Kiệt tác
Cửu phẩm Liên hoa là tòa tháp hình lục giác đều, cao 6,52 m. Trong đó, thân tháp cao 5,32 m; tượng A di đà trên đỉnh cao 1,2 m. Phần đế tòa Cửu phẩm đặt trên nền nhà phẩm, đỉnh trên cùng của tòa Cửu phẩm gần chạm đến đỉnh tầng mái thứ 3 tạo thành một không gian thông từ trên xuống.
Cửu phẩm Liên hoa là tòa tháp hình lục giác đều, cao 6,52 m. Trong đó, thân tháp cao 5,32 m; tượng A di đà trên đỉnh cao 1,2 m. Phần đế tòa Cửu phẩm đặt trên nền nhà phẩm, đỉnh trên cùng của tòa Cửu phẩm gần chạm đến đỉnh tầng mái thứ 3 tạo thành một không gian thông từ trên xuống.
Mỗi tầng tháp có 18 bức tượng. Mỗi mặt có 3 bức gồm tượng Phật ở giữa và tượng Bồ Tát ở hai bên. Giữa các tầng đều có cột đỡ chạm khắc mô phỏng thân cây trúc. ẢNH: THÀNH CHUNG
Để tạo dựng kiệt tác này, các nghệ nhân xưa đã đặt tâm của cây Cửu phẩm là cột trụ chất liệu gỗ lim lên trên cối quay. Cối quay này có chất liệu kim loại có chiều cao khoảng 40 cm. Phía dưới cùng của cối quay có lắp hệ thống vòng bi.
Từ cây cột trụ chính ở lòng tháp dóng ra những đòn ngang có tay đỡ ván các tầng cửu phẩm gồm tòa sen 6 cạnh.
Liên kết cột trụ giữa với 6 trụ bằng một hệ thống xà gánh đan chéo hình múi khế; xà ngang chia tháp thành 9 tầng hoa sen. Mỗi tầng chạm 5 lớp cánh sen. Chi tiết các lớp cánh sen trên mỗi tầng đều giống nhau. Đồng thời, khoảng cách giữa các tầng rất nhỏ nên khi đứng dưới nhìn lên, chúng ta có cảm giác như lớp lớp cánh sen chồng lên nhau, nối tiếp mãi mãi.
Trên đỉnh tháp là tượng A di đà ngồi trên tòa sen, chất liệu gỗ, có chiều cao 120 cm, tay trái đặt trên tay phải, chân ngồi xếp bằng tròn kiểu kiết già. Tổng cộng cả to lẫn nhỏ toàn bộ cây Cửu phẩm Liên hoa của chùa Giám có 145 pho tượng Phật.
Nhà Phẩm - nơi có tòa Cửu phẩm Liên hoa ở chùa Giám. ẢNH: THÀNH CHUNG
Do lối thiết kế có cột trụ, dưới có vòng bi, nên cây Cửu phẩm Liên hoa tuy có trọng lượng trên 4 tấn, nhưng chỉ cần 2 người dùng tay đẩy nhẹ, cả tòa tháp có thể từ từ quay tròn một cách dễ dàng.
Màu sắc của toàn bộ cây Cửu phẩm và các pho tượng chủ đạo là các màu sáng như màu trắng trên nền đỏ trai của sơn ta. Chúng được cộng sắc với màu vàng kim loại trang trí trên đầu các cánh sen để tạo ra vẻ rực rỡ và toả lan ánh sáng.
Năm 2015, tòa Cửu phẩm Liên hoa của chùa được công nhận là bảo vật quốc gia. Đến nay, tòa Cửu phẩm Liên hoa tại chùa Giám là 1 trong 3 tòa Cửu phẩm Liên hoa chất liệu gỗ niên đại thế kỷ 17 còn lại ở Việt Nam (2 tòa Cửu phẩm Liên hoa còn lại ở chùa Động Ngọ, phường Nam Đồng, thành phố Hải Phòng và chùa Bút Tháp, phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh).
Giữ gìn qua nhiều thế hệ
Chùa Giám có tên chữ là Nghiêm Quang Tự, tọa lạc trên một khoảng đất rộng 2 ha tại xã Cẩm Giang, khởi dựng vào thời Lý, được xây dựng lại với quy mô kiến trúc to đẹp.
Chùa Giám nhìn từ trên cao. ẢNH: THÀNH CHUNG
Chùa gắn liền với thân thế, sự nghiệp Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh, được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1974. Năm 2017, chùa Giám, đền Xưa và đền Bia được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng là cụm di tích quốc gia đặc biệt.
Ngôi chùa có kiến trúc kiểu “nội công ngoại quốc” với đầy đủ các công trình như: Tam quan, Tiền đường, Tam bảo, nhà Tổ, hành lang, nhà tháp Cửu phẩm, nhà khách, nhà Tăng, vườn cây, nghè Giám… Các kiến trúc sư, nghệ nhân đã tạo trên mặt bằng của chùa sự liên hoàn của các hạng mục tôn lên vẻ tráng lệ cổ kính, ẩn chứa nhiều tầng trí tuệ văn hóa. Từ khi khởi dựng đến nay, chùa có vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân và luôn được bảo vệ, giữ gìn.
Một góc bình yên ở chùa Giám. ẢNH: THÀNH CHUNG
Theo người dân xã Cẩm Giang, năm 1974, do điều kiện khách quan bởi lũ lụt và việc sáp nhập địa giới hành chính, chủ trương di chuyển chùa Giám từ ven sông Thái Bình đến địa điểm hiện tại được người dân và chính quyền nơi đây đặt ra. Lúc bấy giờ, thanh niên trai tráng đã vào bộ đội gần hết, ở nhà chỉ còn phụ nữ và người già nhưng tất cả đều nhất trí cao, tập trung các nguồn lực để di chuyển cả quần thể chùa gồm nhà tiền đường, tòa nhà Cửu phẩm chứa Tháp liên hoa và nghè Giám. Chính quyền địa phương và người dân đã thành lập ban chỉ đạo và một đội lo việc chuyển chùa.
Đúng ngày 15/7/1974 âm lịch, việc chuyển chùa chính thức được bắt đầu với phương tiện chủ lực là “xe bò” và sức người. Khi đó, nhà ai có vật dụng như dây buộc, bao gai, lá chuối khô, đòn khiêng… đều được huy động. Người dân từ già trẻ, gái trai đến giúp chuyển chùa đông như trảy hội. Dù ngày mưa hay nắng, công việc di chuyển vẫn không hề ngừng nghỉ kéo dài trong 7 tháng với khoảng cách 7 km giữa 2 địa điểm.
Vườn tháp được người dân và Phật tử chăm sóc chu đáo. ẢNH: THÀNH CHUNG
7 tháng sau, ngày 15/2/1975 âm lịch, việc di chuyển chùa hoàn thành với hơn 7.000 ngày công đóng góp của nhân dân và hơn 500 chuyến xe bò chuyên chở. Ngôi chùa vẫn vẹn nguyên, những kèo, cột, đấu, mộng... bằng gỗ khớp nối với nhau như ngày ở chốn cũ.
Tháng 11/2023 huyện Cẩm Giàng (tỉnh Hải Dương cũ) đã tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia đặc biệt chùa Giám, với các hạng mục: nhà tam bảo, Cửu phẩm Liên hoa, tả - hữu hành lang, nhà tổ, nghè Giám... theo hướng giữ nguyên vị trí cũ, với tổng kinh phí hơn 31,2 tỷ đồng.
Bảo vật quốc gia Cửu phẩm Liên hoa hiện nay đã được thay thế cột gỗ trụ, các xà, ván bệ của các tầng bằng gỗ lim Nam Phi. Các cánh sen, hệ thống tượng, các mảng chạm khắc tứ linh, tứ quý được vệ sinh để giữ nguyên màu sắc, kiến trúc ban đầu...
THU HƯƠNG
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét