11 thg 5, 2026

Điểm hẹn dưới bóng đa An Hải

Mới đây, tôi đi ngang qua cây đa cổ thụ trên đường Nguyễn Công Trứ, phường An Hải. Nhìn cây đa, tôi chợt nhớ tới câu chuyện từ các chiến sĩ trinh sát an ninh quận 3 kể về một cô gái xinh đẹp, có sức chịu đựng phi thường với đòn roi hung bạo của kẻ thù.

Cô Trần Thị Tiết thời trẻ. Ảnh: Tư liệu

Dưới gốc đa này, cô Trần Thị Tiết đã nhiều lần cung cấp các thông tin tuyệt mật trong nội bộ chính quyền Việt Nam cộng hòa, đặc biệt là các thông tin liên quan đến bộ máy đàn áp của địch tại Đà Nẵng.

Cô gái quận 3

Thời trẻ, Trần Thị Tiết ở phường An Hải Tây, quận 3, Đà Nẵng (cũ) là một cô gái xinh đẹp, ăn nói dịu dàng và đôi mắt phảng phất chút duyên thầm quý phái nên có rất nhiều sĩ quan Việt Nam cộng hòa dòm ngó. Thấy đây là cô gái có nhiều lợi thế cho cách mạng, đầu năm 1965, ông Năm Thông, Trưởng ban An ninh quận 3 tiếp cận, móc nối và xây dựng Trần Thị Tiết thành người hoạt động trong nội thành để nắm tình hình địch.

Sau khi trở thành mục tiêu trọng điểm của Ban An ninh quận 3 được cài cắm ngay trong sào huyệt của kẻ thù và bằng tài nghệ diễn xuất của mình, cô đã cung cấp rất nhiều tin tức quan trọng cho lực lượng an ninh như các cuộc bố ráp, hành quân càn quét các địa bàn lân cận Đà Nẵng sắp diễn ra để ta có phương án đối phó kịp thời nên hạn chế tối đa sự tổn thất.

Để nắm được các thông tin, tài liệu mật của địch, cô gái trẻ Trần Thị Tiết phải chịu áp lực rất lớn những lời đàm tiếu, thị phi về một cô gái lẳng lơ để lấy lòng nhiều sĩ quan của phía bên kia chiến tuyến. Họ đâu biết rằng cô đã cắn răng chịu đựng mọi lời cay đắng, nghiệt ngã của miệng thế gian để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cách mạng giao.

Do quen biết nhiều sĩ quan, úy, tá nên việc đi lại đó đây của cô được thuận lợi nhiều bởi hàng rào kiểm soát của địch khi thấy bóng dáng cô xuất hiện bất cứ đâu đều xởi lởi, buông lỏng. Hồi ấy, ngôi nhà hai tầng của cô ở cách cây đa bến phà An Hải chừng 100 mét, vì vậy ông Năm Thông (về sau ông Năm Thông lên làm Bí thư Quận ủy) thì ông Văn Công Thành làm Trưởng ban An ninh quận 3 cũng như các trinh sát đều được cô Tiết hẹn gặp gỡ, trao đổi thông tin ngay tại gốc đa bến phà An Hải.

Sở dĩ Trần Thị Tiết chọn bóng đa An Hải làm hộp thư sống bởi cây đa cổ thụ đứng sát lề đường, chỉ cách vài mét là bước chân xuống sàn phà. Khi phà rời bến thì bóng đa râm mát là chỗ dành cho những người tới muộn, trễ chuyến họ xúm xít, chuyện trò trong chốc lát để đợi chuyến sang ngang sau.

Do lợi thế này, nhiều lần lực lượng an ninh quận 3 từ căn cứ lõm Xóm Đồng, K20, Bắc Mỹ An, giả dạng dân thường trà trộn vào nội thành để gặp gỡ nhận tin tức, giao từng nhiệm vụ cụ thể cho cô Tiết mà bọn mật vụ, chỉ điểm của địch không hề phát hiện.

Để chuẩn bị cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân năm 1968, từ ngày 25 tháng Chạp, các lực lượng chính trị thuộc Quận ủy quận 3 bí mật tăng cường vào trong lòng địch thì trúng ngay cuộc bao vây do thiếu tá Hồ Xuân Năng, Quận trưởng quận 3 và thiếu tá Nguyễn Văn Dinh, Phó ty cảnh sát quốc gia Đà Nẵng chỉ huy. Chúng gom hàng trăm người nghi vấn, trong đó có cả chục cán bộ, trinh sát về ngã tư đầu cầu Trịnh Minh Thế (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) để rà soát, kiếm tìm đối phương. Thấy nguy cơ lộ diện các cán bộ, trinh sát, cô Tiết liền tung chiêu mỹ nhân kế.

