: tòa bố, tòa án, nhà thương, trường học, chợ Biên Hòa, thành cổ, sân vận động… đã đưa vào một cơ sở dịch vụ giết mổ gia súc, được gọi là… lò sát sinh.

Xóm Lò Heo trong bản đồ Biên Hòa năm 1968. Ảnh do nhà nghiên cứu Lê Ngọc Quốc cung cấp.

Theo đó, “Lò sát sinh: Mới lập ở đầu đường Lý Thường Kiệt, sau dời đến “Thủy phi thuyền” (nay là trung tâm Phụng Hoàng). Kế, lại được thiên di lên đầu đường Trần Thượng Xuyên (còn lưu lại tục danh là Xóm Lò Heo"… “Lò Heo: Xóm Hoa - Việt tại góc đường Trần Thượng Xuyên - Thành Thái” (nay là khu phố Thành Thái, phường Trấn Biên). Vậy là nguồn gốc của Xóm Lò Heo đã rõ, chỉ tiếc là cụ Lương Văn Lựu không ghi cụ thể thời gian ra đời của khu dân cư khá đặc biệt này.

Song mai Tân Phú

Những năm qua, vào mỗi dịp Tết Nguyên đán, có 4 cây mai tại tỉnh Đồng Nai trở thành những “ngôi sao sáng” trên mạng xã hội. 2 trong số 4 “nhân vật thương hiệu” này là cặp song mai cây anh - cây em tại xã Phú Xuân cũ, nay là xã Tân Phú (2 cây mai vàng còn lại ở xã Xuân Lộc và xã Phú Lợi).

Cây mai cổ thụ có tuổi đời khoảng 70 năm ở xã Tân Phú nở rộ vàng rực trong dịp Tết những năm trước.

Ngoài kích thước thuộc dạng “hiếm có khó tìm”, việc gia chủ luôn rộng cửa để mọi người đến tham quan, chụp ảnh là điều tạo nên sức hút của cặp “song mai” này.

Gốm Biên Hòa - một lựa chọn văn hóa trên vùng đất Ðồng Nai

Xuôi theo dòng Ðồng Nai, nơi in dấu bao lớp trầm tích lịch sử của vùng đất Trấn Biên xưa, nghề gốm Biên Hòa đã hình thành, phát triển, trở thành một mạch nguồn văn hóa bền bỉ.

Công đoạn chấm men cho bình gốm họa tiết “3 hoa” tại xưởng gốm của chị Nguyễn Hoa (ở phường Biên Hòa), chuẩn bị phục vụ thị trường Tết 2026.

Gốm không chỉ hiện diện như sản phẩm thủ công mỹ nghệ mà còn trở thành một lựa chọn văn hóa tinh tế, gợi nhớ cội nguồn và hun đúc bản sắc đất và người Đồng Nai.

Mùa cao su thay lá

Mùa cao su thay lá đến rất khẽ, khẽ đến mức người ta chỉ nhận ra khi một buổi sáng bỗng thấy con đường quen trở nên khác lạ. Không còn màu xanh liền mạch chạy dài tít tắp, rừng cao su hiện ra với những gam màu trầm hơn, chín hơn, như thể đất trời vừa hạ giọng. Nắng vẫn còn đó, nhưng nắng không còn gắt; gió vẫn thổi, nhưng gió dường như biết đi nhẹ để không làm giật mình những chiếc lá đang ở ranh giới cuối cùng của một vòng đời.

Con đường như được “nhuộm vàng” bởi cảnh sắc cao su mùa thay lá.

Những chiếc lá cao su bắt đầu đổi màu từ trên ngọn xuống. Ban đầu chỉ là vài tán cây lấm tấm vàng, rồi dần dần cả khu rừng nhuốm một sắc nâu đỏ rất riêng. Lá không rụng ồ ạt. Chúng rơi từng chiếc, chậm rãi, đủ để người ta kịp nhìn theo quỹ đạo mỏng manh ấy mà nghĩ ngợi. Có chiếc lá xoay nhẹ trong gió, có chiếc rơi thẳng, khẽ khàng chạm đất rồi nằm yên, như thể đã hoàn thành xong việc của mình.

Mưu sinh trên những đồi hom tràm

Nếu có dịp băng qua những con đường ở xã Trị An, tỉnh Đồng Nai, du khách sẽ bị cuốn hút bởi những mảng đồi xanh mướt, trải dài như bất tận. Đó là những vườn hom tràm, loại cây giống bé nhỏ đã trở thành kế sinh nhai của hàng trăm gia đình nơi đây.

Người dân xã Trị An cắt hom tràm từ sáng sớm trên những triền đồi xanh mướt. Ảnh: Quang Huy

Cây cao su tạo nên bước ngoặt đặc biệt trên đất Đồng Nai

Đến cuối thế kỷ XIX, nền nông nghiệp tỉnh Biên Hòa có bước phát triển song vẫn là nông nghiệp cổ truyền, việc canh tác phụ thuộc vào thiên nhiên. Lối sản xuất tự túc tự cấp với lúa là cây trồng chính, nhưng lại không đủ ăn, còn các cây khác cũng trồng manh mún; chưa tạo ra nông sản hàng hóa.

Công nhân cạo mủ cao su

Khi đường sắt Sài Gòn - Nha Trang khởi công, một số nhà tư bản Pháp ở Sài Gòn liền tổ chức trồng thử nghiệm: cà phê, ca cao, tiêu, cam, quýt, quế, sả… trên một trang trại đất đỏ rộng đến 3.500 ha gần ga Dầu Giây nhưng không sinh lợi như mong muốn.

Khoảnh khắc đẹp của những bước chân hoang dã

Được ví như "lá phổi xanh" khổng lồ, Vườn quốc gia Cát Tiên không chỉ là điểm đến du lịch sinh thái hấp dẫn mà còn là ngôi nhà chung của hàng ngàn loài động, thực vật quý hiếm, "kho báu" đa dạng sinh học của Đông Nam Bộ, đóng vai trò then chốt trong công tác bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam.

Thiên đường của các loài động vật quý hiếm - giá trị cốt lõi của Vườn quốc gia Cát Tiên nằm ở sự đa dạng của hệ động vật. Đây là nơi cư trú của nhiều loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới.

Vườn quốc gia Cát Tiên nổi tiếng với các loài linh trưởng, đặc biệt là vượn đen má vàng. Tiếng hót của chúng vào mỗi buổi sáng sớm đã trở thành "đặc sản" của khu rừng này. Ngoài ra, khu đất ngập nước Bàu sấu (Khu Ramsar thứ 1.499 của thế giới) là nơi bảo tồn thành công loài cá sấu xiêm nước ngọt tưởng chừng như đã tuyệt chủng ngoài tự nhiên. Đây cũng là nơi có nhiều đàn bò tót, nai, hoẵng và hơn 350 loài chim rực rỡ sắc màu…

Nhớ một số địa danh cũ ở Biên Hòa

Ở xóm Phúc Hải (P. Tân Phong, TP. Biên Hòa) nơi tôi ở hơn nửa thế kỷ qua, nhiều thế hệ cha ông đã quá vãng, nhiều câu chuyện còn là thời sự nóng hổi ngày nào giờ cũng chìm dần vào lãng quên của những người trong cuộc, còn các thế hệ mới thì không hề biết đến. Nhiều cái tên xóm làng ở đây cũng dần đi vào quá khứ như tên xóm Làng Nam, xóm Vườn Rau, xóm Miên... Ở đây tôi xin liệt kê một số địa danh cũ ở Biên Hòa.

Khu vực Vườn Mít ngày nay

Món ngon từ điều

Đồng Nai là “thủ phủ” trồng điều của cả nước với tổng diện tích trên 176 ngàn hécta, chủ yếu tập trung ở phía Bắc của tỉnh. Từ lâu, hạt điều không chỉ là mặt hàng nông sản xuất khẩu mà còn có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon mang hương vị đặc trưng.

Trái điều tươi, nguyên liệu khởi nguồn cho các món ngon từ điều. Ảnh: Ngọc Liên

Hạt và quả điều trở thành nguyên liệu chính cho nhiều món ngon được sử dụng trong các bếp ăn, chế biến món ăn hằng ngày cũng như những sản phẩm đặc sản làm quà, trong đó một số món ngon được nhiều người biết đến như: hạt điều rang muối, kẹo hạt điều, điều sấy tẩm gia vị, xôi hạt điều, canh chua quả điều, lá nhíp xào hạt điều, thịt kho quả điều…

Tượng đài Phước Long chiến thắng

Không gian rộng lớn ngay ngã ba cầu Đắk Lung, trước Bảo tàng Đường 14 - Phước Long (phường Phước Long, tỉnh Đồng Nai) là nơi đặt tượng đài Phước Long chiến thắng 6-1-1975. Không chỉ là biểu tượng mang giá trị lịch sử mà đối với mỗi người dân thị xã Phước Long (cũ), đây còn là nơi gắn kết với tâm hồn, gợi nhắc về vùng đất Phước Long yêu dấu.

Với những người thuộc thế hệ 8X trở về sau và những cư dân chọn mảnh đất này làm quê hương thứ 2, tượng đài Phước Long chiến thắng 6-1-1975 tồn tại như một sự hiển nhiên. Ít ai biết đến sự ra đời của biểu tượng thiêng liêng này.

BIỂU TƯỢNG LỊCH SỬ

Chiến thắng Phước Long ngày 6-1-1975 nằm trong Chiến dịch Đường 14 - Phước Long, được thực hiện từ ngày 13-12-1974 đến ngày 6-1-1975, giải phóng hoàn toàn tỉnh Phước Long. Đây là chiến thắng có ý nghĩa quan trọng, là “đòn trinh sát chiến lược” khẳng định khả năng đánh chiếm một tỉnh của quân giải phóng, củng cố quyết tâm giải phóng hoàn toàn miền Nam trong năm 1975.

Tượng đài Phước Long chiến thắng 6-1-1975 ngày nay.

Ngắm cánh đồng lúa đẹp như trời Âu bên rừng nguyên sinh Cát Tiên ở Tà Lài

Ẩn mình bên cạnh rừng Cát Tiên, cánh đồng Tà Lài thuộc xã Tà Lài, tỉnh Đồng Nai, là điểm đến khiến du khách ngỡ như đang lạc bước giữa khung cảnh trời Âu.

Mây phủ xuống, chạm vào cánh đồng lúa xanh non vẽ nên khung cảnh ấn tượng hiếm có. Ảnh: Thủy Tiên

Được bao quanh bởi hàng ngàn cây xanh của rừng nguyên sinh, cánh đồng lúa rộng hàng trăm hécta này không chỉ mang vẻ đẹp mộc mạc, yên bình mà còn được tô điểm thêm vẻ hoang sơ đầy cuốn hút.

Khám phá những “cánh đồng đá” ở Đồng Nai

Những năm gần đây, một số doanh nghiệp du lịch lữ hành ở Đồng Nai đã xây dựng, quảng bá tour khám phá các hang động, núi đá gắn với trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên rừng, cuộc sống làng quê tại các huyện Định Quán, Tân Phú…

Khách du lịch khám phá thiên nhiên tại huyện Tân Phú.

Đây là những địa phương có những danh thắng nổi tiếng như: quần thể đá, hang động; rừng tự nhiên; phong cảnh làng quê yên bình. Trong số đó đã có sản phẩm du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) 3 sao mới được công nhận.

Mùa chim rồng rộc làm tổ ven hồ Trị An

Khoảng một tháng nay, xuất hiện hàng loạt tổ chim rồng rộc treo lơ lửng trên các cây xanh dọc ven hồ Trị An, đoạn qua xã Trị An, tỉnh Đồng Nai tạo nên một khung cảnh độc đáo, thu hút mọi ánh nhìn.

Nhiều tổ chim rồng rộc, treo lơ lửng trên cây bên hồ Trị An. Ảnh: Thủy Tiên

Quán bánh dân gian miền Tây đủ 'sắc, hương, vị' thu hút thực khách tại Biên Hòa

Ẩm thực luôn là cầu nối đưa con người trở về với những ký ức xưa cũ, đặc biệt là những món bánh dân gian mang đậm hồn quê. Không cần đi xa, thực khách tại phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai cũng có thể trải nghiệm một “chợ quê thu nhỏ” ngay giữa lòng phố thị, bày bán đủ các loại bánh dân gian miền Tây.

Quầy bánh được trưng bày gọn gàng, đầy màu sắc. Ảnh: Minh Hạnh

Nhịp sống Bến Nôm

Chỉ là một bến cá nhỏ bên hồ Trị An nhưng bao năm qua, bến Nôm (xã Thống Nhất, trước đây thuộc xã Phú Cường, huyện Định Quán) luôn tấp nập kẻ bán, người mua sản vật lòng hồ. Và, qua góc máy của nghệ sĩ nhiếp ảnh, bến Nôm hiện ra với một vẻ đẹp thực sự cuốn hút.

Bến Nôm thuộc địa phận xã Thống Nhất (xã Phú Cường, huyện Định Quán cũ), cách quốc lộ 20 khoảng 4 km. Đây là một trong những bến cá nhộn nhịp ven hồ Trị An

Bến Nôm đã có “tuổi đời” vài chục năm, ban đầu chỉ là một chợ cá nhỏ. Nhưng nhờ vị trí và địa hình thuận lợi, nên ngư dân tập trung về bến ngày càng đông, chợ cá cũng ngày càng tấp nập, tạo sinh kế cho hàng trăm gia đình trong bến.

Chiêm ngưỡng thánh đường Hồi giáo Masjid Nourul Ehsaan tuyệt đẹp ở Xuân Lộc

Thánh đường Hồi giáo Masjid Nourul Ehsaan, tọa lạc tại ấp 4, xã Xuân Hưng, huyện Xuân Lộc, là một công trình tôn giáo nổi bật, không chỉ là điểm hành lễ tôn nghiêm mà còn là không gian giữ gìn bản sắc, văn hóa và tinh thần đoàn kết bền chặt của cộng đồng người Chăm theo đạo Hồi tại địa phương.

Cổng chính của thánh đường Masjid Nourul Ehsaan. Ảnh: Thủy Tiên