Theo thần tích bia ký và các tài liệu lịch sử liên quan, hai vị Thành hoàng Mai Ngô và Mai Độ là hai anh em trai song sinh. Cha là Mai Phụ Ân, mẹ là Thị Trinh người Minh Hương, nước phương Bắc. Hai vị sinh vào giờ Ngọ ngày 15 tháng 2 năm Ất Mão. Sau khi cha mẹ qua đời, mãn tang, hai anh em vượt biển về nước Nam sinh sống, được khoảng 6 năm đã tinh thuộc Nam bang tục nghệ.
Năm Đinh Hợi 1287, quân Nguyên Mông sang xâm lược nước ta lần thứ 3, hai anh em cùng xin gặp vua Trần bái yết, xưng danh và xin vua tòng chinh đánh giặc. Vua thấy diện mạo hai người khôi ngô, tuấn tú liền giao cho đệ nhất công làm tả tướng quân và đệ nhị công làm hữu tướng quân.
Vua Trần Nhân Tông tiến theo đường bộ, nhị công tiến theo đường thủy cùng giáp chiến. Kế hoạch xâm lược Đại Việt của nhà Nguyên một lần nữa thất bại. Một số tướng lĩnh xuất sắc của nhà Nguyên và phần lớn chiến thuyền của quân Nguyên bị tiêu diệt hoặc bị thu giữ, lực lượng thủy quân Nguyên Mông bị tê liệt gần như toàn bộ.
Thắng trận trở về, vua Trần Nhân Tông mở tiệc khao thưởng quân sĩ, ban cho hai vị công thần 100 cân vàng và một tấm lụa xanh. Nhận lộc vua ban, hai vị tướng công hành biểu dâng vua, xin trở về thăm phần mộ cha mẹ, được Đức vua thuận lòng.
Bia ký ghi lại thân thế, sự nghiệp của hai vị Thành hoàng Mai Ngô và Mai Độ.
Không may, khi thuyền đến khúc sông Hàm Giang thì trời nổi giông tố, sóng nhấn chìm thuyền. Nhị công thoát chết, trôi dạt vào hai bờ sông. Đệ nhất công trôi dạt vào bờ sông phía Bắc, tức trang Vũ La, nay thuộc phường Nam Đồng, đệ nhị công trôi dạt sang bên đối ngạn, tức trang Nhị Châu, nay thuộc phường Hải Dương (cùng thành phố Hải Phòng).
Đệ nhất công cho mở đại tiệc mời phụ lão và nhân dân đến dự mừng thoát kiếp nạn. Sau đó ngài thăm em trai, tức đệ nhị công tại xứ đồng phía Nam nơi dân ở và tự hóa. Nhân dân sở tại liền hành biểu tâu Vua. Đức vua vô cùng thương xót những bậc bề tôi có công với nước, truyền lệnh cho sứ thần về hành lễ và cho phép nhân dân “lưỡng công huynh đệ nơi hóa khác nhau nhưng đều có công lớn với Triều đình, ta cho lập miếu, đền làm nơi thờ chính”. Từ đó, làng Nhị Châu (nay là thuộc phường Hải Dương) lập đình thờ hai vị tướng quân Mai Ngô, Mai độ là Thành hoàng làng.
Cụm di tích đình, chùa Nhị Châu thuộc địa bàn khu 3, phường Nhị Châu, thành phố Hải Dương (tỉnh Hải Dương trước đây), nay là Tổ dân phố số 3, phường Hải Dương (thành phố Hải Phòng).
Theo ông Hoàng Văn Triển, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ dân phố số 3 phường Hải Dương, Phó trưởng Ban quản lý di tích đình - chùa Nhị Châu, đình Nhị Châu trải qua nhiều đợt trùng tu, tôn tạo vào các năm Chính Hòa thứ 5 (1694), Cảnh Hưng thứ 30 (1769), Tự Đức thứ 17 (1864), Tự Đức thứ 31 (1878), Thành Thái Kỷ Hợi (1899), Khải Định thứ 2 (1917) và Khải Định thứ 5 (1920).
Với những giá trị tiêu biểu, trường tồn, khu quần thể di tích đình - chùa Nhị Châu được UBND tỉnh Hải Dương trước đây ra quyết định công nhận, xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá cấp tỉnh từ ngày 1/11/2005.
HÀ KIÊN
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét