Về Khuổi Đẩy nghe tiếng đàn môi

Cách trung tâm xã Nghĩa Tá khoảng 12 km, thôn người Mông Khuổi Đẩy nằm giữa trùng điệp núi rừng. Vùng đất ấy không có nhiều điều để phô bày, nhưng lại khiến khách phương xa nhớ mãi bởi những thanh âm rất riêng. Đó là tiếng đàn môi của chị Phùng Thị Dế, hòa cùng tiếng sáo của chồng chị, nồng nàn như chén rượu men lá ủ chum vừa mở nắp.

Người Mông ở Khuổi Đẩy trao truyền văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Hát Quan làng: Nét văn hóa độc đáo trong lễ cưới của người Tày

Trong kho tàng văn hóa dân gian phong phú của đồng bào các dân tộc phía Bắc Thái Nguyên, hát Quan làng (có nơi còn gọi là hát “Pả mè”, hát “Thơ lẩu”) của người Tày là một di sản quý giá, vừa mang tính nghi lễ quan trọng, vừa thể hiện chất trữ tình của âm nhạc dân gian, đặc trưng của tộc người.

Hát Quan làng được thực hành trong các đám cưới truyền thống của người Tày.

'Ẩn mình' giữa thiên nhiên Quân Chu

Bình minh vừa lên, nắng đã trải dài như mở rộng thêm tầm nhìn lên những dãy núi xanh thẳm phía Đông Tam Đảo, chúng tôi đến xã Quân Chu với một tâm thế chậm rãi. Nơi đây mở ra một không gian khác biệt - nơi thiên nhiên còn giữ được ít nhiều nét nguyên sơ, con người sống chan hòa với núi rừng, và cũng là nơi mỗi bước chân đều như dẫn ta đến gần hơn với sự tĩnh tại.

Vẻ đẹp thiên nhiên ở xã Quân Chu thu hút du khách đến tham quan, nghỉ ngơi.

Lễ hội Lồng tồng Ba Bể năm 2026: Rộn ràng sắc xuân vùng hồ

Sáng 26-2 (tức mùng 10 tháng Giêng), UBND xã Ba Bể tổ chức khai mạc Lễ hội Lồng tồng Ba Bể năm 2026.

Tham dự Lễ khai mạc có các đồng chí: Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Nguyễn Thanh Bình, Phó Bí thư Tỉnh ủy; Đỗ Thị Minh Hoa, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành và đông đảo nhân dân, du khách.

Đặc sắc Lễ hội Mù Là xã Cao Minh

Ngày 27-2, tại thôn Lủng Phặc, xã Cao Minh tổ chức Lễ hội Mù Là năm 2026. Đây là sự kiện văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Mông ở nhiều địa phương khu vực phía Bắc Thái Nguyên, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Đông đảo người dân và du khách đến với Lễ hội Mù Là năm 2026.

Lễ hội 'Vạn Xuân khai quốc' kỷ niệm 1.482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi

Ngày 28-2 (tức ngày 12 tháng Giêng), tại Khu di tích lịch sử quốc gia Đền thờ Lý Nam Đế (đền Mục) ở phường Vạn Xuân, tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức Lễ hội “Vạn Xuân khai quốc” - Kỷ niệm 1.482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi.

Quang cảnh Lễ hội “Vạn Xuân khai quốc” - Kỷ niệm 1.482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi.

Quốc hiệu Vạn Xuân và ước vọng xã tắc muôn đời

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, cuộc khởi nghĩa Lý Bí đã để lại dấu ấn đậm nét. Lý Bí là người đầu tiên xưng Đế, thể hiện tư duy chiến lược về chính trị, ý chí quật cường, khát vọng độc lập và tư tưởng tự tôn của dân tộc. Càng tự hào hơn khi vị hoàng đế đầu tiên của dân tộc được sinh ra tại thôn Cổ Pháp, xã Tiên Phong, TP. Phổ Yên trước đây, nay là tổ dân phố Hòa Bình, phường Vạn Xuân, tỉnh Thái Nguyên. Nhân kỷ niệm 1482 năm Đức Hoàng đế Lý Nam Đế lên ngôi, hãy cùng nhìn lại cuộc khởi nghĩa do ông lãnh đạo và vai trò của ông đối với lịch sử nước nhà.

Toàn cảnh đền Mục, nơi thờ Đức vua Lý Nam Đế (thuộc quần thể Khu di tích lịch sử Quốc gia Lý Nam Đế, tổ dân phố Hòa Bình, phường Vạn Xuân).

Độc đáo lễ Cầu mùa của người Dao ở Nà Thác

Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, đồng bào Dao có khoảng 86 nghìn người, chiếm khoảng 4,7% tổng số dân. Đồng bào Dao có một kho tàng văn hóa dân gian phong phú và đa dạng, trong đó lễ Cầu mùa của người Dao ở thôn Nà Thác, xã Xuân Dương, đã duy trì hàng trăm năm nay và được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Các thầy cúng người Dao thực hiện nghi lễ Cầu mùa tại lễ hội.

Đi tìm bóng dáng thuyền xưa

“Mái chèo lâng lâng, đưa ta đi tới miền khởi nguyên/ Tiếng cười trong veo như rơi trên gương nước thần tiên...”. Những giai điệu trong ca khúc “Nơi áo chàm hồ xanh Ba Bể” của nhạc sĩ Phó Đức Phương cứ vương vấn khi tôi đến bản Pác Ngòi để tìm Nghệ nhân Ngôn Văn Toàn, người chế tác thuyền gỗ độc mộc cuối cùng trên hồ Ba Bể. Cái cớ của cuộc gặp này bắt đầu từ một cuộc điện thoại của nguyên Giám đốc Ban Quản lý Khu du lịch Ba Bể với tôi, trong đó nhắc đến thuyền độc mộc.

Thuyền độc mộc và những cô gái Tày tại hồ Ba Bể được chụp bằng máy phim vào năm 2002 của NSNA Vũ Kim Khoa.

Chợ đêm Na Rì

Phố Cổ Na Rì từ lâu là không gian sinh hoạt đặc trưng của vùng Yến Lạc, nơi những nếp nhà truyền thống và nhịp sống bình dị tạo nên bản sắc riêng. Thời gian gần đây, tên gọi Phố Cổ được nhắc đến nhiều hơn khi Na Rì lần đầu tổ chức chợ đêm, một hoạt động vừa mang tính trải nghiệm văn hóa, vừa là cách làm mới để quảng bá nông sản đặc trưng của địa phương.

Những sản vật địa phương được bày bán tại chợ đêm.

Hương bưởi vương vấn tháng Ba

Mùa xuân về rất khẽ. Sau những ngày đông hanh hao, đất trời bỗng dịu lại, mưa phùn lất phất như tơ, gió xuân mềm mại lướt qua từng vòm lá non. Trong bản giao hưởng rộn ràng của sắc màu tháng Ba, giữa đào phai, cúc dại, cải vàng, có một loài hoa không phô trương mà vẫn khiến lòng người xao xuyến - hoa bưởi.

Trà ướp hương bưởi - thức quà của quê hương Đệ nhất danh trà.

Đầu xuân về Kim Sơn Tự

Khi hơi Tết còn vương trên lộc biếc, mưa xuân vừa kịp hong mềm đất đá, người dân Thái Nguyên và các tỉnh lân cận lại rủ nhau trẩy hội chùa Hang - Kim Sơn Tự. Dòng người từ khắp nơi tìm về với ước nguyện cầu một năm bình an, để chạm vào miền ký ức văn hóa đã bền bỉ suốt gần nghìn năm nơi cửa ngõ phía Bắc của Thái Nguyên...

Người dân và du khách đến chiêm bái ở chùa cổ.

Cổ kính đền An Mạ

Giữa mênh mang sóng nước của hồ Ba Bể, có một hòn đảo nhỏ lặng lẽ nổi lên giữa lòng hồ. Trên hòn đảo ấy, ngôi đền cổ kính mang tên An Mạ tồn tại như một chứng tích lịch sử, một không gian linh thiêng níu chân bao thế hệ người dân và du khách thập phương.

Đền An Mạ nằm trên hòn đảo đá vôi giữa hồ Ba Bể.

Đảo An Mạ cao gần 30 m so với mực nước hồ, khum hình mai rùa, cây cối phủ kín quanh năm, chim rừng ríu rít, tạo nên một không gian thanh tịnh hiếm có. Trên đảo có ngôi đền An Mạ, thờ Phật, Mẫu Thượng Ngàn, Chúa Sơn Trang, Đức Thánh Trần...

Rộn ràng Lễ hội Núi Văn - Núi Võ

Ngày 20-2 (tức mùng 4 tháng Giêng năm Bính Ngọ), xã Vạn Phú tổ chức Lễ hội Núi Văn - Núi Võ với sự tham dự của đông đảo nhân dân địa phương và du khách thập phương...

Lễ rước được tổ chức trang trọng.

Điểm hẹn du lịch đền Thắm

Nép mình bên ngã ba sông Cầu thơ mộng, đền Thắm không chỉ là nơi thờ phụng vị nữ tướng Anh hùng trong lịch sử mà còn là không gian văn hóa - tâm linh, điểm đến hấp dẫn của tỉnh Thái Nguyên mỗi độ Xuân về.

Đền Thắm nằm ở khu vực ngã 3 sông Cầu và sông Chu.

Kèn Pí lè: Từ nghi lễ đến mạch nguồn sáng tác

Trong đời sống văn hóa tinh thần của người Dao, kèn Pí Lè giữ một vị trí đặc biệt. Không đơn thuần là một nhạc cụ, kèn Pí Lè gắn bó mật thiết với những nghi lễ quan trọng nhất của đời người như lễ cưới, lễ Cấp sắc… Bằng tình yêu sâu nặng với văn hóa dân tộc, nhiều nhạc sĩ Thái Nguyên đã tìm đến âm thanh kèn Pí Lè như một mạch nguồn sáng tác quý giá.

Kèn Pí Lè trong đám cưới người Dao. Ảnh: Quang Đường

Núi Cốc - Ba Bể: Vẻ đẹp gắn kết từ thiên nhiên

Hồ Núi Cốc - hồ Ba Bể là sự kết nối tinh tế giữa hai thắng cảnh tiêu biểu của Thái Nguyên, nơi thiên nhiên tạo nên vẻ đẹp, bản sắc riêng và sức hấp dẫn du lịch. Từ mặt hồ phẳng lặng đến núi rừng xanh thẳm, cả hai cùng kể câu chuyện về sự hòa hợp bền vững giữa cảnh quan tự nhiên và con người.

Hồ Ba Bể được định vị theo hướng phát triển xanh và bền vững, đặt trọng tâm vào bảo tồn hệ sinh thái, cảnh quan và giá trị văn hóa truyền thống.

Phong tục đón Tết của người Sán Chỉ ở Bằng Thành

Xã Bằng Thành nằm ở phía Bắc và là xã xa nhất của tỉnh Thái Nguyên (cách trung tâm hành chính của tỉnh gần 200km). Hiện nay, trên địa bàn xã có 7 dân tộc anh em cùng chung sống. Mỗi dịp Tết đến, xuân về, các dân tộc đều có phong tục đón Tết mang đặc trưng riêng, trong đó có phong tục đón Tết của người Sán Chỉ.

Chuẩn bị trang phục đón Tết.

Hai an toàn khu - một dòng lịch sử

Trong thế kỷ XX, An toàn khu (ATK) Định Hóa và ATK Chợ Đồn là những địa danh lịch sử, biểu tượng của ý chí độc lập, tinh thần đoàn kết và niềm tin tất thắng của dân tộc Việt Nam trước kẻ thù lớn mạnh. Trải qua thời gian, hai vùng đất từng là “Thủ đô kháng chiến” và phòng tuyến vững chắc của cách mạng nay lại tiếp tục song hành trong một chặng đường mới - chặng đường bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử gắn với phát triển bền vững trong không gian tỉnh Thái Nguyên sau sáp nhập.

Nhân dân đến tham quan, dâng hương tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Khu di tích lịch sử sinh thái ATK Định Hóa.

Nụ trà ủ mật lên hương

Từ những gốc chè trung du bản địa, nơi đã làm nên tên tuổi của chè đinh, chè móc câu trứ danh, người làm nghề xứ Thái còn sáng tạo nên một thức quà độc đáo đó là trà nụ hoa. Khác với những phẩm trà làm từ búp, thứ “mật ngọt” này chỉ được chắt chiu duy nhất trong những ngày đông giá rét với thời gian thu hoạch vô cùng ngắn ngủi, trở thành “của để dành” hiếm hoi và tinh tế của vùng đất đệ nhất danh trà Thái Nguyên.

Nụ hoa chè (giống cổ trung du) vàng rộm dưới nắng.