'Địa chỉ đỏ' bên đồi Phong Tướng

Ngày 28/5/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng trao Sắc lệnh phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp, Tổng Chỉ huy Quân đội Quốc gia và Dân quân tự vệ Việt Nam; phong quân hàm Trung tướng cho đồng chí Nguyễn Bình, quân hàm Thiếu tướng cho 9 đồng chí. Đã gần 80 năm trôi qua, nhưng sự kiện trọng đại ấy luôn mang một sức sống mãnh liệt. Đồi Pụ Đồn, ở xóm Tỉn Keo (xã Phú Đình) từ bấy giờ còn được gọi là đồi Phong Tướng - một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Hằng năm có trên 1.700 đoàn với hơn 75.800 lượt khách đến dâng hương tại Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở điểm di tích đồi Pụ Đồn.

Ướp trà trong hương Ngọc Lan

Những ngày tháng Sáu, khi tiết Mang Chủng chạm ngõ, đất trời bỗng trở nên gấp gáp một cách kỳ lạ. Mang Chủng là tiết khí thứ chín trong hai mươi tư tiết khí của lịch cổ truyền Á Đông. Tiết khí này bắt đầu từ ngày năm hoặc sáu tháng Sáu, khi Mặt Trời ở xích kinh 75° độ và kết thúc khá chóng vánh vào ngày hai mốt hay hai hai cùng tháng. Chính trong cái nhịp gấp gáp ấy, người làm trà Thái Nguyên lại bắt đầu một cuộc thử nghiệm: Ướp trà hoa Ngọc Lan vào mùa Mang Chủng.

Trong tiết Mang Chủng, sự hòa quyện giữa nét đài các của hoa Ngọc Lan và vị chát hậu ngọt sâu của trà Thái tạo nên một sản phẩm trà có “thời điểm vàng” để thưởng thức.

Thảo thơm trà Thái

Trên dọc dài đất nước Việt Nam, cây chè có mặt ở hầu khắp các tỉnh, thành phố. Chè được trồng nhiều nhất ở các tỉnh thuộc khu vực trung du - miền núi phía Bắc và rải rác ở các tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên, đồng bằng Bắc Bộ - Bắc Trung Bộ. Thái Nguyên là một trong những tỉnh có diện tích chè lớn nhất cả nước, với hơn 24.000 ha. Chè Thái mang hương vị đặc biệt, nên từ trăm năm nay, Thái Nguyên được gắn với thương hiệu “Đệ nhất danh trà”.

Thu hái chè đổi công, một nét đẹp văn hóa trong đời sống lao động của nông dân vùng chè xã Văn Hán.

Lên Phja Khao nghe vọng tiếng thời gian

Giữa những dãy núi trùng điệp của xã Yên Thịnh (Thái Nguyên), đỉnh núi Phja Khao hiện lên vừa hoang sơ vừa trầm mặc. Nơi đây không chỉ có mây núi, rừng xanh và khí hậu mát lành quanh năm, mà còn lưu giữ những dấu tích đặc biệt của việc khai thác quặng dưới thời Pháp thuộc. Những thanh ray cũ kỹ, hệ thống cáp tời phủ màu thời gian và câu chuyện về “núi bạc” vẫn lặng lẽ gợi nhắc ký ức của một vùng đất nhiều thăng trầm.

Đường lên đỉnh Phja Khao.

Báu vật tại danh thắng hồ Ba Bể

Tại danh thắng hồ Ba Bể, có những cổ vật chưa được nhiều người biết đến. Đó là tấm bia cổ được khắc bằng chữ Hán Nôm, cách nay 102 năm.

Tấm bia cổ này hiện được đặt ở rìa, mép nước bên hồ Ba Bể - một vị trí bị che khuất, tại khu vực Bến Đò cũ của hồ, nên chưa được nhiều người biết đến, do đó chưa phát huy giá trị của Di tích danh thắng.

Nhà bia bảo tồn bia cổ ở hồ Ba Bể.

Tới Đát Ngao 'trốn' nắng hè

Giữa những ngày hè oi ả, khi phố xá ngột ngạt bởi nắng nóng và khói bụi, nhiều du khách lại tìm về những miền thiên nhiên xanh mát để “giải nhiệt” và tái tạo năng lượng. Một điểm đến đang dần được nhắc đến nhiều hơn trong bản đồ du lịch sinh thái ở Thái Nguyên là thác Đát Ngao (hay còn gọi là thác Ngao), nằm trên địa bàn xã Quân Chu, dưới chân dãy Tam Đảo hùng vĩ.

Sự hoang sơ, thanh bình tại khu vực thác Đát Ngao níu chân du khách.

Ngày ấy ở Cúc Đường

Những năm 1968 -– 1969 các cơ quan thuộc Khu Tự trị Việt Bắc đang ở thành phố Thái Nguyên thì được lệnh sơ tán lên xã Cúc Đường, huyện Võ Nhai (nay là xã La Hiên), thuộc địa bàn vùng cao của tỉnh Thái Nguyên. Đây là lần sơ tán đầu vì sau này còn có thêm một hai lần sơ tán nữa vào năm 1972.

Cúc Đường vào vụ cấy. Ảnh: Đào Tuấn

Hùng vĩ cánh cung Ngân Sơn

Là một trong bốn cánh cung lớn nhất tại vùng Đông Bắc Việt Nam, cánh cung Ngân Sơn dài khoảng 100 km, bắt đầu từ Năm Quét (Cao Bằng) đến Lang Hít (Thái Nguyên). Dãy núi này đóng vai trò ranh giới khí hậu, nổi tiếng với đỉnh Phja Oắc hùng vĩ (cao 1.931 m so với mặt nước biển), khí hậu mát mẻ và nhiều hang động, đồi cỏ mượt như nhung, được nhiều du khách ưa thích khám phá thiên nhiên tìm đến.

Cánh cung Ngân Sơn lúc hoàng hôn.

"Chợ tình Xuân Dương” - Nơi lưu giữ mạch ngầm văn hóa trăm năm

Ngày 10/5, UBND xã Xuân Dương (tỉnh Thái Nguyên) đã khai mạc Lễ hội văn hóa truyền thống “Chợ tình Xuân Dương” năm 2026. Việc tổ chức lễ hội truyền thống này nhằm tiếp tục khẳng định sức sống mãnh liệt của một di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, nơi những câu hát Sli, hát Lượn làm say lòng du khách thập phương.

Được hình thành từ những năm đầu thế kỷ XX (khoảng năm 1911), trải qua hơn 100 năm thăng trầm của lịch sử, chợ tình Xuân Dương vẫn duy trì được những nét đẹp nguyên sơ, đậm đà bản sắc dân tộc. Đây không đơn thuần là một phiên chợ mua bán, mà là không gian văn hóa cộng đồng, nơi đồng bào các dân tộc trong và ngoài khu vực gặp gỡ, giao lưu và thắt chặt tình đoàn kết.

Khai mạc Lễ hội văn hóa truyền thống “Chợ tình Xuân Dương” năm 2026. Ảnh: Vũ Hoàng Giang - TTXVN

Về Khuổi Đẩy nghe tiếng đàn môi

Cách trung tâm xã Nghĩa Tá khoảng 12 km, thôn người Mông Khuổi Đẩy nằm giữa trùng điệp núi rừng. Vùng đất ấy không có nhiều điều để phô bày, nhưng lại khiến khách phương xa nhớ mãi bởi những thanh âm rất riêng. Đó là tiếng đàn môi của chị Phùng Thị Dế, hòa cùng tiếng sáo của chồng chị, nồng nàn như chén rượu men lá ủ chum vừa mở nắp.

Người Mông ở Khuổi Đẩy trao truyền văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Hát Quan làng: Nét văn hóa độc đáo trong lễ cưới của người Tày

Trong kho tàng văn hóa dân gian phong phú của đồng bào các dân tộc phía Bắc Thái Nguyên, hát Quan làng (có nơi còn gọi là hát “Pả mè”, hát “Thơ lẩu”) của người Tày là một di sản quý giá, vừa mang tính nghi lễ quan trọng, vừa thể hiện chất trữ tình của âm nhạc dân gian, đặc trưng của tộc người.

Hát Quan làng được thực hành trong các đám cưới truyền thống của người Tày.

'Ẩn mình' giữa thiên nhiên Quân Chu

Bình minh vừa lên, nắng đã trải dài như mở rộng thêm tầm nhìn lên những dãy núi xanh thẳm phía Đông Tam Đảo, chúng tôi đến xã Quân Chu với một tâm thế chậm rãi. Nơi đây mở ra một không gian khác biệt - nơi thiên nhiên còn giữ được ít nhiều nét nguyên sơ, con người sống chan hòa với núi rừng, và cũng là nơi mỗi bước chân đều như dẫn ta đến gần hơn với sự tĩnh tại.

Vẻ đẹp thiên nhiên ở xã Quân Chu thu hút du khách đến tham quan, nghỉ ngơi.

Lễ hội Lồng tồng Ba Bể năm 2026: Rộn ràng sắc xuân vùng hồ

Sáng 26-2 (tức mùng 10 tháng Giêng), UBND xã Ba Bể tổ chức khai mạc Lễ hội Lồng tồng Ba Bể năm 2026.

Tham dự Lễ khai mạc có các đồng chí: Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Nguyễn Thanh Bình, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Đỗ Thị Minh Hoa, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành và đông đảo nhân dân, du khách.

Đặc sắc Lễ hội Mù Là xã Cao Minh

Ngày 27-2, tại thôn Lủng Phặc, xã Cao Minh tổ chức Lễ hội Mù Là năm 2026. Đây là sự kiện văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông ở nhiều địa phương khu vực phía Bắc Thái Nguyên, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Đông đảo người dân và du khách đến với Lễ hội Mù Là năm 2026.

Lễ hội 'Vạn Xuân khai quốc' kỷ niệm 1.482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi

Ngày 28-2 (tức ngày 12 tháng Giêng), tại Khu di tích lịch sử quốc gia Đền thờ Lý Nam Đế (đền Mục) ở phường Vạn Xuân, tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức Lễ hội “Vạn Xuân khai quốc” - Kỷ niệm 1.482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi.

Quang cảnh Lễ hội “Vạn Xuân khai quốc” - Kỷ niệm 1.482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi.

Quốc hiệu Vạn Xuân và ước vọng xã tắc muôn đời

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, cuộc khởi nghĩa Lý Bí đã để lại dấu ấn đậm nét. Lý Bí là người đầu tiên xưng Đế, thể hiện tư duy chiến lược về chính trị, ý chí quật cường, khát vọng độc lập và tư tưởng tự tôn của dân tộc. Càng tự hào hơn khi vị hoàng đế đầu tiên của dân tộc được sinh ra tại thôn Cổ Pháp, xã Tiên Phong, TP. Phổ Yên trước đây, nay là tổ dân phố Hòa Bình, phường Vạn Xuân, tỉnh Thái Nguyên. Nhân kỷ niệm 1482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi, hãy cùng nhìn lại cuộc khởi nghĩa do ông lãnh đạo và vai trò của ông đối với lịch sử nước nhà.

Toàn cảnh đền Mục, nơi thờ Đức vua Lý Nam Đế (thuộc quần thể Khu di tích lịch sử Quốc gia Lý Nam Đế, tổ dân phố Hòa Bình, phường Vạn Xuân).

Độc đáo lễ Cầu mùa của người Dao ở Nà Thác

Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, đồng bào Dao có khoảng 86 nghìn người, chiếm khoảng 4,7% tổng số dân. Đồng bào Dao có một kho tàng văn hóa dân gian phong phú và đa dạng, trong đó lễ Cầu mùa của người Dao ở thôn Nà Thác, xã Xuân Dương, đã duy trì hàng trăm năm nay và được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Các thầy cúng người Dao thực hiện nghi lễ Cầu mùa tại lễ hội.

Đi tìm bóng dáng thuyền xưa

“Mái chèo lâng lâng, đưa ta đi tới miền khởi nguyên/ Tiếng cười trong veo như rơi trên gương nước thần tiên...”. Những giai điệu trong ca khúc “Nơi áo chàm hồ xanh Ba Bể” của nhạc sĩ Phó Đức Phương cứ vương vấn khi tôi đến bản Pác Ngòi để tìm Nghệ nhân Ngôn Văn Toàn, người chế tác thuyền gỗ độc mộc cuối cùng trên hồ Ba Bể. Cái cớ của cuộc gặp này bắt đầu từ một cuộc điện thoại của nguyên Giám đốc Ban Quản lý Khu du lịch Ba Bể với tôi, trong đó nhắc đến thuyền độc mộc.

Thuyền độc mộc và những cô gái Tày tại hồ Ba Bể được chụp bằng máy phim vào năm 2002 của NSNA Vũ Kim Khoa.

Chợ đêm Na Rì

Phố Cổ Na Rì từ lâu là không gian sinh hoạt đặc trưng của vùng Yến Lạc, nơi những nếp nhà truyền thống và nhịp sống bình dị tạo nên bản sắc riêng. Thời gian gần đây, tên gọi Phố Cổ được nhắc đến nhiều hơn khi Na Rì lần đầu tổ chức chợ đêm, một hoạt động vừa mang tính trải nghiệm văn hóa, vừa là cách làm mới để quảng bá nông sản đặc trưng của địa phương.

Những sản vật địa phương được bày bán tại chợ đêm.

Hương bưởi vương vấn tháng Ba

Mùa xuân về rất khẽ. Sau những ngày đông hanh hao, đất trời bỗng dịu lại, mưa phùn lất phất như tơ, gió xuân mềm mại lướt qua từng vòm lá non. Trong bản giao hưởng rộn ràng của sắc màu tháng Ba, giữa đào phai, cúc dại, cải vàng, có một loài hoa không phô trương mà vẫn khiến lòng người xao xuyến - hoa bưởi.

Trà ướp hương bưởi - thức quà của quê hương Đệ nhất danh trà.