Kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

Năm 2026 đánh dấu tròn 300 năm ngày sinh của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (02/08/1726 – 02/08/2026). Ông là một trong những nhà bác học kiệt xuất, nhà tư tưởng lớn và là biểu tượng tri thức đồ sộ nhất trong lịch sử Việt Nam.

Tại kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 43 (tháng 10/2025), UNESCO đã chính thức thông qua Nghị quyết cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam trao Nghị quyết của UNESCO vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726-2026) cho đại diện Việt Nam và tỉnh Hưng Yên - Ảnh: VGP/Phương Nguyên

Cả thế giới ở Đà Lạt

Ở Đà Lạt không chỉ có phim trường Trung quốc, Mông Cổ, Nhật Bản như tui đã kể đâu nghen. Còn nữa!

• Muốn đi Hà Lan hay Bắc Âu: Hãy tới Fresh Garden Đà Lạt. Nơi đây ngập sắc hoa gợi nhớ đến làng quê Hà Lan. Điểm nhấn nổi bật tại đây là cối xay gió khổng lồ phủ đầy hoa, những ngôi nhà bằng hoa tươi, cùng các đại cảnh đồi hoa trải dài uốn lượn.

Rừng phong giữa lòng Đà Lạt

Nói đến điểm du lịch mang phong cách Nhật Bản ở Đà Lạt thì ngoài Hoàng Long Ohayo còn phải kể đến Khu Du lịch Lá phong, tại số 45 đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương.

Vườn Nhật Bản ở chân đèo Mimosa

Không chỉ có "phim trường" Trung quốc, Mông Cổ, ở Đà Lạt còn có phim trường Nhật Bản.

Nếu ở phía Tây Đà Lạt có đèo Tà Nung và cạnh đó là Mongo Land thì ở phía Đông, dưới chân đèo Mimosa là Hoàng Long Ohayo, điểm đến mang phong cách Nhật Bản.
Ohayo (おはよう) là câu chào hỏi trong tiếng Nhật, còn Hoàng Long là tên của nhà đầu tư nơi này (Hoàng Long Group).

Thảo nguyên Mông Cổ ở Đà Lạt

Như đã giới thiệu trong bài trước, nhiều khu vui chơi ở Đà Lạt hiện giờ được tạo như một phim trường để du khách đến chụp ảnh. Rất nhiều khu mang tên Tàu với khung cảnh Tàu, như Lạc Hư cổ trấn, Hiệp Khách quán, Lạc Tiên giới...

Sánh vai cùng các điểm đến Trung Hoa còn có điểm đến Mông Cổ. Đó là khu Mongo Land thu hút rất đông du khách.

Lão tiền bối đến Lạc Hư cổ trấn

Đà Lạt ngày nay có rất nhiều điểm du lịch mới (và điểm du lịch cũ được làm mới) khiến những người quyến luyến với Đà Lạt xưa sẽ ngỡ ngàng và tiếc nhớ khi tìm về chốn cũ.

Một trong những xu hướng tạo nên điểm du lịch mới là tạo nên các phim trường để du khách - nhất là giới trẻ - tới để check in, chụp hình sống ảo. Người hoài cổ tới đây sẽ thất vọng khi những gì xa xưa gắn với kỷ niệm của mình đã không còn nữa và buông lời chê trách: Tất cả đều là giả tạo! Thế nhưng với người trẻ, đây là những khung cảnh, những khung hình đẹp tuyệt vời.

Lạc Hư cổ trấn. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Trảng nước

Ở Đồng Nai có nhiều địa danh có chữ Trảng, như: huyện Trảng Bom, phường Trảng Dài (thuộc TP Biên Hòa cũ), ấp Trảng Táo (thuộc huyện Xuân Lộc cũ). Ngoài Đồng Nai thì có huyện Trảng Bàng (cũ) ở Tây Ninh.

Tự điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học) định nghĩa: Trảng là khoảng đất rộng giữa rừng hoặc giữa hai khu rừng. Bùi Đức Tịnh (trong Lược khảo nguồn gốc địa danh Nam bộ) thì giải thích: Trảng là chỗ trống trải vì không có cây mọc, ở giữa một khu rừng hay bên cạnh một khu rừng.

Nghĩ về 3 ngôi Chùa Bà Châu Đốc

Ở Việt Nam có tới 3 ngôi Chùa Bà Châu Đốc. Ngôi có thể coi là Chùa Bà Châu Đốc nguyên gốc chính là ngôi ở Châu Đốc, dưới chân núi Sam. Chùa Bà Châu Đốc 2 ở Nhà Bè và Chùa Bà Châu Đốc 3 ở quận 9 (các địa danh hành chánh Châu Đốc, Nhà Bè, quận 9 nói theo tên cũ cho dễ hình dung, lát nữa sẽ ghi địa chỉ mới cho chính xác).

Điều thú vị là cả 3 ngôi Chùa Bà Châu Đốc này không có ngôi nào thật sự là Chùa Bà Châu Đốc hết, kể cả ngôi Chùa Bà Châu Đốc zin!

Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam - Châu Đốc. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Thác Prenn thôi đã thôi rồi, nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta

Thác Prenn nằm bên QL 20, dưới chân đèo Prenn, ở cửa ngõ vô Đà Lạt, cách trung tâm Đà Lạt khoảng 10 km. Hồi nào giờ tui và gia đình vẫn thường ghé vô đây chơi trước khi vô Đà Lạt hoặc khi rời Đà Lạt thì ghé vô chơi một chút trước khi thẳng tiến về nhà. Giá vé vô cổng khu du lịch thác Prenn tăng dần theo thời gian, từ 10.000 đ/người năm 2000 lên 20.000 đ/người năm 2010, rồi 50.000 đ khoảng năm 2020 trở đi. Ừ thì cũng phải thôi, vật giá leo thang mà. Nếu mình vô đó chỉ ngắm thác, đi lang thang chụp hình thì giá đó hợp lý vì khu vực thác rộng mênh mông và vô vàn cảnh đẹp. Chỉ khi nào mình sử dụng thêm dịch vụ nào thì trả tiền thêm cho dịch vụ đó.

Chuyện cái linga

Từ lâu rồi, tui đã biết ở Cát Tiên có một bộ linga - yoni lớn nhất Việt Nam. Linga cao 2,1 met, yoni là một hình vuông mỗi cạnh 2,26 met. Bộ linga-yoni này không chỉ to nhất Việt Nam mà còn to nhất Đông Nam Á, được khai quật tại Cát Tiên năm 2006.

Vốn là người háo danh, thấy bộ linga - yoni này được phát hiện tại Cát Tiên, tui nghĩ ngay tới Vườn quốc gia Nam Cát Tiên thuộc tỉnh Đồng Nai quê mình, vậy là Đồng Nai có cái linga bự nhất. Tui... ngạo nghễ tự hào lắm!

Dè đâu hổng phải vậy, vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tới 3 tỉnh: Lâm Đồng, Đồng Nai, Bình Phước. Nam Cát Tiên thuộc Đồng Nai thiệt, nhưng nơi khai quật bộ linga-yoni nói trên (và nhiều cổ vật quý khác) là thánh địa Cát Tiên, thuộc tỉnh... Lâm Đồng. Vậy là Đồng Nai mất kỷ lục Linga bự về tay Lâm Đồng!

Từ Đài Liệt sĩ đến Tháp Trầm hương

Hình ảnh dưới đây chụp năm 2001, tui đang ngồi ở bãi biển Nha Trang trên đường Trần Phú. Phía sau lưng tui là Đài Tưởng niệm Liệt sĩ.

Năm 2004, UBND tỉnh Khánh Hòa quyết định xây dựng tại nơi đây một công trình kiến trúc nghệ thuật có tên là Hoa Biển. Đài Tưởng niệm Liệt sĩ được di dời đi nơi khác.

Chùa Bà Châu Đốc không ở Châu Đốc mà ở Nhà Bè

Người bình dân vẫn thường gọi Miếu Bà Chúa Xứ ở núi Sam, Châu Đốc là chùa Bà Châu Đốc. Độ nổi tiếng về linh thiêng của nơi này xin miễn bàn vì xưa nay hầu như dân miền Nam ai cũng biết. Nơi đây thu hút hàng triệu khách thập phương đến cúng viếng và cầu xin hàng năm (có thể là đông nhất Việt Nam).

Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam đã tồn tại hơn 200 năm rồi ở Châu Đốc. Thế rồi từ khoảng sau năm 1990, ở Nhà Bè có một ngôi miếu bỗng nhiên được người dân gọi là Chùa Bà Châu Đốc 2, . Sau đó ít lâu, lại thêm một ngôi chùa Bà khác xuất hiện ở Thủ Đức với danh xưng là Chùa Bà Châu Đốc 3.

Hồi lâu rồi, tui đã kể về chùa Bà Châu Đốc 3, bài viết tại đây. Bữa nay xin nói về Chùa Bà Châu Đốc 2.

Tên chính thức của nơi đây là Miếu Ngũ Hành, theo bảng ghi ở cổng chính. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Nhà thờ ở xứ Gò Công

Tui tìm đến nhà thờ Thánh Gẫm phường Long Bình, TP Hồ Chí Minh không phải vì đây là ngôi giáo đường có kiến trúc độc đáo hay cổ xưa, mà vì ngôi nhà thờ này nằm ở vùng đất mang tên Gò Công, bên con rạch Gò Công, thuộc họ đạo Gò Công. Điều đáng nói là tất cả những tên gọi Gò Công này đều không liên quan gì đến Gò Công ở Tiền Giang cả!

Theo địa chỉ cập nhật hiện nay, nhà thờ Thánh Gẫm tọa lạc tại số 12, đường 16, khu phố Gò Công, phường Long Bình, TPHCM. Theo như thông tin trên bảng, nơi đây còn là nhà thờ họ đạo Gò Công. Nhà thờ Thánh Gẫm thuộc giáo xứ Thánh Gẫm, giáo hạt Thủ Thiêm, tổng giáo phận TP Hồ Chí Minh.

Cổng nhà thờ Thánh Gẫm. Ảnh: Phạm Hoài Nhân

Cồn Sơn không có núi, cũng không có sơn, nhưng có... cá lóc bay!

Những năm gần đây Cồn Sơn ở Cần Thơ trở nên một điểm đến nổi bật trên bản đồ du lịch Việt Nam. Du khách tìm đến đây như là một điểm mới lạ ở Cần Thơ, đồng thời cũng tò mò muốn biết tại sao có tên là Cồn Sơn.

Sơn ở đây chắc chắn không phải núi rồi, vì Cần Thơ là tỉnh đồng bằng, không hề có núi, huống chi là núi trên một cái cồn ở giữa sông. Vậy sơn là... sơn (paint)? Tới Cồn Sơn hiện nay thấy đâu có đặc điểm gì liên quan đến sơn đâu!

Vị trí địa lý

Cồn Sơn là một đảo nổi nằm biệt lập giữa dòng sông Hậu, có hình dáng tựa như một con thuyền đang rẽ sóng. Chiều dài cồn khoảng 2,2 - 2,4 km chạy dọc theo hướng Tây Bắc - Đông Nam. Vị trí phình to nhất nằm ở khoảng giữa cồn ước tính khoảng 400 mét đến 450 mét. Diện tích cồn khoảng 70 ha.

Bản đồ vị trí Cồn Sơn. Nguồn: Google Maps

Sơn Trà tịnh viên

Xem trên Google Maps thấy tên Sơn Trà tịnh viên, tui nghĩ thầm trong đầu đây là một quán cà phê sân vườn, hoặc lớn hơn thì là một khu du lịch nghỉ dưỡng. Thế nên khi xe dừng lại ở Sơn Trà tịnh viên tui bị... ngơ ngác. Chiếc cổng nhỏ khép hờ, không bảng hiệu, không người bảo vệ, không người bán vé... Khung cảnh hoang sơ, đẹp tuyệt vời nhưng không có dáng vẻ gì của một khu du lịch như tui tưởng tượng.

Cổng vào Sơn Trà tịnh viên. Ảnh: moitruongxaydungvn,vn

Và cứ thế, đẩy nhẹ cổng bước vô. Không ai hỏi han, cũng không ai... chào đón. Trước mặt chúng ta là một rừng tre, không quá um tùm nhưng đủ tạo cảm giác mát mẻ. Bên cạnh đó là một ao nước long lanh, càng làm tăng thêm vẻ yên bình.

Chùa An Long - Đà Nẵng

Đi dạo ở công viên APEC - Đà Nẵng, tui bỗng nhìn thấy bên kia đường (đường Hai tháng Chín) một công trình kiến trúc nổi bật nên tò mò qua đường xem cho rõ. Hóa ra đây là một ngôi chùa cổ - chẳng những cổ mà còn rất đẹp và độc đáo - ở Đà Nẵng: Chùa An Long.

Trước cổng chùa An Long

Du khách tới Đà Nẵng thường được đưa tới tham quan chùa Linh Ứng (có tới 3 ngôi chùa Linh Ứng và đều nổi tiếng là chùa Linh Ứng Ngũ Hành Sơn, chùa Linh Ứng Bãi Bụt và chùa Linh Ứng Bà Nà), sau đó có thể kể đến những ngôi chùa nổi tiếng khác như chùa Bát Nhã, chùa Nam Sơn... Những website du lịch khi kể tên 10 hay 15 ngôi chùa đáng tham quan nhất ở Đà Nẵng đều không có tên chùa An Long. Đó là lý do tại sao tui không hề đưa chùa An Long vô danh sách điểm đến của mình, dù rằng tui đến 2 nơi gần như sát bên ngôi chùa này, đó là Công viên APEC và Bảo tàng Điêu khắc Chăm.

Mùa vàng lên, biêng biếc bóng chiều rơi

Tới Sydney, nước Úc vào tháng Tư, tui hăm hở chiêm ngưỡng những loài hoa đặc sắc của đất nước này. Như đã kể trong loạt 4 bài trước, đó là:

• Đỗ quyên, tên tiếng Anh Rhododendron, nở rộ vào tháng 9 - 10 (mùa xuân Nam bán cầu)

• Thanh anh, tên tiếng Anh Agapanthus, nở rộ vào tháng 12 - tháng 2 năm sau (giữa mùa hè)

• Tử vi/Bằng lăng sẻ, tên tiếng Anh Crepe Myrtal, nở rộ vào tháng 1 - 3 (giữa hè đến đầu thu)

• Phượng tím, tên tiếng Anh Jacaranda, nở rộ vào tháng 10 - 11 (chính xuân Nam bán cầu)

Tháng Tư ở nước Úc là mùa Thu, nhìn qua bảng trên có thể thấy ngay là khi tui tới nước Úc cả 4 loại hoa trên chẳng có loại nào đang nở rộ hết. Tóm lại là trớt quớt.

Phượng tím

Ở Việt Nam, phượng tím là loài hoa hiếm. Dường như người ta chỉ tìm thấy nó ở Đà Lạt. 

Đôi ta cùng đứng bên hàng tường vi

Trên lối vô nhà Tường Nhân ở Sydney có một cây có hoa khá đẹp, nhưng tiếc là hơi ít hoa, như trong hình.

Hoa Thanh anh

Mấy năm trước, Tường Nhân từ Úc về Việt Nam thăm nhà và cùng tui đi du lịch. Ở Măng Đen (Kon Tum), tui gặp một bông hoa lạ và đẹp. hoa màu xanh tím mọc thành từng chùm dạng hình cầu ở đỉnh một cuống dài, thẳng đứng mọc lên từ gốc. Mỗi quả cầu hoa được kết hợp từ hàng chục bông hoa nhỏ hình chuông hoặc hình loa kèn xinh xắn.