Trần Thị Tiết nhanh chóng trang điểm phấn son, mặc bộ áo dài trắng thướt tha, cầm túi xách đỏng đảnh tới đám đông. Vừa trông thấy Tiết, thiếu tá Hồ Xuân Năng xởi lởi, vui mừng ra mặt. Để cho các cán bộ, an ninh có cơ hội thoát, Trần Thị Tiết mời Năng, Dinh và cả đám lính tráng vào quán ở gần đó uống chục thùng bia “con cọp” cho tới say ngất ngưỡng thì những người của ta đã lặng lẽ rút về căn cứ K20 an toàn.

Đến đêm 29 tháng Chạp, ngôi nhà của Trần Thị Tiết trở thành trụ sở chỉ huy tiền phương của Quận ủy quận 3 để chuẩn bị cùng quân, dân Đà Nẵng nổi dậy, tấn công chiếm lĩnh các căn cứ liên hợp quân sự của địch. Bị địch nghi ngờ, các lực lượng đang tập trung phải lên sân thượng, dùng bạt phủ kín. Thiếu tá Hồ Xuân Năng cùng đám phụ cấp tung quân đi lùng sục không sót một hẻm, kiệt nào, song chúng lại né nhà cô Tiết, nên đợi đêm tối, từ trên sân thượng các cán bộ, chiến sĩ men theo bờ sông Hàn về trú ẩn tại các hầm bí mật ở căn cứ K20.

Tướng chết hụt

Biết Trần Thị Tiết là một cơ sở cách mạng lanh lợi, thông minh, vượt qua được nhiều chướng ngại nguy hiểm trước họng súng của kẻ thù, đầu năm 1969, ông Hoàng Văn Lai, Trưởng ban An ninh Đặc khu Quảng Đà lệnh cho Ban An ninh quận 3 tìm mọi cách đưa Trần Thị Tiết ra vùng ven Đà Nẵng để cho ông trực tiếp gặp gỡ, giao nhiệm vụ quan trọng.

Sau khi được ông Lai chỉ bảo, dặn dò, Tiết về nhà tiến hành ngay các công việc cần làm. Biết Nguyễn Thị Lê Hồng, vợ trung tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư lệnh Quân đoàn 1 (Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật) rất thích đi Chùa Cầu xin phước lộc và sự bình yên cho chồng, Tiết lân la làm quen rồi chẳng mấy chốc Hồng dẫn cô về nhà chơi. Tiết luôn khôn khéo để làm mồi nhử Lãm và giữ mối thân tình với vợ của ông. Nhiều lần Tiết ngồi trên xe jeep cùng vợ chồng Lãm đi dạ hội, dự những bữa tiệc sang trọng ở các câu lạc bộ ăn chơi bậc nhất của đám tướng tá Sài Gòn tại Đà Nẵng. Thấy cô được gã tướng to nhất vùng 1 chiều chuộng, săn đón nên bọn tay chân của Lãm khép nép, lịch sự mỗi khi Tiết xuất hiện trên đường phố…

Cây đa phà An Hải là điểm Trần Thị Tiết hẹn gặp các cán bộ, trinh sát Quận ủy quận 3 để cung cấp thông tin về tình hình địch. Ảnh: THÁI MỸ

Một ngày đầu tháng 11/1969, ông Hoàng Văn Lai đưa cho cô khẩu súng ngắn K59 và giao nhiệm vụ ám sát trung tướng Hoàng Xuân Lãm. Nhá nhem tối ngày cuối năm 1969, Trần Thị Tiết lên đạn rồi bỏ khẩu súng ngắn vào túi xách, chạy xe honda đến địa điểm Lãm hẹn gặp. Khi tới giữa cầu Trịnh Minh Thế thì bốn tên cảnh sát đặc biệt ép xe của cô vào lề, đẩy lên xe đặc chủng đưa về Trung tâm thẩm vấn Thanh Bình xét hỏi.

Đối diện với trung tướng Hoàng Xuân Lãm, Trần Thị Tiết vẫn tiếc nuối vì chưa triệt hạ được tay tướng gây nhiều tội lỗi với nhân dân. Bao ngày tiếp theo là những trận đòn tra tấn, nhục hình cực kỳ tàn bạo để tìm ra các cơ sở đang còn trong nội thành nhưng chúng đều thất bại trước ý chí sắt thép của cô. Tòa án quân sự của chúng tại Đà Nẵng tuyên phạt Trần Thị Tiết 15 năm tù, giam tại Nhà lao Kho đạn, chợ Cồn. Trưa ngày 29/3/1975, lực lượng an ninh Đặc khu Quảng Đà chiếm lĩnh mục tiêu, đưa cô ra khỏi nhà giam.

Bây giờ cây đa An Hải, nơi Trần Thị Tiết chọn làm điểm gặp gỡ với cán bộ, trinh sát quận 3 vẫn tỏa những cành lá sum sê che mát cho bao người qua lại nhưng cô gái giàu lòng yêu nước đã mãi mãi đi xa từ tháng 10/2009!

THÁI MỸ

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét